query: ปลาตกเบ็ดมีสายพันธุ์กี่ชนิด?

pos:
ปลาตกเบ็ด
ปลาตกเบ็ด () หรือ ปลาแองเกลอร์ คือปลาทะเลลึกอยู่ในชั้นปลากระดูกแข็ง คำว่า แองเกลอร์ (Angler) นั้นมีความหมายว่า ผู้ตกปลา อันเป็นรูปแบบการล่าเหยื่อของมัน พวกมันมีสายพันธุ์มากกว่า 200 ชนิด สามารถพบได้ทั่วโลกบริเวณน้ำเขตร้อนตื้น ๆ บริเวณไหล่ทวีปจนถึงทะเลลึก

neg:
ปลากระเบนบอนเนต
ปลากระเบนบอนเนต () เป็นสกุลของปลากระเบนในสกุล "Aetobatus" (/เอ-โต-บา-ตัส/) ในวงศ์ปลากระเบนนก (Myliobatidae) พบกระจายพันธุ์ในมหาสมุทรแปซิฟิก, อินเดีย และแอตแลนติก มีส่วนหัวและปากแหลม กินอาหารจำพวก ปูหรือหอยสองฝาเป็นอาหาร มีลักษณะเด่น คือ เป็นปลากระเบนที่มีครีบข้างยาว แยกออกจากส่วนหัว ส่วนหางยาว จึงทำให้ว่ายน้ำได้อย่างอิสระเหมือนนกบิน เมื่อตกใจสามารถกระโดดขึ้นเหนือน้ำหรือกระโดดเพื่อเล่นคลื่นได้ แต่เป็นระยะเวลาสั้น ๆ

neg:
ปลาขี้ตังเบ็ดฟ้า
ปลาขี้ตังเบ็ดฟ้า หรือชื่อที่นิยมเรียกกันในวงการปลาสวยงามว่า ปลาบลูแทง () เป็นปลาทะเลที่อาศัยตามแนวปะการังที่มีสีสันสดใส จึงนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม จัดอยู่ในวงศ์ปลาขี้ตังเบ็ด (Acanthuridae) จัดเป็นปลาเพียงชนิดเดียวในสกุล "Paracanthurus"

neg:
ปลากระเบนธง
ปลากระเบนธง () เป็นปลากระดูกอ่อนจำพวกปลากระเบนจำพวกหนึ่ง อยู่ในอันดับย่อย Myliobatoidei ในอันดับ Myliobatiformes ประกอบไปด้วย 8 วงศ์ ได้แก่ Hexatrygonidae (ปลากระเบนหกเหงือก), Plesiobatidae (ปลากระเบนน้ำลึก), Urolophidae (ปลากระเบนกลม), Urotrygonidae (ปลากระเบนกลมอเมริกัน), Dasyatidae (ปลากระเบนธง), Potamotrygonidae (ปลากระเบนแม่น้ำ หรือ ปลากระเบนหางสั้น), Gymnuridae (ปลากระเบนผีเสื้อ) และ Myliobatidae (ปลากระเบนนก หรือ ปลากระเบนยี่สน)

neg:
ปลาตกเบ็ด
ในปีพ. ศ. 2548 ใกล้มอนเทอร์เรย์แคลิฟอร์เนียที่ระดับความลึก 1,474 เมตรROV ได้ถ่ายวีดีโอปลาตกเบ็ดเป็นเวลา24นาทีจากการสังเกตพบว่าพวกมันจะลอยไปเรื่อยๆตามกระแสน้ำซึ่งคิดเป็น74%ของวีดีโอทั้งหมดซึ่งการที่มันลอยเคว้งไปตามกระแสน้ำนี่เชื่อว่าเป็นการประหยัดพลังงานอย่างหนึ่งเนื่องจากทะเลลึกเหยื่อนั้นเป็นสิ่งที่หายากจึงใช้พลังงานอย่าจำกัด และเมื่อเข้าไปใกล้มันๆจะว่ายน้ำถอยออกไปอย่างรวดเร็ว และเมื่อถ่ายต่อจะพบว่ามันว่ายน้ำด้วยความเร็ว0.24เมตรต่อวินาที

neg:
กุ้งดีดขัน
มีทั้งหมด 45 สกุล ชนิดที่พบเจอบ่อย ๆ ได้แก่ "Alpheus microrhynchus" ซึ่งพบในน้ำจืด และ "A. digitalis" เป็นต้น เฉพาะสกุล "Alpheus" นั้นพบในประเทศไทยทั้งหมด 35 ชนิด โดยพบในอ่าวไทย 8 ชนิด ทะเลอันดามัน 5 ชนิด และพบทั้งสองฟากทะเล 22 ชนิด

neg:
วงศ์ปลาเสือพ่นน้ำ
มีทั้งหมด 1 สกุล คือ "Toxotes" (/ท็อก-ออ-เทส/) ใน 10 ชนิด (เป็นชนิดที่จำแนกใหม่ 3 ชนิด) พบกระจายทั่วไปในเอเชียใต้, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงรัฐควีนส์แลนด์และนอร์เทิร์นเทร์ริทอรีในออสเตรเลีย
อาศัยทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย พบมากบริเวณปากแม่น้ำหรือแถบชายฝั่งปลาเสือพ่นน้ำ สามารถเพาะขยายพันธุ์ได้แล้ว คือ ชนิด "Toxotes chatareus" ซึ่งเป็นชนิดที่พบได้ทั่วไปและหลากหลายที่สุด โดยสถานีประมงน้ำจืดจังหวัดกำแพงเพชร ในสังกัดกรมประมง นับเป็นแห่งแรกของไทยและของโลก ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2005 แต่ในช่วงแรกลูกปลาที่ได้มีอัตราการรอดตายน้อย เนื่องจากลูกปลาแรกเกิดมีปากขนาดเล็กมาก จึงไม่สามารถหาอาหารให้กินได้ ต่อมา ทางสถานีได้ให้โรติเฟอร์ขณะลูกปลามีอายุได้ 2 วัน เมื่อลูกปลาโตขึ้นก็ให้โรติเฟอร์กับไรแดงตามลำดับ และเมื่อลูกปลามีอายุได้ 3 เดือน ก็สามารถฝึกให้กินอาหารเม็ดได้ ซึ่งต้องใช้เวลาฝึกประมาณ 1 เดือน ปัจจุบันทางสถานีกำลังเผยแพร่ความรู้นี้สู่เกษตรกรเพื่อนำไปเพาะเลี้ยงเป็นอาชีพต่อไป

neg:
วงศ์ปลาดอกหมาก
แบ่งออกได้ทั้งหมด 6 สกุล

neg:
ปลาตกเบ็ด
พวกมันมีขนาดเล็กกว่าตัวเมียเกือบ 40 เท่าไม่มีคันเบ็ดไวใช้ในการล่อเหยื่อ สิ่งที่พวกมันสนใจมีเพียงแค่การหาคู่ ไม่ใช่การล่าเหยื่อ พวกมันจะใช้ตาของพวกมันที่มีขนาดใหญ่มองหาที่เหมาะสมและอาจจะพบตัวเมียและใช้รูจมูกขนาดใหญ่ตามกลิ่นฟีโรโมนของตัวเมีย

neg:
วงศ์ปลากระบอก
ปลากระบอก สามารถแบ่งออกได้เป็นสกุล 17 สกุล ประมาณ 80 ชนิด โดยมีชนิดที่สำคัญ ๆ เป็นที่รู้จักกันดี อาทิ ปลากระบอกท่อนใต้ ("Liza vaigiensis"), ปลากระบอกดำ ("L. parsia"), ปลากระบอกขาว ("L. seheli") เป็นต้น

neg:
ปลาตกเบ็ด
มันมีขนาดเล็กกว่าปลาตัวเมียและอาจมีปัญหาในการหาอาหารในทะเลลึก นอกจากนี้การเจริญเติบโตของช่องทางเดินอาหารของเพศผู้จะกลายเป็นแคระแกรนและป้องกันไม่ให้อาหารเข้า มันมีปากที่ไม่เหมาะสมหรือมีประสิทธิภาพเพียงพอสำหรับการจับเหยื่อ คุณสมบัติทั้งหลายเหล่านี้หมายความว่าเพศผู้จะต้องหาปลาตัวเล็กๆกินเพื่อที่มันจะได้ไม่อดตาย อวัยวะในการรับกลิ่นเป็นอวัยวะที่สำคัญช่วยให้เพศผู้ตรวจพบฟีโรโมนที่บอกถึงความใกล้เคียงของปลาเพศเมียอย่างไรก็ตามเพศผู้บางตัวอาจมีตาที่ไม่เหมาะสำหรับการระบุตัวเมียและมีจมูกมีด้อยกว่าทำให้พวกมันไม่สามารถหาเพศหญิงได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยกลิ่น

neg:
วงศ์ปลากะพงขาว
มีทั้งหมด 11 ชนิด ใน 3 สกุล ได้แก่มีลักษณะร่วม คือ ปากยาวสามารถยืดหดได้ จะงอยปากค่อนข้างยาวและแหลม นัยน์ตาโต ปากกว้างยืดหดได้ มุมปากอยู่เลยไปทางหลังนัยน์ตา ฟันเป็นฟันเขี้ยวอยู่บนขากรรไกรบนและล่าง ขอบกระดูกแก้มเป็นหนามแหลม ขอบกระดูกกระพุ้งเหงือกแข็งและคม คอดหางมีขนาดใหญ่และแข็งแรง เกล็ดใหญ่มีลักษณะสากมือ ปลาชนิดที่ใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้ คือ ปลากะพงแม่น้ำไนล์ ("Lates niloticus") ที่พบในแม่น้ำและทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ในทวีปแอฟริกา

neg:
อันดับนกกระทุง
แบ่งออกเป็นวงศ์ต่าง ๆ ได้ 5 วงศ์ (ข้อมูลบางแห่งจัดให้มี 6 วงศ์) ซึ่งวงศ์ที่มีจำนวนสมาชิกที่สุดคือ Phalacrocoracidae หรือนกกาน้ำ ที่มีจำนวนชนิดมากถึง 38-39 ชนิด นับว่ามีมากกว่าครึ่งของสมาชิกในอันดับนี้ รองลงไปคือ Sulidae หรือนกบูบบี ที่มี 9 ชนิด แต่อย่างไรก็ตาม ข้อมูลบางแหล่งจะจัดให้วงศ์ในอันดับนี้ มีอันดับของตัวเองแตกต่างกันออกไป

neg:
ปลาแปบยาว
ทั้งหมด 13 ชนิด

neg:
ปลาเบลนนี่
โดยสามารถจำแนกวงศ์ของปลาเบลนนี่ ออกได้ทั้งหมด 6 วงศ์ คือพบทั้งหมดราว 883 ชนิด ใน 133 สกุล เป็นปลาทะเลแทบทั้งหมด มีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้นที่พบในน้ำกร่อยหรือน้ำจืด เช่น ปลากระบี่ ("Omobranchus ferox") เป็นต้น

neg:
ปลาค็อดน้ำแข็ง
ปลาค็อดน้ำแข็ง () เป็นปลาน้ำเค็มในตระกูลโนโทเธนไนเดประเภทปลากระดูกแข็งที่มีประมาณ 50 สปีชีส์และ 13 genera ที่มักจะจัดอยู่ในอันดับปลากะพงกับปลาในเครือเดียวกัน แต่สายพันธุ์และปลาที่เกี่ยวข้องกับสายอันดับปลากะพงจริงๆ ยังไม่ได้รับการศึกษาที่แน่นอน

neg:
วงศ์ปลานกกระจอก
พบมากกว่า 50 ชนิดทั่วโลก แบ่งออกเป็น 8 สกุล (ดูในตาราง) เป็นปลาที่ขี้ตื่นตกใจ และตายง่ายมากเมื่อพ้นน้ำ

neg:
บึงละหาน
บึงละหานมีอาณาบริเวณที่กว้างใหญ่และมีน้ำตลอดทั้งปี ทำให้ปลาสามารถอาศัยและขยายพันธุ์ได้ดี พบปลาอย่างน้อย 25 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ได้แก่ ปลาดุกด้าน ปลาในวงศ์ปลาตะเพียน พบ 9 ชนิด ปลาในวงศ์ปลาหมอ พบ 3 ชนิด ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาสลาด ปลาสูบจุด ปลาตะเพียนขาว ปลาสร้อยขาว ปลาสร้อยนกเขา ปลาหมอช้างเหยียบ ปลาช่อน

neg:
นกกระเต็น
โดยปกติเป็นนกที่อยู่ลำพังเพียงตัวเดียว ยกเว้นในฤดูผสมพันธุ์ การทำรังวางไข่ นกกระเต็นมักใช้จะงอยปากขุดรูริมฝั่งน้ำ และหาหญ้ามารองเป็นพื้น วางไข่ครั้งละ 4-5 ฟอง บางชนิดอาจขุดรูไว้มากถึง 2-3 รู เพื่อหลอกสัตว์ผู้ล่า ขณะที่บางชนิดอาจจะใช้โพรงไม้หรือโพรงไม้เก่าของนกอื่นที่ทิ้งร้างไว้เป็นที่วางไข่ โดยมากจะวางไข่ในช่วงฤดูหนาว
สามารถจำแนกออกเป็นวงศ์ต่าง ๆ ได้ 3 วงศ์ (ดูในตาราง; บางข้อมูลยกให้เป็นวงศ์ย่อย) แบ่งออกได้เป็นชนิดทั้งหมด 85 ชนิด (บางข้อมูลจัดให้มี 93 ชนิด) พบกระจายพันธุ์อยู่แทบทุกภูมิภาคทั่วโลก พบในประเทศไทยราว 16 ชนิด

neg:
ปลาตกเบ็ด
การที่มีเพศผู้เป็นปรสิตไม่ได้เป็นวิธีเดียวในการสืบพันธุ์ของปลาตกเบ็ดในความเป็นจริงหลายสปีชีส์เช่น ปลากบ, Himantolophidae, Diceratiidae และ Gigantactinidae ซึงเพศเมียในบางส่วนของสายพันธุ์เหล่านี้มีรังไข่ขนาดใหญ่ที่พัฒนาแล้วและตัวเมียที่โตเต็มวัยจะมีอัณฑะขนาดใหญ่อนู่ซึ่งนักวิจัยแนะนำว่าตัวตนทางเพศเหล่านี้อาจเกิดขึ้นในระหว่างสิ่งที่แนบมาทางเพศชั่วคราวซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับการหลอมเหลวของเนื้อเยื่อ เพศผู้ในสายพันธุ์เหล่านี้มีฟันแคบที่มีประสิทธิภาพในการล่าสัตว์สูงกว่าสายพันธุ์ที่เป็นปรสิต

neg:
ปลาทู (สกุล)
ปลาทู ("Rastrelliger") เป็นสกุลปลาทะเลสกุลหนึ่งในวงศ์ปลาอินทรี (Scombridae) ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับปลาอินทรี, ปลาโอ และปลาทูน่า มีพฤติกรรมมักอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงบริเวณกลางน้ำถึงผิวน้ำ ตั้งแต่บริเวณชายฝั่งจนถึงระดับความลึก 200 เมตร ในน่านน้ำไทยพบทั้งหมด 3 ชนิด ปลาในสกุลนี้เป็นปลาที่ผูกพันกับวิถีชีวิตคนไทยเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นอาหารทะเลหลักของคนไทยมาช้านานในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้จ้าง ดร.ฮิว แมคคอร์มิค สมิธ นักมีนวิทยาชาวอเมริกันมาเป็นที่ปรึกษากรมรักษาสัตว์น้ำ (กรมประมงในปัจจุบัน) เพื่อสำรวจพันธุ์ปลาต่าง ๆ ในประเทศไทย มีหลวงมัศยจิตรการ (ประสพ ตีระนันทน์) เป็นผู้ช่วยและวาดภาพปลา ท่านผู้นี้เป็นผู้วาดภาพปลาทูภาพแรกในประเทศไทย ใน พ.ศ. 2468 ไทยนำเรืออวนตังเกจากจีนมาใช้ทำให้จับปลาทูได้มาก ปลาทูที่เหลือทำเป็นปลาทูเค็มส่งไปขายต่างประเทศ เช่น อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง จนในภาษาอินโดนีเซียเรียกปลาทูเค็มว่า "Ikan siam"

neg:
กระรอกบิน
กระรอกบินมีทั้งหมด 44 ชนิด ใน 15 สกุล พบได้ในทวีปอเมริกาเหนือ, ทวีปยุโรปตอนเหนือและทวีปเอเชีย บางชนิดจัดเป็นกระรอกขนาดใหญ่เทียบเท่าพญากระรอก เช่น พญากระรอกบินสีดำ ("Aeromys tephomelas") บางชนิดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์แล้ว เช่น กระรอกบินเล็กแก้มขาว ("Hylopetes phayrei") เป็นต้น ในประเทศไทยพบทั้งหมด 13 ชนิด จาก 6 สกุล ได้แก่นอกจากนี้แล้ว ยังมีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกอื่น ที่มีลักษณะและพฤติกรรมคล้ายคลึงกระรอกบินมาก ได้แก่ บ่าง ("Galeopterus variegatus") ที่อยู่ในอันดับบ่าง และจิงโจ้บิน หรือ ชูการ์ไกล์เดอร์ ("Petaurus breviceps") ซึ่งอยู่ในอันดับสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง ซึ่งสัตว์ทั้ง 2 จำพวกนี้มิใช่สัตว์ในอันดับสัตว์ฟันแทะอย่างกระรอก แม้จะมีรูปหน้าหน้าตาและพฤติกรรมคล้ายกับกระรอกบินก็ตาม แต่กระนั้นก็ยังมีผู้เข้าใจผิดเสมอ ๆ ว่า สัตว์ทั้ง 2 จำพวกนี้เป็นกระรอกบิน อีกทั้งในภาษาเหนือและภาษาอีสานของไทย ก็ยังเรียกกระรอกบินขนาดใหญ่ ว่า บ่าง ด้วยเช่นกัน

neg:
สัตว์น้ำ
สัตว์น้ำต่างถิ่น หมายถึงสัตว์น้ำที่ไม่ได้อยู่ หรือมีถิ่นกำเนิดในท้องที่หรือสิ่งแวดล้อมนั้นๆ โดยอาจจะถูกนำมาทั้งด้วยความตั้งใจหรือไม่ตั้งใจของมนุษย์ หรืออาจมาอยู่ ณ สถานที่นั้นๆด้วยอุบัติเหตุทางธรรมชาติ สำหรับสัตว์น้ำต่างถิ่นในประเทศไทย ได้มีการนำเข้ามาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา คือ ปลาเงินปลาทอง ("Carassius auratus") เพื่อใช้เพาะเลี้ยงเป็นอาหารและสัตว์น้ำสวยงาม ปัจจุบันพบว่ามีสัตว์น้ำต่างถิ่นในประเทศไทยมากกว่า 1,100 ชนิด จากประเทศต่าง ๆ เช่น ปลา ประมาณ 1,000 ชนิด สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ประมาณ 50 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน ประมาณ 50 ชนิด หอย 3 ชนิด กุ้ง ปู 8 ชนิด

neg:
วงศ์ปลากะพงปากกว้าง
เป็นปลาน้ำจืดทั้งหมด กระจายพันธุ์ในทวีปอเมริกาเหนือตลอดจนบางส่วนเม็กซิโกส่วนที่ติดกับสหรัฐอเมริกา เป็นปลาที่มีความแตกต่างกันมากในขนาดรูปร่าง ตั้งแต่มีขนาดเพียงไม่กี่เซนติเมตร จนถึง 1 เมตร ในปลากะพงปากกว้าง ("Micropterus salmoides") พบประมาณ 27 ชนิด

neg:
วงศ์ปลายอดม่วง
มีทั้งสิ้น 3 สกุล ประมาณ 110 ชนิด มีขนาดแตกต่างกันไปตามชนิด เล็กสุดเพียง 5 เซนติเมตร ใหญ่สุดถึง 60 เซนติเมตร ส่วนมากเป็นปลาทะเล ที่พบในทะเลเช่น ปลายอดม่วงหงอนยาว ("Cynoglossus lingua"), ปลายอดม่วงเกล็ดใหญ่ ("C. macrolepidotus") พบในน้ำจืดไม่กี่ชนิด พบในประเทศไทยมากกว่า 20 ชนิด พบในน้ำจืดเพียง 2 ชนิด ได้แก่ ปลายอดม่วงเกล็ดถี่ ("C. microlepis") และปลายอดม่วงลาย ("C. fledmanni")

neg:
อันดับปลาไหล
ปลาที่อยู่ในอันดับปลาไหลนี้ พบแล้วประมาณ 4 อันดับย่อย, 19 วงศ์, 110 สกุล และประมาณ 800 ชนิด

neg:
ปลาดินสอ (สกุล)
มีทั้งหมด 16 ชนิด

neg:
ปลาตกเบ็ด
ชื่อ "ปลาตกเบ็ด" มาจากลักษณะของวิธีการกินสัตว์ ปลาตกเบ็ดโดยทั่วไปจะมีเส้นใยยาวอย่างน้อยหนึ่งเส้นงอกขึ้นมาจากกลางศีรษะเรียกว่าคันเบ็ด(illicium) ซึ่งมันคือส่วนของกระดูกสันหลังและด้านบนของคันเบ็ด(illicium) นี่จะมีติ่งเนื่อเรืองแสง(esca)อยู่บนยอดและเมือหยุดการเจริญเติบโตติ่งเนื่อเรืองแสง(esca)ที่ผิดปกตินั้นจะสามารถเคลื่อนที่ได้ทุกทิศทาง ปลาตกเบ็ดสามารถกระดิกติ่งเนื่อเรืองแสง(esca) เพื่อให้มันคล้ายกับเหยื่อ

neg:
ปลาตกเบ็ด
นอกจากจะมีติ่งเนื่อเรืองแสงที่คล้ายเบ็ดตกปลาไว้ใช่ในการล่อเหยือแล้วมันยังมีสิ่งที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่งก็คือกรณีเพศสัณฐานของปรสิตเพศชายที่จะรวมตัวกันกับตัวเมีย

neg:
รายชื่อนกที่พบในประเทศไทย
นกโต้คลื่นเป็นนกขนาดเล็กที่ใช้เวลาส่วนมากหากินในทะเล จะกลับเข้าฝั่งเพื่อผสมพันธุ์เท่านั้น กินสัตว์พวกกุ้ง กั้ง ปู และปลาขนาดเล็กที่จับได้จากผิวน้ำขณะบินโฉบ มี 22 ชนิดเป็นทั่วโลก มีเพียงชนิดเดียวที่พบในประเทศไทยนกร่อนทะเลเป็นนกรูปร่างเพรียวสีขาวหากินในมหาสมุทรเขตร้อน มีขนหางคู่ตรงกลางยาวเป็นพิเศษ หัวและปีกที่ยาวมีสีดำแต้ม มี 3 ชนิดทั่วโลก ประเทศไทยพบ 2 ชนิดนกกระทุงเป็นนกน้ำขนาดใหญ่ มีลักษณะพิเศษคือมีถุงใต้จะงอยปาก นิ้วเท้ามีพังผืดยึดทั้ง 4 นิ้ว มี 8 ชนิดทั่วโลก ในประเทศไทยพบเพียงชนิดเดียวนกบูบีเป็นนกทะเลขนาดกลางถึงใหญ่ มี 9 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทย นกกาน้ำเป็นนกขนาดกลางถึงใหญ่ กินปลาเป็นอาหาร ส่วนมากมีขนสีดำ บางชนิดเป็นลายขาว-ดำ หรือสีสันสดใส มี 38 ชนิดทั่วโลก พบในประเทศไทย 3 ชนิด
นกอ้ายงั่วมีอีกชื่อหนึ่งคือ"นกงู"เพราะคอที่ยาวของมัน ซึ่งดูคล้ายงูเมื่อมันลงว่ายน้ำ มี 4 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกโจรสลัดเป็นนกทะเลขนาดใหญ่มักจะพบทั่วไปในทะเลเขตร้อน มีขนาดใหญ่ ขนมีสีดำและสีขาวหรือสีดำสนิท มีปีกยาว และหางเป็นแฉกลึก เพศผู้มีถุงลมใต้คอ มีช่วงปีกใหญ่ที่สุดเมื่อเทียบกับน้ำหนักตัว มี 5 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกยางเป็นนกลุยน้ำขนาดกลางถึงใหญ่ หลายชนิดมีคอยาว มี 61 ชนิดทั่วโลก พบ 20 ชนิดในประเทศไทย
นกกระสาและนกตะกรุมเป็นนกลุยน้ำขนาดใหญ่ ขายาว คอยาว ปากยาวหนา หลายชนิดเป็นนกอพยพ มี 19 ชนิดทั่วโลก พบ 10 ชนิดในประเทศไทย
นกกุลาและนกปากช้อนเป็นนกน้ำขนาดกลางถึงใหญ่ ขายาว ปากยาวโค้งหรือแผ่แบนตรงปลาย มี 36 ชนิดทั่วโลกพบ 6 ชนิดในประเทศไทย
นกในวงศ์นี้ประกอบไปด้วยเป็ด ห่าน และ หงส์ มีพังผืดที่เท้า ปากแบน ขนเคลือบด้วยไขมันกันน้ำได้ดี มี 131 ชนิดทั่วโลก พบ 25 ชนิดในประเทศไทย
เหยี่ยวออสเปรเป็นชนิดเดียวในสกุล และวงศ์ เป็นนกล่าเหยื่อขนาดกลาง กินปลาเป็นอาหารหลัก มีการกระจายพันธุ์ทั่วโลกเหยี่ยวและนกอินทรีเป็นนกล่าเหยื่อที่มีจะงอยปากโค้งงอไว้สำหรับฉีกเนื้อจากเหยื่อ มีขาที่แข็งแรง อุ้งเท้าที่ทรงพลัง และมีสายตาแหลมคม มี 233 ชนิดทั่วโลก พบ 46 ชนิดในประเทศไทย
นกในวงศ์เหยี่ยวปีกแหลมจะเป็นนกล่าเหยื่อเวลากลางวัน ต่างจากนกอินทรีและเหยี่ยวคือจะฆ่าเหยื่อด้วยจะงอยปากไม่ใช่อุ้งเท้า มี 62 ชนิดทั่วโลก พบ 9 ชนิดในประเทศไทย
ไก่ฟ้า นกกระทา และนกคุ่มเป็นนกหากินบนพื้นดิน มีขนาดเล็กถึงใหญ่ ปีกสั้น มี 156 ชนิดทั่วโลก พบ 26 ชนิดในประเทศไทย
นกคุ่มอืดเป็นนกขนาดเล็ก หากินบนพื้นดิน เพศเมียตัวใหญ่ สีสดใส และเป็นฝ่ายเกี้ยวพาราสี เพศผู้กกไข่และเลี้ยงดูลูก มี 16 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทย
นกกระเรียนเป็นนกขนาดใหญ่ ขายาว คอยาว มี 15 ชนิดทั่วโลก พบ 2 ชนิดในประเทศไทยนกอัญชันเป็นนกขนาดเล็กถึงกลาง อาศัยอยู่ในดงพืชที่ขึ้นหนาแน่นใกล้ทะเลสาบ บึง หรือ แม่น้ำ หลบซ่อนตัวเก่ง ส่วนมากมีขาแข็งแรง นิ้วยาว ปีกสั้นกลม มี 143 ชนิดทั่วโลก พบ 15 ชนิดในประเทศไทย
นกฟินฟุตเป็นนกที่คล้ายเป็ด นิ้วเท้าเป็นแผ่นกลีบ มี 3 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทย
นกอีแจวเป็นนกลุยน้ำที่พบได้ทั่วโลกในเขตร้อน มีขายาว นิ้วยาว สามารถเดินบนพืชลอยน้ำได้ มี 8 ชนิดทั่วโลก พบ 2 ชนิดในประเทศไทยนกโป่งวิดมีขาสั้นปากยาวคล้ายนกปากซ่อม แต่มีสีสดใสกว่า มี 2 ชนิดทั่วโลกประเทศไทยพบเพียงชนิดเดียว
นกหัวโตกินปูเป็นนกชนิดเดียวในวงศ์ มีขายาว ปากหนาและแบนด้านข้าง ขนมีสีขาว-ดำ
นกตีนเทียนเป็นนกลุยน้ำขนาดกลาง มีขายาวมาก และปากตรงหรือโค้งขึ้น หางสั้น มี 9 ชนิดทั่วโลก พบ 2 ชนิดในประเทศไทย
นกกระแตผีเป็นนกลุยน้ำขนาดกลางถึงใหญ่ที่พบได้ในเขตร้อนของโลก มีปากสีดำหรือสีดำเหลือง ตาสีเหลืองโต แม้ว่าจะจัดเป็นนกลุยน้ำ แต่ส่วนมากจะอาศัยอยู่ในแถบแห้งแล้งหรือกึ่งแห้งแล้ง มี 9 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกแอ่นทุ่งมีขาสั้น ปีกยาวเรียว และหางยาวเป็นแฉก มี 17 ชนิดทั่วโลก พบ 2 ชนิดในประเทศไทย
นกหัวโตและนกกระแตเป็นนกขนาดเล็กถึงกลาง ตัวป้อม คอสั้นหนา ปีกยาวแหลม พบได้ทั่วโลก ส่วนมากมีถิ่นอาศัยใกล้แหล่งน้ำ มี 66 ชนิดทั่วโลก พบ 14 ชนิดในประเทศไทย
นกชายเลนและนกปากซ่อมเป็นนกลุยน้ำขนาดเล็กถึงกลาง ส่วนใหญ่กินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กจากโคลนหรือดิน ความยาวและขนาดของปากและขาแตกต่างกันไปแล้วแต่แหล่งหากิน มี 89 ชนิดทั่วโลก พบ 39 ชนิดในประเทศไทย
นกสกัวเป็นนกขนาดกลางถึงใหญ่ ขนมีสีเทาหรือน้ำตาล บางชนิดมีสีขาวแต้มบนปีก เป็นนกอพยพระยะไกล มี 7 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกนางนวลเป็นนกทะเลขนาดกลาง มีขนสีเทาหรือขาว บางชนิดมีสีดำแต้มที่หัวหรือปีก มีปากหนา ยาว และเท้าเป็นผังพืด มี 55 ชนิดทั่วโลก พบ 9 ชนิดในประเทศไทย
นกนางนวลแกลบเป็นนกทะเลขนาดกลางถึงใหญ่ ปกติมีขนสีเทาหรือขาว บางชนิดมีสีดำแต้มที่หัว นกนางนวลแกลบส่วนมากจับปลาโดยการดำน้ำลงไป แต่บางครั้งก็จับแมลงบนผิวน้ำกันเป็นอาหาร นกนางนวลแกลบเป็นนกที่มีอายุยืน บางชนิดมีอายุมากกว่า 25-30 ปี มี 44 ชนิดทั่วโลก พบ 16 ชนิดในประเทศไทย
นกกรีดน้ำมีปากล่างยาวกว่าปากบน หาอาหารด้วยการบนเหนือผิวน้ำและใช้ปากกรีดไปตามผิวน้ำเพื่อจับปลาขนาดเล็กเป็นอาหาร มี 3 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกพิราบและนกเขาเป็นนกลำตัวอวบ คอสั้น ปากเรียวสั้น มีแผ่นเนื้อที่โคนปาก มี 308 ชนิดทั่วโลก พบ 28 ชนิดในประเทศไทย
นกแก้วและนกหกเป็นนกขนาดเล็กถึงขนาดใหญ่ ปากงองุ้ม มีนิ้วเท้า 4 นิ้ว หน้า 2 นิ้ว หลัง 2 นิ้ว มี 335 ชนิดทั่วโลก พบในประเทศไทย 7 ชนิด
นกคัคคูเป็นนกขนาดเล็กถึงค่อนข้างใหญ่ ลำตัวเพรียว หางยาว ชอบวางไข่ใส่รังนกอื่นเพื่อให้เลี้ยงดูลูกแทน มี 138 ชนิดทั่วโลก พบ 31 ชนิดในประเทศไทย
นกแสกเป็นนกเค้าขนาดกลางถึงใหญ่ มีหัวใหญ่ หน้ารูปหัวใจ มีขายาวและอุ้งเท้าแข็งแรง มี 16 ชนิดทั่วโลก พบในประเทศไทย 2 ชนิดนกเค้าเป็นนกล่าเหยื่อขนาดเล็กถึงใหญ่ มีตาและหูขนาดใหญ่ วงหน้ามักกลม มี 195 ชนิดทั่วโลก พบ 18 ชนิดในประเทศไทย
นกปากกบเป็นนกหากินกลางคืนเป็นญาติกับนกตบยุง ปากกว้างแบน กินแมลงเป็นอาหาร มี 12 ชนิดทั่วโลก พบ 4 ชนิดในประเทศไทยนกตบยุงเป็นนกขนาดกลาง หากินกลางคืน มีปีกยาวเรียว ขาสั้น เท้าเล็ก ขนนุ่มพรางตัวได้ดี มี 86 ชนิดทั่วโลก พบ 6 ชนิดในประเทศไทยนกแอ่นเป็นนกหากินกลางอากาศขนาดเล็ก ขาสั้น ปีกยาวโค้งคล้ายเคียว มี 98 ชนิดทั่วโลกพบ 14 ชนิดในประเทศไทย
นกแอ่นฟ้าเป็นนกหากินในอากาศ เป็นญาติใกล้ชิดกับนกแอ่น มีหงอนบริเวณศีรษะ ลำตัวเพรียว ปีกและหางยาว มี 4 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกขุนแผนพบได้ในพื้นที่ป่าทั่วโลก กินแมลงและผลไม้เป็นอาหาร ขนมีสีสันสดใส เพศผู้และเมียมีสีขนต่างกัน มี 33 ชนิดทั่วโลก พบ 6 ชนิดในประเทศไทย
นกกะเต็นเป็นนกขนาดกลาง มีหัวใหญ่ ปากยาวแหลม ขาสัน และหางสั้นหนา มี 93 ชนิดทั่วโลก พบ 16 ชนิดในประเทศไทย
นกจาบคาเป็นวงศ์ของนกที่ใกล้กับนกจับคอน ส่วนใหญ่พบในแอฟริกา แต่ก็มีพบทางใต้ของยุโรป ทางใต้ของเอเชีย ออสเตรเลีย และนิวกินี มีสีสดใส รูปร่างเพรียว หางคู่กลางยาว มีปากยาวโค้งลง ปีกยาวแหลม มี 26 ชนิดทั่วโลก พบ 6 ชนิดในประเทศไทย
นกตะขาบมีขนาดพอๆกับอีกา แต่เป็นมันญาติกับนกกระเต็นและนกจาบคา มีสีฟ้าและน้ำตาลเป็นหลัก มี 12 ชนิดทั่วโลก พบสองชนิดในประเทศไทยนกกะรางหัวขวานมีขนสีดำ ขาว และชมพู มีหงอนขนาดใหญ่บนหัว มี 2 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกเงือกเป็นนกที่มีปากรูปร่างคล้ายเขาวัวแต่ไม่บิดตัว บางชนิดมีโหนกเหนือปากบน บ่อยครั้งปากมีสีสันสดใส มี 57 ชนิดทั่วโลก พบ 13 ชนิดในประเทศไทยนกโพระดกเป็นนกตัวอ้วนกลม มีคอสั้นและหัวใหญ่ ส่วนใหญ่มีสีสันสดใส มี 84 ชนิดทั่วโลก พบ 15 ชนิดในประเทศไทยนกพรานผึ้งเป็นนกขาดเล็กถึงกลาง กินแมลงและขี้ผึ้งเป็นอาหาร มี 17 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกคอพันและนกหัวขวานเป็นนกขนาดเล็กถึงกลาง จะงอยปากแหลมเหมือนสิ่ว ขาสั้น หางแข็ง มีลิ้นยาวไว้จับแมลง บางชนิดมีนิ้วเท้ายื่นไปข้างหน้า 2 นิ้ว ข้างหลัง 2 นิ้ว บางชนิดมี 3 นิ้ว ทำรังในโพรงไม้ที่เจาะขึ้นเอง มี 218 ชนิดทั่วโลก พบ 36 ชนิดในประเทศไทย
นกพญาปากกว้างเป็นนกขนาดเล็ก สีสดใส กินผลไม้และแมลงเป็นอาหาร มี 15 ชนิดทั่วโลก พบ 7 ชนิดในประเทศไทยนกแต้วแล้วเป็นนกขนาดกลาง หางสั้น ปากอวบ หลายชนิดมีสีสันสดใส มี 32 ชนิดทั่วโลก พบ 13 ชนิดในประเทศไทย
นกจาบฝนเป็นนกขนาดเล็กกินแมลและเมล็ดพืชเป็นอาหาร พบ 91 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกในวงศ์นี้เป็นนกกลุ่มนกจับคอน มีการปรับตัวเพื่อหาอาหารในอากาศ ในการปรับตัว มันมีลำตัวเรียวเพื่อความคล่องตัว ปีกแหลมยาวและปากสั้น กว้าง ขาถูกออกแบบมา สำหรับเกาะมากกว่าจะใช้เดิน มี 75 ชนิดทั่วโลก พบ 13 ชนิดในประเทศไทย
นกเด้าลมและนกเด้าดินเป็นนกจับคอนขนาดเล็ก หางยาว กินแมลงเป็นอาหาร มี 54 ชนิดทั่วโลก พบ 13 ชนิดในประเทศไทย
นกขี้เถ้าและนกพญาไฟเป็นนกจับคอนขนาดเล็กถึงกลาง ปกติมีสีเทา-เขา และดำ บางชนิดมีสีสดใส มี 82 ชนิดทั่วโลก พบ 18 ชนิดในประเทศไทยนกคอสามสีมีถิ่นอาศัยบนพื้นป่าในคาบสมุทรมลายูและเกาะสุมาตรา มีสปีชีส์เดียวในวงศ์ ที่พบในประเทศไทยเป็นชนิดย่อย "E. m. macrocerus" นกปรอดเป็นนกร้องเพลงขนาดกลาง บางชนิดมีสีสดใสด้วยสี เหลือง แดง หรือ ส้ม ที่แก้ม คอ หรือบริเวณตา แต่โดยมากแล้วมีขนสีน้ำตาลหรือดำ บางชนิดมีหงอน มี 130 ชนิดทั่วโลก พบ 36 ชนิดในประเทศไทย
นกเขียวก้านตองเป็นนกขนาดเล็ก เพศผู้มีขนสีสดใส ปกติเป็นสีเขียวและเหลือง มี 8 ชนิดทั่วโลก พบ 5 ชนิดในประเทศไทย
นกขมิ้นน้อยเป็นนกที่มีสีสันสดใส สามารถแยกเพศได้จากสีขน โดยเพศผู้จะมีสีสดใสกว่า ปกติเป็นสีเหลืองและเขียว มี 4 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกมุดน้ำมีถิ่นอาศัยใกล้แหล่งน้ำ มี 5 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกเดินดงเป็นนกขนาดเล็กถึงกลาง กินแมลงเป็นอาหาร บางครั้งกินทั้งพืชและสัตว์ หากินบนพื้นดิน มี 335 ชนิดทั่วโลก พบ 21 ชนิดในประเทศไทย
นกยอดข้าวและนกกระจิบหญ้าพบในเขตอบอุ่นทางตอนใต้ของโลกเก่า มีขนาดเล็กมาก มีสีน้ำตาลหรือเทา พบในพื้นที่เปิดโล่ง เช่น ทุ่งหญ้า มี 111 ชนิดทั่วโลก พบ 8 ชนิดในประเทศไทย
นกกระจิบ นกพง และนกกระจิ๊ดเป็นนกกินแมลงขนาดเล็ก มี 291 ชนิด พบในประเทศไทย 58 ชนิด
นกจับแมลงและนกเขนเป็นนกจับคอนขนาดเล็ก ส่วนมากกินแมลงเป็นอาหาร มี 274 ชนิดทั่วโลก พบในประเทศไทย 69 ชนิด
นกอีแพรดเป็นนกกินแมลงขนาดเล็ก มีหางแพนค่อนข้างยาว มี 44 ชนิดทั่วโลก พบ 5 ชนิดในประเทศไทย
นกแซวสวรรค์เป็นนกจับคอนกินแมลงขนาดเล็กถึงกลาง มี 99 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยมี 57 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกกินแมลงและนกกะรางแต่ละชนิดจะแตกต่างกันในสีและขนาด แต่มีขนอ่อนนุ่มเหมือนกัน มี 270 ชนิดทั่วโลก พบ 76 ชนิดในประเทศไทย
นกปากนกแก้วเป็นนกพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีขนาดเล็ก หางยาว มี 20 ชนิดทั่วโลก พบ 5 ชนิดในประเทศไทยนกติตหางยาวเป็นนกจับคอนขนาดเล็กมีหางยาว กินแมลงและเมล็ดพืชเป็นอาหาร มี 9 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทย
นกปากหนามเป็นนกจับคอนที่มีขนาดเล็กมากถึงขนาดกลาง มี 65 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกติตส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก ปากอ้วนสั้น เป็นนกที่ปรับตัวเก่ง กินเมล็ดพืชและแมลงเป็นอาหาร มี 59 ชนิดทั่วโลก พบ 4 ชนิดในประเทศไทย
นกไต่ไม้เป็นนกขนาดเล็ก มีหัวขนาดใหญ่ หางสั้น ปากและขาแข็งแรง มี 24 ชนิดทั่วโลก พบ 6 ชนิดในประเทศไทย
นกเปลือกไม้เป็นนกป่าขนาดเล็ก ด้านบนมีสีน้ำตาลและด้านล่างสีขาว มีปากบางโค้งลง ใช้สำหรับจับแมลงออกจากเปลือกไม้ มีขนหางแข็งคล้ายนกหัวขวาน มี 6 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกติตหน้าแดงเป็นนกจับคอนกินแมลงขนาดเล็ก เป็นญาติกับนกติต มี 13 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกกินปลีและนกปลีกล้วยเป็นนกจับคอนขนาดเล็กมาก ส่วนมากกินน้ำต้อยเป็นอาหาร แม้บางครั้งจะกินแมลงบ้างโดยเฉพาะนำไปเลี้ยงลูกอ่อน มี 131 ชนิดทั่วโลก พบ 22 ชนิดในประเทศไทย
นกกาฝากเป็นนกขนาดเล็ก ตัวกลม มีสีสันสดใส หางสั้น ปากสั้นหนา และลิ้นเป็นหลอด มี 44 ชนิดทั่วโลก พบ 10 ชนิดในประเทศไทย
นกแว่นตาขาวส่วนมากมีสีจืดชืด โดยทั่วไปมีขนสีเขียวมะกอกในส่วนบน แต่บางชนิดมีสีขาวหรือเหลืองสดบริเวณท้อง อก หรือส่วนล่าง และ หลายชนิดมีปีกสีน้ำตาลอมเหลือง หลายชนิดมีวงแหวนสีขาวรอบดวงตา มี 96 ชนิดทั่วโลก พบ 4 ชนิดในประเทศไทย
นกขมิ้นเป็นนกจับคอนที่มีสีสันสดใส มี 29 ชนิดทั่วโลก พบในประเทศไทย 6 ชนิด
นกเขียวครามเพศผู้มีสีน้ำเงินเข้ม เพศเมียมีสีเขียวมัวๆ มี 2 ชนิดทั่วโลก พบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยนกอีเสือเป็นนกจับคอน ซึ่งนกอีเสือบางชนิดจะจับนกชนิดอื่นหรือสัตว์ขนาดเล็กที่ไม่ได้กินเสียบไว้กับหนาม มีทั้งสิ้น 31 ชนิดทั่วโลก พบ 5 ชนิดในประเทศไทย
นกเฉี่ยวดงมีลักษณะคล้ายนกอีเสือ แต่มักมีสีสันสดใสกว่าที่บริเวณหงอนหรือหัว มี 12 ชนิดทั่วโลก พบ 4 ชนิดในประเทศไทย
นกแซงแซวส่วนมากมีสีดำหรือเทาเข้ม บางครั้งแต้มด้วยสีเหลือบ มีหางเป็นง่ามยาว ขาสั้น มี 24 ชนิดทั่วโลก พบ 7 ชนิดในประเทศไทย
นกแอ่นพงเป็นนกจับคอนขนนุ่มสีมืด ขณะบินปีกเป็นรูปสามเหลี่ยม มี 11 ชนิดทั่วโลกพบเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยวงศ์ Corvidae ประกอบไปด้วย นกกา, นกเรเวน, นกกาน้อย, นกกาภูเขา, นกสาลิกา และ นกกะลิงเขียด นกกาเป็นนกขนาดกลาง บางชนิดมีพฤติกรรมการเรียนรู้สูง มี 120 ชนิดทั่วโลก พบ 13 ชนิดในประเทศไทย
นกเอี้ยงเป็นนกเกาะคอนขนาดเล็กถึงกลาง อยู่กันเป็นสังคม ชอบที่โล่งเปิดกว้าง กินแมลงและผลไม้ ขนมีสีเข้ม มี 125 ชนิดทั่วโลก พบ 19 ชนิดในประเทศไทย
นกจาบเป็นนกเกาะคอนขนาดเล็กที่เป็นญาติกับนกจาบปีกอ่อน ปากทรงกรวยกลม กินเมล็ดพืชเป็นอาหาร ในหลายๆชนิด เพศผู้มักมีสีสันสดใส เช่น แดง หรือเหลือง และ ดำ บางชนิดจะเปลี่ยนสีเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ มี 116 ชนิดทั่วโลก พบ 3 ชนิดในประเทศไทยนกกระติ๊ดเป็นนกเกาะคอนขนาดเล็กของโลกเก่าเขตร้อนและประเทศออสเตรเลีย ชอบอยู่เป็นฝูง มีปากสั้นหนาแต่แหลม กินเมล็ดพืชเป็นอาหาร มีโครงสร้างและพฤติกรรมคล้ายกัน แต่มีสีและรูปแบบขนต่างกันไป มี 141 ชนิดทั่วโลก ในประเทศไทยพบ 8 ชนิด
นกจาบปีกอ่อนเล็กเป็นวงศ์ขนาดใหญ่ของนกเกาะคอนกินเมล็ดพืชที่มีรูปจะงอยปากเฉพาะ มี 275 ชนิดทั่วโลก ในประเทศไทยพบ 8 ชนิด
นกจาบปีกอ่อนเป็นนกเกาะคอนกินเมล็ดพืชขนาดเล็กถึงกลาง จะงอยปากหนา ปกติเป็นรูปกรวยและในบางชนิดมีขนาดใหญ่มาก ทุกชนิดมีขนหาง 12 เส้นขนปลายปีก 9 เส้น มี 137 ชนิดทั่วโลก พบ 10 ชนิดในประเทศไทย
นกกระจอกเป็นนกเกาะคอนขนาดเล็ก ตัวกลม มีสีน้ำตาลหรือเทา หางสั้น และจะงอยปากที่หนา กินเมล็ดพืชและแมลงขนาดเล็กเป็นอาหาร มี 35 ชนิดทั่วโลก พบ 4 ชนิดในประเทศไทย

neg:
วงศ์ปลากระเบนธง
ปลาในวงศ์ปลากระเบนธงพบทั้งหมดประมาณ 70 ชนิด ที่พบในประเทศไทยมีทั้งหมด 21 ชนิด อาทิ

neg:
ปลาหว้า
จำแนกออกได้เป็น 24 ชนิด

neg:
วงศ์ปลาเตตร้าแอฟริกัน
มีทั้งหมด 19 สกุล (ดูในตาราง) ประมาณ 110 ชนิด เป็นปลาที่นิยมตกเป็นเกมกีฬาและเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม โดยมีชนิดที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ ปลาคองโกเตเตร้า ("Phenacogrammus interruptus") นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม และในสกุล "Hydrocynus" ที่นิยมตกเป็นเกมกีฬา ซึ่งในชนิด "H. goliath" เป็นปลาในอันดับปลาคาราซินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย

neg:
ปลาทอง
มีการพัฒนาสายพันธุ์ปลาทองมีไม่ต่ำกว่า 100 สายพันธุ์ ซึ่งบางสายพันธุ์จนถึงปัจจุบันก็ได้หายสาบสูญไปตามกาลเวลาก็มี โดยสายพันธุ์แรกที่มีการเลี้ยงคือ ฮิฟุนะ ซึ่งมีรูปร่างเหมือนปลาทองดั้งเดิมในธรรมชาติ แต่ว่ามีสีทอง ต่อมาก็ถูกพัฒนาจนกลายเป็นปลาทองที่มีหาง 3 แฉก เรียกว่า วากิ้น และจากวาคิ้นก็ถูกพัฒนาจนกลายมาเป็นปลาทองหาง 4 แฉก คือ จิกิ้น จนในที่สุดก็กลายมาเป็นริวกิ้นในที่สุด

neg:
วงศ์ปลาหวีเกศ
มีการกระจายพันธุ์ค่อนข้างกว้าง โดยพบตั้งแต่ทวีปแอฟริกา, อินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเขตซุนดา มีทั้งสิ้น 14 สกุล 61 ชนิด เฉพาะที่พบในประเทศไทยมี 4 สกุล ใน 5 ชนิด เช่น ปลาสังกะวาดขาว ("Laides hexanema"), ปลาหวีเกศ ("Platytropius siamensis"), ปลาอิแกลาเอ๊ะ ("Pseudeutropius moolenburghae") เป็นต้น

neg:
นกล่าเหยื่อ
ในประเทศไทย มีนกล่าเหยื่อทั้งหมดจำนวน 55 ชนิด มากกว่า 32 ชนิดเป็นนกอพยพย้ายถิ่นในฤดูหนาว หรือ นกอพยพจากแถบประเทศทางซีกโลกเหนือ เช่น มองโกเลีย, จีน, ธิเบต, ไซบีเรีย, เกาหลี, ญี่ปุ่น ผ่านประเทศไทยไปประเทศอื่นในคาบสมุทรมลายู เพื่อหลบหนีความหนาวไปทางซีกโลกทางใต้ที่อากาศอบอุ่นกว่าและอาหารการกินอุดมสมบูรณ์กว่า โดยสิ่งสำคัญที่มีผลต่อการบินของนกล่าเหยื่ออพยพ คือ มวลอากาศร้อนและกระแสลม มวลอากาศร้อนเป็นสิ่งสำคัญต่อการบินอพยพของนก เพื่อลดการสูญเสียพลังงานในระหว่างการบินอพยพเมื่อดวงอาทิตย์ส่องแสงส่งความร้อนมายังพื้นผิวโลก มีการดูดซับพลังงานความร้อนไว้แล้วค่อย ๆ ลอยตัวสูงขึ้นรวมตัวกันจนมีความหนาแน่นมาก เรียกว่า มวลอากาศ ซึ่งอาจเกิดในที่โล่งหรือแนวเทือกเขาก็ได้ เมื่อมีกระแสลมพัดเอามวลอากาศร้อนที่อยู่ตามทุ่งไปปะทะกับภูเขาซึ่งเปรียบเสมือนกำแพงกั้น ทำให้มวลอากาศร้อนรวมกันเป็นก้อนใหญ่ลอยสูงขึ้นสู่ฟ้า นกล่าเหยื่อที่บินอพยพจะมองเห็นและใช้มวลอากาศร้อนพยุงตัวไปข้างหน้า ซึ่งในแต่ละวันเมื่อถึงเวลาเย็นนกล่าเหยื่อจะหาที่พักผ่อนในเวลากลางคืน เพื่อเตรียมอพยพในวันรุ่งขึ้น เป็นอย่างนี้ทุกวันจนกว่าจะถึงเป้าหมายที่จะอาศัยอยู่ตลอดช่วงฤดูหนาว บริเวณประเทศแถบใกล้เส้นศูนย์สูตรในประเทศไทย, มาเลเซีย, สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย เป็นประเทศหลัก โดยเมื่อเวลาผ่านไปถึงช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคมของปีถัดไป นกล่าเหยื่อเหล่านี้จะบินอพยพกลับไปถิ่นฐานเดิมเพื่อรังวางไข่อีกครั้ง

neg:
ปลาสังกะวาด
ปลาสังกะวาด หรือ ปลายอน เป็นสกุลของปลากระดูกแข็งในอันดับปลาหนังจำพวกหนึ่ง ในวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae) ที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุด โดยพบแล้วประมาณ 26 ชนิด ใช้ชื่อสกุลว่า "Pangasius"

neg:
ปลาสอดหางดาบ
พบทั้งสิ้น 28 ชนิด

neg:
วงศ์ปลาตะกรับ
มีทั้งหมด 4 ชนิด ใน 2 สกุล ซึ่งทั้งหมดนิยมเลี้ยงเป็นปลาตู้สวยงาม หรือตกเป็นเกมกีฬาและรับประทานเป็นอาหารในบางประเทศ โดยแบ่งออกเป็น

neg:
ปลากระเบนบอนเนต
ปัจจุบันจำแนกออกเป็น 5 ชนิด:

neg:
อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด
ปลาและสัตว์น้ำอื่นๆ ไม่น้อยกว่า 45 ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน ปลาดุกด้าน ปลานิล ปลาซิว ปลาตะเพียนขาว ปลาไหล ปลาทู ปลาลัง ปลากระบอก ปลากระเบน ปลาตีน กุ้งแชบ๊วย หมึกกล้วย ปูแป้น ปูม้า หอยโข่ง หอยขม หอยแมลงภู่ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสัตว์ประเภทอื่นๆ อีกมากมาย เช่น ผีเสื้อหางติ่งธรรมดา ผีเสื้อเณรจิ๋ว แมลงปอ ยุงน้ำจืด ตั๊กแตนหนวดสั้น จิ้งหรีด มวนแดง และแมลงดา เป็นต้น

neg:
ปลากระเบนปีศาจ
แบ่งออกได้ 12 ชนิด (บางข้อมูลแบ่งได้ 9 ชนิด)

neg:
ปลาแชด
พบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก ประมาณ 30 ชนิด พบได้ทั้งในทะเล, ชายฝั่ง, แม่น้ำ หรือในแหล่งน้ำจืด และในที่ประเทศที่ไม่มีทางออกทะเล เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง

neg:
ปลาตกเบ็ด
ปลาตกเบ็ดปรากฏในบันทึกของฟอสซิลดังนี้

neg:
ปลาข้างตะเภา
พบกระจายพันธุ์ในเขตอบอุ่น ตั้งแต่ทะเลแดงจนถึงอินโด-แปซิฟิก มีทั้งหมด 3 ชนิด ได้แก่

neg:
วงศ์ปลาแค้
สำหรับในประเทศไทยพบประมาณ 17 ชนิด มีขนาดแตกต่างออกไปตั้งแต่เพียงไม่กี่เซนติเมตรในลำธารน้ำไหลเชี่ยวบนภูเขาสูง ไปจนถึง ปลาแค้ยักษ์ ("Bagarius yarrelli") ที่อาศัยและหากินใต้ท้องน้ำ ที่มีขนาดถึง 2 เมตร

neg:
วงศ์ปลาตะพัด
สามารถแบ่งวงศ์ปลาตะพัดออกได้เป็นวงศ์ย่อยอีก 2 วงศ์ คือ Heteroidinae มีลักษณะสำคัญคือ ไม่มีหนวดที่คาง มีก้านกระดูกแก้ม 10 หรือ 11 ก้าน โดยมีเพียง 2 ชนิดเท่านั้น และวงศ์ย่อย Osteoglossinae มีลักษณะสำคัญคือ มีหนวดที่ค่าง 1 คู่ และมีก้านกระดูก 10-17 ก้าน ปัจจุบัน พบปลาในวงศ์ปลาตะพัดทั้งหมด 8 ชนิด ใน 4 สกุล โดยทั้ง 2 วงศ์ย่อยนี้ พบ 3 ชนิด ในทวีปอเมริกาใต้, 1 ชนิด ในทวีปแอฟริกา, 2 ชนิด ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้, 2 ชนิด ในทวีปออสเตรเลีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งชนิดที่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีหลากสายพันธุ์ลักษณะสีสันต่างกันไป ตามกรรมพันธุ์และสภาพที่อยู่อาศัย ตั้งแต่สีทองเข้ม ทองอ่อน เขียว แดงเข้ม แดงอ่อน หรือทองอ่อนหางเหลือง เป็นต้น

neg:
ปลาซิวข้าวสารแม่น้ำสงคราม
ซึ่งทั่วโลกได้ค้นพบปลาในนาข้าวแล้วทั้งสิ้น 24 สายพันธุ์ และปลาซิวข้าวสารแม่น้ำสงครามจัดเป็นสายพันธุ์ที่ 25 โดยพบในประเทศไทย 4 สายพันธุ์ และรวมสายพันธุ์ใหม่นี้เป็น 5 สายพันธุ์

neg:
วงศ์ปลาบู่
วงศ์ปลาบู่ () เป็นวงศ์ปลาที่มีจำนวนชนิดมากที่สุดในโลก พบอาศัยอยู่ทั้งในทะเลลึกกว่า 60 เมตร จนถึงลำธารบนภูเขาสูงกว่า 1,000 เมตร พบทั่วโลกในเขตร้อนและเขตอบอุ่นมากกว่า 1,950 ชนิด และพบในประเทศไทยมากกว่า 30 ชนิด ใช้ชื่อวงศ์ว่า Gobiidae (/โก-บิ-ดี้/)

neg:
วงศ์ปลาแค้
เป็นปลาที่อาศัยบริเวณพื้นน้ำ โดยหันหน้าทวนกระแสน้ำ ชอบสภาพแวดล้อมพื้นทราย น้ำสะอาดใส มีออกซิเจนสูง มีการกระจายพันธุ์เฉพาะเขตร้อนของทวีปเอเชีย พบมากกว่า 50 ชนิด ใน 16 สกุล โดยแบ่งออกเป็นวงศ์ย่อย ๆ ได้อีก 3 วงศ์

neg:
วงศ์ปลาดาบ
มีทั้งหมด 10 สกุล ประมาณ 40 ชนิด แบ่งออกได้เป็น 3 วงศ์ย่อย โดยชนิดที่พบได้บ่อย เช่น ปลาดาบเงินใหญ่ ("Trichiurus lepturus")

neg:
ปลากดคางเบือน
ปลากดคางเบือน (ชื่อวิทยาศาสตร์: "Belodontichthys dinema") เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งในวงศ์ปลาเนื้ออ่อนจำพวกปลาคางเบือนหรือปลาเบี้ยวชนิดหนึ่ง มีรูปร่างโดยรวมคล้ายกับปลาคางเบือน ("B. truncatus") ที่พบในประเทศไทย คือ มีรูปร่างโดยรวมที่ขากรรไกรล่างเชิดขึ้นมา และยาวกว่าขากรรไกรบนเล็กน้อย ภายในปากเต็มไปด้วยฟันซี่เล็ก ๆ รูปร่างสามเหลี่ยมเหมือนหัวหอกใช้สำหรับจับอาหารไม่ให้หลุด ลำตัวสีเงินวาว ครีบอกมีขนาดใหญ่ใช้ทรงตัวในกระแสน้ำ หาอาหารโดยการโฉบกินจากด้านล่างโดยมิให้เหยื่อรู้ตัว มีความแตกต่างกันที่ "B. dinema" จะมีรูปร่างที่ใหญ่กว่าและพบได้ในแหลมมลายูจนถึงเกาะสุมาตรา โดยที่ไม่พบในประเทศไทย

neg:
ปลาขี้ตังเบ็ด
พบกระจายพันธุ์ทั่วไปในแนวปะการัง ของทะเลและมหาสมุทรแถบอินโด-แปซิฟิก มีขนาดตั้งแต่ 15-50 เซนติเมตร (5.9-19.7 นิ้ว) เป็นปลาที่มีสีสันหรือลวดลายสดใสสวยงาม จึงนิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม โดยมีชื่อเรียกเฉพาะในวงการว่า "ปลาแทงค์"

neg:
วงศ์ปลาตะเพียน
ถือเป็นวงศ์ที่ใหญ่ที่สุดในปลาน้ำจืด ประกอบไปด้วยชนิด มากกว่า 2,000 ชนิดใน 200 สกุล แบ่งออกได้เป็นหลายวงศ์ย่อย โดยจัดอยู่ในอันดับ Cypriniformes

neg:
ปลากะพงขาว (สกุล)
ปลากะพงขาวมีทั้งหมด 9 สปีชีส์ ซึ่งจัดว่ามีจำนวนสมาชิกมากที่สุดในวงศ์นี้ ทั้งหมดนิยมใช้ตกเป็นปลาเกมกีฬา และนิยมบริโภคเนื้อเป็นอาหาร พบตั้งแต่ทะเลสาบน้ำจืดหลายแห่งในทวีปแอฟริกาไปจนถึงชายฝั่งทะเลในทวีปเอเชีย ไปจนถึงโอเชียเนีย โดยมี 2 ชนิดเท่านั้นที่พบในทวีปเอเชียและโอเชียเนีย

neg:
ปลาฉลามแนวปะการัง
พบทั้งหมด 32 ชนิด โดยมี ปลาฉลามครีบดำ ("C. melanopterus") เป็นชนิดต้นแบบ

neg:
วงศ์ปลาสวาย
มีทั้งหมด 30 ชนิด และพบในประเทศไทยประมาณ 12 ชนิด ซึ่งปลาที่มีขนาดเล็กจะเรียกชื่อซ้ำซ้อนในแต่ละชนิดว่า "สังกะวาด" หรือ "สังกะวัง" จัดเป็นปลาน้ำจืดเศรษฐกิจชนิดหนึ่งที่คนไทยนิยมบริโภคและรู้จักกันดี และจากการศึกษาล่าสุด พบว่าเนื้อปลาในวงศ์ปลาสวายนี้มีโอเมกา 3 มากกว่าปลาทะเลเสียอีก โดยเฉพาะอย่าง ปลาสวาย ("P. hypophthalmus") มีโอเมกา 3 สูงถึง 2,570 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนัก 100 กรัม

neg:
ปลาตะลุมพุก (สกุล)
แบ่งออกได้เป็น 5 ชนิด ได้แก่เป็นปลาที่มีรูปร่างคล้ายปลาตะเพียน วงจรชีวิตเป็นปลาทะเลที่สามารถเข้าวางไข่และตัวอ่อนเลี้ยงดูตัวเองในแหล่งน้ำจืดหรือน้ำกร่อยได้ ในบางชนิดเป็นปลาน้ำจืดแท้ ๆ ที่มีการอพยพในแม่น้ำสายใหญ่ หลายชนิดเป็นปลาใกล้สูญพันธุ์ กินเฉพาะแพลงก์ตอนเท่านั้นเป็นอาหาร เนื้อมีรสชาติดี จึงนิยมปรุงรับประทานเป็นอาหารที่มีราคาซื้อขายสูงมาก

neg:
ปลาตกเบ็ด
ยกตัวอย่างเช่นการวางไข่ของปลาตกเบ็ดของสกุลปลามังค์ซึ่งประกอบด้วยแผ่นบาง ๆ ของวัสดุวุ้นใส 25 เซนติเมตร และกว้างกว่า 10 เมตร (33 ฟุต) ไข่ที่อยู่ในแผ่นนี้จะอยู่ในชั้นเดียวกันแต่ละชั้นมีโพรงของตัวเอง มันจะวางไข่ตรงบริเวณที่พวกมันเลือก เพื่อให้ตัวอ่อนมีอิสระในการว่ายน้ำและมีครีบอุ้งเชิงกรานยืดออกเป็นเส้นใย แผ่นไข่ดังกล่าวนั้นหาได้ยากในหมู่ปลาทั่วไป

neg:
บึงโขงหลง
ริมฝั่งบึงบริเวณที่เป็นป่าและทุ่งหญ้าจะเป็นแหล่งวางไข่ของนกหลายชนิด ในบริเวณบึงพบนกอย่างน้อย 29 ชนิด โดยเป็นจำพวกนกเป็ดน้ำและนกชายน้ำ 27 ชนิด จากนกทุกชนิดที่พบ จะมีอยู่ 3 ชนิดที่เป็นนกประจำถิ่น ที่เหลืออีก 26 ชนิดเป็นนกอพยพ โดยมีนกที่อยู่ในภาวะถูกคุกคามระดับนานาชาติ คือ เป็ดดำหัวดำ ส่วนนกที่มีความสำคัญระดับชาตินั้น มีนกที่อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ไปจากประเทศไทย คือ นกกระสาแดง นกที่อยู่ในภาวะถูกคุกคามระดับชาติ คือ เป็ดดำหัวสีน้ำตาล และนกที่อยู่ในภาวะเสี่ยงต่อการถูกคุกคาม คือ เป็ดคับแค และนกกระแตหัวเทา ส่วนนกอื่น ๆ ที่อาศัยและหากินอยู่บริเวณบึง เช่น เป็ดแดง นกยางโทนน้อย นกยางเปีย นกอีแจว เป็ดลาย

neg:
วงศ์ย่อยนกเป็ดน้ำ
เป็ดที่อยู่ในวงศ์ย่อยนี้มีลักษณะไม่ต่างอะไรกับสมาชิกที่อยู่ในวงศ์ใหญ่ คือ มีจะงอยปากแบนและตรงปลายปากงุม ตีนมีพังผืด นิ้วเรียว นิ้วหลังคอนขางเล็กและเปนนิ้วตางระดับ บินไดเกง สวนใหญเปนนกอพยพยายถิ่น นอกจากนี้แล้วยังสามารถที่จะว่ายน้ำหรือดำน้ำได้อีกด้วยตีนที่เป็นพังผืดที่สูญพันธุ์ไปแล้วในประเทศไทยพบนกที่อยู่ในวงศ์ย่อยนี้ 5 สกุล 17 ชนิด

neg:
โลมาแม่น้ำ
ปัจจุบัน โลมาแม่น้ำแบ่งออกได้เป็น 5 ชนิด 3 ชนิดอาศัยอยู่ในน้ำจืดแท้ ๆ คือ แม่น้ำสายใหญ่ หรือทะเลสาบน้ำจืด ในทวีปเอเชีย คือ จีนและอินเดียอย่างละ 1 ชนิด, ในทวีปอเมริกาใต้ 2 ชนิด และอีก 1 ชนิด อาศัยอยู่ในน้ำกร่อย เช่น ปากแม่น้ำของทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งทุกชนิดจัดเป็นสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์แล้วทั้งสิ้นมีโลมาบางชนิด เช่น โลมาหัวบาตร หรือโลมาหัวบาตรไร้ครีบหลัง ซึ่งสามารถอยู่ในน้ำจืดได้เช่นกัน แต่มิใช่เป็นโลมาแม่น้ำเนื่องจาก โลมาหัวบาตรจัดอยู่ในวงศ์ Delphinidae หรือโลมาทะเล ขณะที่โลมาหัวบาตรไร้ครีบหลัง อยู่ในวงศ์ Phocoenidae หรือพอร์พอยส์

neg:
อันดับปลาฉลามกบ
มีทั้งหมด 43 ชนิด ใน 13 สกุล แบ่งออกเป็น 7 วงศ์ ได้แก่โดยปลาฉลามที่อยู่ในอันดับนี้ ที่เป็นที่รู้จักกันดี ได้แก่ ปลาฉลามเสือดาว ("Stegostoma fasciatum"), ปลาฉลามกบ ("Chiloscyllium punctatum"), ปลาฉลามหิน ("C. griseum") ซึ่งเป็นปลาที่หากินและอาศัยตามพื้นน้ำ และปลาฉลามวาฬ ("Rhincodon typus") ซึ่งเป็นปลาที่กินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร และเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย

neg:
ปลาเบี้ยว
ปลาเบี้ยว หรือ ปลาคางเบือน () ชื่อสกุลของปลาน้ำจืด 2 ชนิดในวงศ์ปลาเนื้ออ่อน (Siluridae) ซึ่งอยู่ในอันดับปลาหนัง ใช้ชื่อสกุลว่า "Belodontichthy" (/เบล-โอ-ดอนท์-อิค-ธีส/; "Belo" เป็นภาษากรีกหมายถึง "ทุกทิศทาง", "odon" หมายถึง "ฟัน" และ "ichthyos" หมายถึง "ปลา" มีความหมายรวมหมายถึง "ปลาที่มีฟันทุกทิศทาง")

neg:
เต่า
เป็นเต่าจำพวกหนึ่งที่ทั้งชีวิตอาศัยอยู่แต่ในทะเลเพียงอย่างเดียว จะขึ้นมาบนบกก็เพียงแค่วางไข่เท่านั้น โดยที่เท้าทั้งสี่ข้างพัฒนาให้เป็นอวัยวะคล้ายครีบ ซึ่งเต่าทะเลทั่วโลกปัจจุบันมีทั้งหมด 7 ชนิด ใน 2 วงศ์ 5 สกุล ได้แก่ เต่าหัวค้อน ("Caretta caretta"), เต่าตนุ ("Chelonia mydas"), เต่ามะเฟือง ("Dermochelys coriacea"), เต่ากระ ("Eretmochelys imbricata"), เต่าตนุหลังแบน ("Natator depressus"), เต่าหญ้าแอตแลนติก ("Lepidochelys kempii"), เต่าหญ้า ("Lepidochelys olivacea") โดยที่เต่ามะเฟืองเป็นเต่าทะเลและเป็นเต่าที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งในน่านน้ำไทยพบได้ถึง 5 ชนิด ไม่พบเพียง 2 ชนิดคือ เต่าตนุหลังแบน และ เต่าหญ้าแอตแลนติก

neg:
อันดับปลาสเตอร์เจียน
ในปัจจุบัน เหลือปลาในอันดับเพียง 2 วงศ์เท่านั้น คือ วงศ์ปลาสเตอร์เจียน (Acipenseridae) และ วงศ์ปลาฉลามปากเป็ด (Polyodontidae) พบทั้งหมดราว 28 ชนิด จากที่เคยมีทั้งหมด 4 วงศ์ แต่ได้สูญพันธุ์ไปหมดแล้ว

neg:
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด
กลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น ค้างคาวขอบหูขาว ค้างคาวขอบหูดำ ค้างคาวหัวดำ ค้างคาวหน้ายาว ค้างคาวหางโผล่ กระรอกหางม้า กระรอกดิน กระเต็น พญากระรอกบินหูแดง หนูขนเสียน หนูหวาย หนูฟาน และหนูฟันขาว กลุ่มนก จำนวน 283 ชนิดมีนกจำนวนหลายวงศ์ ที่มีจำนวนชนิดสูงมากเกิน 10 ชนิด วงศ์กินแมลงมีจำนวน 26 ชนิด วงศ์นกปรอด 17 ชนิด วงศ์นกหัวขวานมี 18 ชนิด วงศ์นกจับแมลง 14ชนิด วงศ์นกกินปลามี 12 ชนิดและวงศ์นกคัดคู 11 ชนิด กลุ่มสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก มีวงศ์กบต่างๆ จำนวน 16 ชนิด วงศ์อึ่งต่างๆ จำนวน 7 ชนิด กลุ่มสัตว์เลื้อยคลาน กลุ่มเต่า กลุ่มตะพาบน้ำ มีจำนวน 3วงศ์ 9 ชนิด กลุ่มตั๊กแก กิ้งก่าและจิ้งเหลน มี 4 วงศ์ 35 ชนิด กลุ่มงูมี 6 วงศ์ 28 ชนิด กลุ่มปลาน้ำจืด รวมทั้งสิ้น 29 ชนิด วงศ์ที่มีจำนวนชนิดที่สูงที่สุด คือ วงศ์ปลารากกล้วย มีจำนวน 6 ชนิด รองลงไปคือ วงศ์ปลาแขยง และวงศ์ปลาช่อน

neg:
อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง
ปลาที่พบในทะเลบริเวณอุทยานมีอยู่หลากหลายสายพันธุ์ เช่น ปลาทู ปลาลัง ปลาเก๋าแดง ปลาปากคม ปลาสีกุน กระเบนจุดขาว กระเบนจุดฟ้า ปลาทรายแดง ปลาหลังเขียว ปลาตะเพียนน้ำเค็ม ปลากะตักใหญ่ ปลาจวด ปลาตาหวานจุด ปลาอินทรี ปลาดาบเงินใหญ่ ปลาสาก อันดับปลาซีกเดียวปลาลิ้นหมา ส่วนปลาที่พบตามแนวปะการัง เช่น ปลาสลิดหินดำ ปลาสลิดหินเขียว ปลาสลิดทะเล ปลาข้าวเม่าน้ำลึก ปลาผีเสื้อลายแปดเส้น ปลาผีเสื้อปากยาว ปลาสินสมุทรลายน้ำเงิน ปลากระทุงเหว ปลานกแก้ว ปลาสร้อยนกเขา ปลาการ์ตูนอินเดียนแดง ปลาพยาบาล

neg:
ปลากระเบนหางปีก
พบประมาณ 41 ชนิด ส่วนมากเป็นปลาทะเลพบตามแถบชายฝั่งและปากแม่น้ำในเขตอบอุ่นและเขตร้อนทั่วโลก มีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้นที่พบในน้ำจืด

neg:
ปลาเป้า
มีทั้งสิ้น 13 ชนิด โดยแยกออกมาจากสกุล "Tetraodon"

neg:
ปลาตกเบ็ด
พวกมันมีสีแตกต่างกันจากสีเทาเข้มถึงน้ำตาลเข้มปลาที่กินเนื้อเป็นอาหารเหล่านี้มีหัวขนาดมหึมาที่มีรูปร่างขนาดใหญ่มีปากเป็นรูปพระจันทร์เสี้ยวยาวเต็มไปด้วยฟันเขี้ยวด้านในเพื่อใช้ในการงับเหยือและมีติ่งเนื่อเรืองแสงที่คล้ายเบ็ดตกปลาซึ่งเอาไว้ใช่ในการล่อเหยือ ความยาวของพวกมันมีความยาวประมาณ 20 ซม. (8.0 นิ้ว) ถึง 1 เมตร (3 ฟุต) น้ำหนัก 45 กิโลกรัม (100 ปอนด์)
มีหน่วยย่อยดังต่อไปนี้

neg:
ปลากระเบน
มีประมาณ 400 ชนิด พบได้ทั้งน้ำจืดสนิท, น้ำกร่อย และทะเล มีรูปร่างแบนราบ ครีบทั้งหมดอยู่ชิดติดกับลำตัวด้านข้าง มีท่อน้ำออก 1 คู่ อยู่ด้านหลังของหัว ซึ่งทำหน้าที่ให้น้ำผ่านเข้าทางเพื่อไหลเวียนผ่านเหงือกเพื่อการหายใจ ซึ่งจะไม่ไหลเวียนผ่านปากซึ่งอยู่ด้านล่างลำตัว เหมือนปลากระดูกอ่อนหรือปลากระดูกแข็งจำพวกอื่น หากินบริเวณพื้นน้ำ ในปากไม่มีฟันแหลมคมเหมือนปลาฉลาม ดังนั้นการกินอาหารจึงค่อยเป็นค่อยไป ด้วยการเคี้ยวอย่างช้า ๆ ซึ่งอาหารส่วนมากก็ได้แก่ หอย, กุ้ง, ปู หรือปลาขนาดเล็กตามพื้นน้ำ เป็นส่วนใหญ่

neg:
ปลากระเบนชายธง (สกุล)
มีรูปร่างโดยรวมคือ มีลำตัวที่เป็นทรงคล้ายสามเหลี่ยมหน้าจั่วคล้ายชายธงจึงทำให้เป็นที่มาของชื่อ กลางหลังมีเกล็ดชิ้นใหญ่คล้ายไข่มุกและมีส่วนที่เป็นเกล็ดรูปฟันขนาดเล็กปกคลุมผิวหนังส่วนบน บนฐานปากมีตุ่มเนื้อ 5 ตุ่ม ตรงกลาง 3 ด้านข้างอย่างละหนึ่งเหมือนกัน มีส่วนหางที่อวบอ้วน มีเงี่ยงที่กลางหางอยู่เลยกว่าตำแหน่งของปลากระเบนสกุลอื่น ๆ ที่มีเงี่ยงกันที่อยู่บริเวณโคนหาง ที่สำคัญ คือ แผ่นหนังที่เห็นได้ชัดเจนที่ปลายหาง หางมีความยาวกว่าปลากระเบนชนิดอื่น ๆ
ปัจจุบันพบทั้งสิ้น 5 ชนิด ได้แก่

neg:
วงศ์ปลากระเบนหางสั้น
พบกระจายพันธุ์ในทวีปอเมริกาใต้ มีรูปร่างกลมคล้ายจานข้าวหรือแผ่นซีดี หางมีขนาดสั้นเมื่อเทียบกับปลากระเบนในวงศ์อื่น ๆ พบทั้งหมด 4 สกุล ในหลายชนิด (ดูในเนื้อหาข้างล่าง) บางชนิดหางสั้นมากจนดูขัดกับขนาดลำตัว เช่น ชนิด "Paratrygon aiereba" มีขนาดแตกต่างออกไปตามชนิด ตั้งแต่มีขนาดไม่เกิน 2 ฟุต เช่น ชนิด "Potamotrygon hystrix" ไปจนถึงขนาดหนึ่งเมตร เช่น "P. motoro"

neg:
วงศ์ปลากะพงสลิด
สามารถแบ่งออกได้เป็น 42 ชนิด จากทั้งหมด 15 สกุล ซึ่งยังสามารถแบ่งออกได้เป็นวงศ์ย่อยอีก 5 วงศ์ด้วยกัน คือ

neg:
วงศ์ปลาไหลมอเรย์
ปลาไหลมอเรย์ มีทั้งหมดราว 70 ชนิด พบในทะเลเขตร้อนและอบอุ่นทั่วโลก ส่วนใหญ่มีสีสันและลวดลายสวยงามแตกต่างกันออกไปตามแตค่ละชนิดหรือสกุล แบ่งออกเป็น 2 วงศ์ย่อย ในบางชนิดที่มีขนาดเล็ก จะไม่ความยาวไม่เกิน 2 ฟุตและอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำกร่อยหรือน้ำจืดได้ นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ขณะที่ชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด คือ ปลาไหลมอเรย์ยักษ์ ("Gymnothorax javanicus") ยาวได้ถึง 3 เมตร น้ำหนัก 36 กิโลกรัม

neg:
ปลากบ
ปลากบเป็นปลาในตะกูลปลาตกเบ็ดชื่อทางวิทยาศาสตร์คือAntennariidae

neg:
บึงโขงหลง
ในบึงมีปลาที่ได้รับการบันทึกแล้ว 25 ชนิด โดยมีปลาที่อยู่ในภาวะถูกคุกคาม คือ ปลาดุกด้าน ในจำนวนนี้มี 8 ชนิดที่เป็นปลาในตระกูล Cyprinidae และมี 3 ชนิดที่เป็นปลาในตระกูล Anabantidae ส่วนปลาเศรษฐกิจในบึงมีอยู่ 8 ชนิด ได้แก่ ปลากระสูบจุด ปลาตะโกก ปลาสร้อยขาว ปลาสร้อยนกเขา ปลาแขยง ปลากดเหลือง ปลานิล และปลาช่อน

neg:
อันดับปลาปักเป้า
อันดับปลาปักเป้า () เป็นชื่อเรียกของปลาอันดับ Tetraodontiformes มีอยู่หลายชนิด หลายวงศ์ หลายสกุล อาศัยอยู่ทั้งในทะเล น้ำกร่อย และน้ำจืด โดยมากมีลำตัวกลม ครีบและหางเล็ก จึงว่ายน้ำได้เชื่องช้าดูน่ารัก หัวโต ฟันแหลมคมใช้สำหรับขบกัดสัตว์น้ำมีเปลือกต่าง ๆ เป็นอาหาร คนที่ลงเล่นน้ำจึงมักถูกกัดทำร้ายเป็นแผลบ่อย ๆ เมื่อตกใจหรือข่มขู่สามารถสูดน้ำหรือลมเข้าช่องท้องให้ตัวพองออกได้คล้ายลูกโป่ง ในบางชนิดมีหนามด้วย แต่การที่ปลาพองตัวออกเช่นนี้ จะมีผลกระทบต่ออวัยวะภายใน ในบางครั้ง เช่น ปลาตกใจอาจไปกระทบกับถุงลมซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญที่ใช้ในการทรงตัวเมื่ออยู่ใต้น้ำ ให้แตกได้ ปลาปักเป้าที่เป็นเช่นนี้จะไม่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างเป็นปกติ แต่จะลอยตัวอยู่บนผิวน้ำไปอย่างนั้น จนกระทั่งตาย เนื่องจากไม่สามารถป้องกันตัวหรือหากินได้อีก

neg:
วงศ์ปลาหมอแคระ
แบ่งออกได้เป็น 2 สกุล คือ "Badis" และ "Dario" 13 ชนิด ในสกุล "Badis" มีลักษณะพิเศษ คือ เป็นปลาที่หากินแบบซุ่มรอเหยื่อด้วยการลอยตัวนิ่ง ๆ แล้วจึงฮุบ สามารถเปลี่ยนสีลำตัวไปตามอารมณ์และสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย และยังสามารถกลอกลูกตาไปมาได้ด้วยคล้ายกับกิ้งก่าคาเมเลี่ยน อันเป็นที่มาในชื่อสามัญในภาษาอังกฤษ มีความยาวโดยเฉลี่ยเพียง 3-4 เซนติเมตรเท่านั้น เป็นปลที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม

neg:
ปลาน้ำหมึกยักษ์
จำแนกได้ทั้งหมด 17 ชนิด

neg:
ปลากระเบนชายธง (สกุล)
โดยใน 5 ชนิดนี้ มีมากถึง 4 ชนิดที่พบได้ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยชนิด "P. sephen" ที่เดิมเคยมีอยู่เพียงชนิดเดียว และใช้เป็นชนิดต้นแบบพบในแถบทะเลแดงและอาระเบีย

neg:
ปลาหลด
สกุลปลาหลดปัจจุบันแบ่งออกได้เป็น 23 ชนิด ชนิดที่มีชื่อภาษาไทยเป็นชนิดที่พบในประเทศไทย

neg:
ปลากดหัวเสียม
ปลากดหัวเสียม (; เบงกาลี: আইড়) เป็นชื่อสกุลของปลาหนังน้ำจืดจำพวกหนึ่ง ในวงศ์ปลากด (Bagridae) ใช้ชื่อสกุลว่า "Sperata" (/สะ-เพอร์-อา-ทา/) มีทั้งหมดด้วยกัน 4 ชนิด (ดูในตาราง)

neg:
ปลาข้าวเม่า
พบทั้งหมด 17 ชนิด

neg:
ปลากะพงแม่น้ำไนล์
อาศัยอยู่ในแม่น้ำไนล์ ในทวีปแอฟริกา พบในอียิปต์, ชาด, เซเนกัล, คองโก, เคนยา เป็นต้น นิยมตกเป็นเกมกีฬา โดยถูกจัดให้เป็นปลาที่สามารถตกด้วยเบ็ดได้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ใช้เนื้อบริโภคเป็นอาหารขึ้นชื่อในท้องถิ่น และส่งออกต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น เป็นต้น

neg:
ปลาสิงโต
แบ่งออกได้เป็น 12 ชนิด

neg:
ปลาขี้ตังเบ็ด
ซากดึกดำบรรพ์ 4 ชนิด จากยุคลูทีเนียน, ยุคอีโอซีน ในอิตาลี ได้รับการจัดให้อยู่ในสกุล " Proacanthurus " และได้รับการพิจารณาว่าเป็นบรรพบุรุษของสกุลนี้

neg:
ปลาปักเป้าอ้วน
แบ่งออกได้เป็น 15 ชนิด

neg:
สกุลปลาแพะ
มีจำนวนสมาชิกไม่แน่นอน เนื่องจากค้นพบชนิดใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทุกปี แต่ ณ ปัจจุบัน มีมากกว่า 100 ชนิดแล้ว นับว่าเป็นสกุลที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุดในวงศ์นี้ นับเป็นปลาที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม หลายชนิดสามารถเพาะขยายพันธุ์ได้ ทั้งง่ายและยาก เป็นปลาที่หากินอยู่กับหน้าดิน และอยู่รวมกันเป็นฝูง กินอาหารได้แก่ ไส้เดือนน้ำ และหนอนแดง อยู่ในน้ำที่มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) ไม่เกิน 7

neg:
ปลากระเบนหางริบบิ้น
แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด คือ

neg:
ปลายาด
พบทั้งหมดประมาณ 20 ชนิด ในทวีปเอเชีย ตามแม่น้ำสายใหญ่ ๆ

neg:
วงศ์ปลาช่อน
พบในเขตร้อนของทวีปแอฟริกาและเอเชีย ปัจจุบันพบทั้งสิ้น 31 ชนิด (และยังมีอีกหลายชนิดที่ยังไม่ได้อนุกรมวิธาน) แบ่งเป็น 2 สกุล คือ "Channa" 28 ชนิด พบในทวีปเอเชีย และ "Parachanna" ซึ่งพบในทวีปแอฟริกา 3 ชนิด สำหรับในประเทศไทยพบประมาณ 10 ชนิด ปลาขนาดเล็กสุดคือ ปลาก้าง ("C. limbata") ซึ่งมีขนาดโตเต็มที่ไม่เกิน 1 ฟุต และใหญ่ที่สุดคือ ปลาชะโด ("C. micropeltes") ที่ใหญ่ได้ถึง 1-1.5 เมตร

neg:
วงศ์ปลาสินสมุทร
พบทั้งหมด 9 สกุล (ดูในตาราง) มีประมาณ 74 ชนิด ในน่านน้ำไทย พบได้ทั้งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน พบไม่ต่ำกว่า 40 ชนิด อาทิ ปลาสินสมุทรจักรพรรดิ ("Pomacanthus imperator"), ปลาสินสมุทรวงฟ้า ("P. annularis") และปลาสินสมุทรลายบั้ง ("P. sexstriatus") เป็นต้น

neg:
ปลาการ์ตูน
ปลาการ์ตูนแบ่งออกได้เป็น 2 สกุล คือ "Amphiprion" และ "Premnas" ซึ่งมีอยู่เพียงชนิดเดียวปัจจุบัน ปลาการ์ตูนทั่วโลกพบทั้งหมด 30 ชนิด ในน่านน้ำไทยพบปลาการ์ตูน 7 ชนิด ทั้งด้านอ่าวไทยและอันดามันได้แก่ ปลาการ์ตูนส้มขาว ("Amphiprion ocellaris"), ปลาการ์ตูนอินเดียนแดง ("A. akallopisos"), ปลาการ์ตูนมะเขือเทศ ("A. frenatus"), ปลาการ์ตูนอานม้า ("A. polymnus"), ปลาการ์ตูนลายปล้อง ("A. clarkii"), ปลาการ์ตูนลายปล้องหางเหลือง ("A. sebae") และปลาการ์ตูนแดง ("Premnas biaculeatus")

neg:
ปลากัด (สกุล)
ปัจจุบันมีการค้นพบปลาในสกุลนี้แล้วประมาณ 73 ชนิด ซึ่งจำนวนนี้ยังไม่เป็นที่แน่นอนเพราะมีการค้นพบชนิดใหม่ ๆ อยู่เรื่อย ๆ ซึ่งก็นับว่าเป็นสกุลที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุดของวงศ์นี้

neg:
ปลากระเบน
แบ่งออกได้เป็น 4 อันดับ (ดูในตาราง) ซึ่งก็แบ่งออกได้เป็นหลายวงศ์, หลายสกุล ขนาดแตกต่างหลากหลายไปตามสกุลและชนิด กระจายไปตามเขตอบอุ่นทั่วโลก เช่น วงศ์ปลากระเบนธง (Dasyatidae) รูปร่างค่อนข้างกลม จะงอยปากแหลม หางยาวคล้ายแส้ มีเงี่ยงแหลมคม ที่มีพิษบริเวณโคนหาง 1-2 ชิ้น ที่เมื่อหักไปแล้วสามารถงอกใหม่ได้, วงศ์ปลากระเบนนก (Myliobatidae) มีส่วนหัวโหนก ครีบด้านข้างแยกออกจากส่วนหัวเห็นได้ชัดเจน และครีบขยายออกด้านข้างเสมือนกับปีกของนก ปลายแหลม ใช้สำหรับว่ายน้ำในลักษณะโบกโบยเหมือนนกบินในทะเล ส่วนปลากระเบนไฟฟ้า พบเฉพาะในทะเล มีขนาดเล็ก มีรูปร่างต่างไปจากปลากระเบนจำพวกอื่น ๆ ที่โคนหางไม่มีเงี่ยง และสามารถผลิตไฟฟ้าเพื่อป้องกันตัวและล่าเหยื่อได้ด้วย

neg:
วงศ์ปลาจวด
พบในเขตอบอุ่นรอบโลกมากกว่า 270 ชนิด พบในน้ำจืดเพียงไม่กี่ชนิด เช่น สกุล "Aplodinotus" ส่วนมากพบในน้ำกร่อย สำหรับในประเทศไทยพบราว 40 ชนิด พบในน้ำจืดเพียงชนิดเดียว คือ ปลาม้า ("Boesemania microlepis")

neg:
ปลาตกเบ็ด
จากการศึกษาเกี่ยวกับยีนของปลาตกเบ็ดชี้ให้เห็นถึงความหลากหลายในระยะเวลาสั้น ๆ ตั้งแต่ต้นกำเนิดในยุดครีเทเชียสระหว่าง 130-100 ล้านปีก่อน

neg:
วงศ์ปลาแพะ (ปลาทะเล)
แบ่งออกได้เป็น 6 สกุล (ดูในตาราง) ประมาณ 55 ชนิด ในน่านน้ำไทยพบได้หลายชนิด อาทิ ปลาแพะเหลืองทอง ("Parupeneus heptacanthus"), ปลาแพะลาย ("Upeneus tragula"), ปลาแพะเหลือง ("U. sulphureus"), ปลาแพะขนุน ("Mulloidichthys flavolineatus") เป็นต้น

neg:
ปลากระเบนหางแส้
เป็นปลาที่พบได้ทั้งน้ำจืด, น้ำกร่อย และทะเล พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่มหาสมุทรอินเดียจนถึงมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก ปัจจุบันพบแล้วกว่า 28 ชนิด โดยมีชนิดที่ใหญ่ที่สุด คือ ปลากระเบนราหู ("H. polylepis") ที่พบอาศัยในแม่น้ำสายใหญ่ ๆ ของประเทศไทยไปจนถึงตอนเหนือของออสเตรเลีย ที่มีความยาวถึง 5 เมตร และหนักถึงเกือบ 300 กิโลกรัม


query: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดสอนกี่สาขาวิชา?

pos:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีศูนย์กลางบริหารงานอยู่ที่เขตพื้นที่ขามเรียง ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม เขตพื้นที่ในเมือง ตำบลตลาด อำเภอเมือง มหาสารคาม และเขตพื้นที่นาสีนวน ที่ตั้งของ
คณะเทคโนโลยี คณะสัตวแพทยศาสตร์ อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม เปิดการสอนระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก 177 สาขาวิชา ใน 20 คณะหรือเทียบเท่า และขยายโอกาสทางการศึกษาโดยจัดโครงการศึกษาที่ จังหวัดอุบลราชธานี และจังหวัดอุดรธานี นอกจากนี้ยังมีการจัดการเรียนการสอนขั้นพื้นฐาน คือ โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ฝ่ายประถมและฝ่ายมัธยม

neg:
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
สีชมพู

neg:
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
ปัจจุบัน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เป็นคณะวิชา 1 ใน 5 คณะของมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี โดยมีสาขาวิชาที่เปิดสอน คือ สาขาวิชาภาษาอังกฤษ สาขาวิชาภาษาอังกฤษธุรกิจ สาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร สาขาวิชาภาษาจีน สาขาวิชาภาษาเวียดนามเพื่อธุรกิจการท่องเที่ยว สาขาวิชาการพัฒนาสังคม สาขาวิชานิติศาสตร์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ สาขาวิชาศิลปะการแสดง สาขาวิชาทัศนศิลป์ สาขาวิชาดนตรี ซึ่งเป็นคณะที่ใหญ่ที่สุดในมหาวิทยาลัย และทำการเรียนการสอนหลายกลุ่มวิชา ซึ่งในอนาคตคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มีความประสงค์ที่จะแยกสาขาวิชาต่างๆ ออกเป็นคณะเอกเทศต่อไป

neg:
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายมัธยม)
ปีแรกของการเปิดทำการนั้น โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม(ฝ่ายมัธยม) รับสมัครนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 2 ห้องเรียน และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 2 ห้องเรียน ผู้บริหารและคณาจารย์ของโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ร่วมแรงร่วมใจกันพัฒนาโรงเรียนให้ก้าวหน้าในด้านวิชาการ ด้านบุคลากร ซึ่งมีทั้งอาจารย์ประจำ อาจารย์พิเศษและอาจารย์ชาวต่างประเทศ โรงเรียนได้รับการสนับสนุนและช่วยเหลือทางด้านงบประมาณ จากมหาวิทยาลัยมหาสารคามโดยท่านอธิการบดี ภก.ศ.(พิเศษ)ดร.ภาวิช ทองโรจน์ ให้ความอนุเคราะห์เป็นอย่างดี

neg:
มหาวิทยาลัยสยาม
ปัจจุบันมหาวิทยาลัยสยามมีนักศึกษารวมกว่า 15,000 คน มีนักศึกษานานาชาติกว่า 300 คนจากกว่า 15 ประเทศทั่วโลก เปิดดำเนินการเรียนการสอนในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ทั้งหลักสูตรภาษาไทยและหลักสูตรนานาชาติ รวมทั้งสิ้นกว่า 50 หลักสูตร โดยแบ่งออกเป็น 13 คณะ คือ คณะบริหารธุรกิจ คณะวิศวกรรมศาสตร์ คณะนิติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ คณะนิเทศศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ วิทยาลัยนานาชาติ วิทยาลัยศิลปินแห่งเอเชีย คณะแพทยศาสตร์ และบัณฑิตวิทยาลัย ได้ผลิตบัณฑิตออกไปรับใช้สังคมแล้วกว่า 75,000 คน

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
เริ่มเปิดสอนสาขาวิชาชีพอื่นนอกเหนือจากสาขาวิชาการศึกษาในระดับอนุปริญญาและขยายถึงระดับปริญญาตรีในระยะต่อมา ปัจจุบันมี 5 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาการศึกษา สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์ประยุกต์ สาขาวิชาศิลปศาสตร์ สาขาวิชาบริหารธุรกิจ และสาขาวิชานิติศาสตร์
เปลี่ยนแปลงฐานะเป็น “สถาบันราชภัฏนครราชสีมา” สามารถเปิดสอนในระดับที่สูงกว่าปริญญาตรี

neg:
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
หน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช มีดังนี้
ปัจจุบันมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช เปิดทำการเรียนการสอนทั้งในระดับประกาศนียบัตร, ปริญญาบัณฑิต, ประกาศนียบัตรบัณฑิต, และปริญญามหาบัณฑิต กระจายไปตามสาขาวิชาต่าง ๆ โดยมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช มีสาขาวิชาทั้งหมด 12 สาขาวิชา (เป็นหน่วยงานตามประกาศกระทรวงฯ 10 สาขาวิชา เป็นหน่วยงานภายใน 2 สาขาวิชา) ดังนี้หมายเหตุ : สาขาวิชาเทียบเท่ากับคณะวิชาของมหาวิทยาลัยทั่วไป

neg:
สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
เมื่อสภาการพยาบาลมีนโยบายในการเพิ่มการผลิตพยาบาลในระดับบัณฑิตศึกษา เพื่อรองรับการให้บริการทางสุขภาพทั้งในโรงพยาบาลและในชุมชน สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์จึงได้เปิดสอนหลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาการบริหารการพยาบาล และเปิดรับนักศึกษารุ่นแรกในปีการศึกษา 2548 จนถึงปัจจุบันรวม 6 รุ่น กล่าวคือ รุ่นที่ 1 จำนวน 81 คน รุ่นที่ 2 จำนวน 88 คน รุ่นที่ 3 จำนวน 27 คน รุ่นที่ 4 จำนวน 55 คน รุ่นที่ 5 จำนวน 60 คน และรุ่นที่ 6 จำนวน 37 คน รวม 348 คนปัจจุบันมีผู้สำเร็จการศึกษาแล้ว 131 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 7 มกราคม 2554) นอกจากนี้ สาขาวิชายังมีแผนการเปิดรับนักศึกษาแขนงวิชาการพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชนในปีการศึกษา 2555

neg:
วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓
วิทยาลัยเทคนิคมหาสารคาม เปิดสอนระดับดังนี้

neg:
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
รับผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีทุกหลักสูตร โดยเปิดสอนสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์เพียงสาขาเดียว ไม่มีวิชาเอก โดยมีการเรียนการสอน ดังนี้
จัดการเรียนการสอนวันจันทร์ถึงวันศุกร์ ในเวลาราชการ ระยะเวลาในการศึกษา 2 ปี ประกอบด้วยกระบวนวิชาเรียนไม่น้อยกว่า 42 หน่วยกิต ดังนี้ คือ กระบวนวิชาพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต กระบวนวิชาเลือกสาขาเศรษฐศาสตร์ จำนวน 12 หน่วยกิต และวิทยานิพนธ์จำนวน 12 หน่วยกิต นอกจากนี้นักศึกษาจะต้องสอบผ่านภาษาต่างประเทศตามเงื่อนไขของบัณฑิตวิทยาลัยและกิจกรรมทางวิชาการตามกำหนดของหลักสูตร
จัดการเรียนการสอนวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา 09.00-16.00 น. ระยะเวลาการศึกษา 2 ปี ประกอบด้วยกระบวนวิชาเรียนไม่น้อยกว่า 42 หน่วยกิตดังนี้ กระบวนวิชาพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต กระบวนวิชาเลือกสาขาเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต และการค้นคว้าแบบอิสระ 6 หน่วยกิต โดยนักศึกษาจะต้องสอบผ่านการสอบประมวลความรู้ ขั้นปริญญามหาบัณฑิตทางข้อเขียนและสอบผ่านภาษาต่างประเทศตามเงื่อนไขของบัณฑิตวิทยาลัยและกิจกรรมทางวิชาการตามกำหนดของหลักสูตร
จัดการเรียนการสอนวันจันทร์ถึงวันศุกร์ นอกเวลาราชการ เวลา 17.00-20.30 น. ระยะเวลาในการศึกษา 1 ปี ประกอบด้วยกระบวนวิชาเรียนไม่น้อยกว่า 42 หน่วยกิตดังนี้ กระบวนวิชาพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต กระบวนวิชาเลือกสาขาเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต และการค้นคว้าแบบอิสระ 6 หน่วยกิต โดยนักศึกษาจะต้องสอบผ่านการสอบประมวลความรู้ ขั้นปริญญามหาบัณฑิตทางข้อเขียนและสอบผ่านภาษาต่างประเทศตามเงื่อนไขของบัณฑิตวิทยาลัยและกิจกรรมทางวิชาการตามกำหนดของหลักสูตร
จัดการเรียนการสอนวันจันทร์ถึงวันศุกร์ ในเวลาราชการ ระยะเวลาในการศึกษา 1.5 ปี
(3 ภาคการศึกษา) โดยจัดการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษ ประกอบด้วยกระบวนวิชาเรียนไม่น้อยกว่า 42 หน่วยกิต ดังนี้ คือ กระบวนวิชาพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์ จำนวน 18 หน่วยกิต กระบวนวิชาเลือกสาขาเศรษฐศาสตร์ จำนวน 12 หน่วยกิต และวิทยานิพนธ์จำนวน 12 หน่วยกิต นอกจากนี้นักศึกษาจะต้องสอบผ่านภาษาต่างประเทศตามเงื่อนไขของบัณฑิตวิทยาลัยและกิจกรรมทางวิชาการตามกำหนดของหลักสูตร

neg:
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ในปี พ.ศ. 2537 ได้มีการปรับโครงสร้างของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒโดยมีการแยกวิทยาเขตมหาสารคามออกมาบริหารงานเองอย่างเป็นเอกเทศและยกระดับขึ้นเป็น มหาวิทยาลัยมหาสารคาม นับเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 22 ของประเทศไทย ส่งผลให้เป็นที่มาของชื่อ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคามมาจนถึงปัจจุบัน

neg:
คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ในปี พ.ศ. 2555 สภามหาวิทยาลัยมหาสารคามได้มีมติให้จัดตั้ง คณะสัตวแพทยศาสตร์ ()
โดยโอนย้ายหลักสูตรสัตวแพทยศาสตร์ จากคณะสัตวแพทยศาสตร์และสัตวศาสตร์ (ปัจจุบัน คณะแพทยศาสตร์) และหลักสูตรสาขาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์ จากคณะเทคโนโลยี) เข้าคณะใหม่นี้ด้วย

neg:
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ตั้งแต่เปิดทำการสอน คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีคณบดีดำรงตำแหน่งในสังกัดต่างๆของคณะ ตามลำดับต่อไปนี้
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลมี 10 ภาควิชา และ 1 ศูนย์การศึกษาดังนี้ปัจจุบันคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีจำนวนบุคลากรสายวิชาการรวมทั้งสิ้น 102 คน ในจำนวนนี้กำลังศึกษาต่อทั้งในและต่างประเทศ 10 คน โดยได้ดำรงตำแหน่งทางวิชาการในตำแหน่ง ศาสตราจารย์ 5 คน, รองศาสตราจารย์ 29 คน, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ 17 คน, อาจารย์ 39 คน, และผู้ช่วยอาจารย์ 12 คน บุคลากรเหล่านี้สำเร็จการศึกษาระดับ ปริญญาเอก 81 คน, เทียบเท่าปริญญาเอก 4 คน, ปริญญาโท 11 คน, และปริญญาตรี 6 คน ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนดังนี้ สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก 83.33 %, ปริญญาโท 10.78 % และปริญญาตรี 5.88 %

neg:
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เป็นหน่วยงานหนึ่งของ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยเป็นโรงเรียนสาธิตเพียงแห่งเดียวในประเทศไทยที่มิได้สังกัดคณะศึกษาศาสตร์ แบ่งออกเป็น 2 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายประถม) และโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายมัธยม) โดยจัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับปฐมวัยจนถึงระดับมัธยมศึกษา ซึ่งมีเป้าหมายหลักในการให้สวัสดิการทางการศึกษาแก่บุตรของบุคลากร และเป็นโรงเรียนทดลองเพื่อศึกษาวิจัยการเรียนการสอน

neg:
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
สาขาวิชาธรรมนิเทศ, สาขาวิชาภาษาศาสตร์, สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์, สาขาวิชาศาสนาเปรียบเทียบ, สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ, สาขาวิชาชีวิตและความตาย, สาขาวิชาปรัชญา, สาขาวิชาพุทธจิตวิทยา, สาขาวิชาพุทธศาสตร์ และศิลปะแห่งชีวิต, สาขาวิชาภาษาอังกฤษ (หลักสูตรนานาชาติ), สาขาวิชาการบริหารการศึกษา (คณะครุศาสตร์), สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา, สาขาวิชาการพัฒนาสังคม, สาขาวิชาพระพุทธศาสนา, สาขาวิชาสันติศึกษา, สาขาวิชาบาลีศึกษา, สาขาวิชามหายานศึกษา, สาขาวิชาสันสกฤต และสาขาวิชาหลักสูตรและการสอน (แขนงวิชาการสอนทั่วไป สำหรับผู้ที่มีใบประกอบวิชาชีพครู, สาขาการสอนสังคมศึกษา การสอนภาษาไทย การสอนภาษาอังกฤษ และการสอนพระพุทธศาสนา)

neg:
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ปี พ.ศ. 2520 - พ.ศ. 2524 มีการปรับเปลี่ยนภาควิชา โดยยุบภาควิชาระเบียบวิธีการสอนและหลักสูตร และทำการแบ่งภาควิชาต่างๆ ออกเป็น 9 ภาควิชา คือ (1) ภาควิชาพื้นฐานการศึกษา (2) ภาควิชาประถมศึกษา (3) ภาควิชามัธยมศึกษา (จากชื่อระเบียบวิธีการสอนและหลักสูตร) (4) ภาควิชาเทคโนโลยีทางการศึกษา (โสตทัศนศึกษา) (5) ภาควิชาอาชีวศึกษา (ศิลปะปฏิบัติ) (6) ภาควิชาบริหารการศึกษา (การนิเทศและการบริหารการศึกษา) (7) ภาควิชาพลานามัย (8) ภาควิชาจิตวิทยาการศึกษา และ (9) ภาควิชาวิจัยและวัดผลการศึกษา (วัดผลและระเบียบวิธีวิจัยทางการศึกษา)

neg:
คณะการท่องเที่ยวและการโรงแรม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะการท่องเที่ยวและการโรงแรม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เป็นหน่วยงานในกำกับของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยการยกร่างหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)สาขาวิชาการท่องเที่ยวและการโรงแรม(หลักสูตร 4 ปี) ในปีพุทธศักราช 2543-2544 ภายใต้ชื่อ "โครงการจัดตั้งคณะการท่องเที่ยวและการโรงแรม" เปิดรับนิสิตรุ่นแรก ในระบบพิเศษและระบบพิเศษโดยวิธีเทียบเข้า ในเดือนมิถุนายน 2544

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ปัจจุบันมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เปิดสอนในระดับอนุบาล อนุปริญญา ปริญญาตรี ประกาศนียบัตรบัณฑิต ปริญญาโท และปริญญาเอก มีทั้งหลักสูตรทั่วไปและหลักสูตรภาคสมทบ ประกอบด้วยคณะทั้งหมด 9 คณะ และ 1 โรงเรียน ได้แก่
 เปลี่ยนชื่อเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2557 เดิมชื่อ "วิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง"

neg:
วิทยาลัยการฝึกหัดครู มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
ในปัจจุบัน วิทยาลัยการฝึกหักครู มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครได้เปิดสอน ทั้งหมด 14 สาขาวิชา ได้แก่
และในปีการศึกษา 2556 ได้เปิดสาขาวิชาเพิ่มอีก 6 สาขาวิชา ได้แก่
! style="background: aqua "| ระดับปริญญาตรี (5 ปี)
! style="background: aqua "| ระดับปริญญาตรี (4 ปี)
หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต(5 ปี)

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดการสอนใน 3 กลุ่มสาขาวิชา ได้แก่

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
หลักสูตรที่เปิดสอนในปีการศึกษาแรก พ.ศ. 2511 มี 2 วิชาเอก คือ วิชาเอกภาษาอังกฤษและชีววิทยา โดยสามารถเปิดรับนิสิตได้จำนวน 134 คน ซึ่งนิสิตที่มาเรียนในระยะแรก ปีการศึกษา 2511 – 2515 ได้รับการดเลือกจากผู้สมัครที่มีผลการเรียนดีจากวิทยาลัยครูทั่วประเทศมาศึกษาต่อในหลักสูตรปริญญาตรี 2 ปี

neg:
มหาวิทยาลัยขอนแก่น
การจัดการเรียนการสอนนั้นครอบคลุมสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์การแพทย์ การเกษตร มนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจัดอันดับให้เป็นมหาวิทยาลัยระดับดีเลิศทางด้านการเรียนการสอน และดีเยี่ยมทางด้านการวิจัย มหาวิทยาลัยขอนแก่นเปิดหลักสูตรรวมทั้งสิ้น 330 หลักสูตร แบ่งได้เป็นหลักสูตรระดับปริญญาเอก 72 หลักสูตร ปริญญาโท 129 หลักสูตร ปริญญาตรี 105 หลักสูตร ประกาศนียบัตรบัณฑิต 24 หลักสูตร โดยสัดส่วนสาขาวิชาที่เปิดสอนระดับปริญญาตรีกับระดับบัณฑิตศึกษา เท่ากับ 3.0 : 7.0 และเป็นหลักสูตรนานาชาติ/ภาษาอังกฤษ ร้อยละ 11.21 มีนักศึกษาอยู่ในคณะและวิทยาลัยต่างๆ รวมแล้วประมาณ 40,000 คน และมีบุคลากรสายวิชาการ 2,075 คน มีตำแหน่งทางวิชาการ
ระดับศาสตราจารย์ 32 คน รองศาสตราจารย์ 508 คน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ 619 คน และอาจารย์ 916 คน มหาวิทยาลัยมีอัตราการสอบแข่งขันเข้าเรียนมากที่สุดในภูมิภาค

neg:
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปี พ.ศ. 2541 "โครงการหลักสูตรสาธารณสุขศาสตร์" เปิดรับสมัครนิสิตเข้าศึกษาในหลักสูตร สาธารณสุขศาสตรบัณฑิต (ส.บ.) ต่อเนื่อง 2 ปี ซึ่งได้เปลี่ยนเป็น สาขาสาธารณสุขศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2542

neg:
วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปรัชญาปัจจุบัน วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม จัดการเรียนการสอนในหลักสูตร ได้แก่

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคามได้มีพัฒนาการมาตามลำดับโดยอาศัยเงื่อนไขของเวลาในการสร้างความพร้อมต่าง ๆ กระทั่งสามารถดำเนินการแยกเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศสำเร็จภายใต้ชื่อ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2537 โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชบัญญัติของมหาวิทยาลัย ซึ่งได้มีการประกาศในราชกิจจานุเบกษา นับเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 22 ของประเทศไทย สำหรับแนวคิดในการแยกตัวเป็นเอกเทศนั้นได้เริ่มปรากฏขึ้นตั้งแต่ปีพ.ศ. 2527 โดย ดร.ถวิล ลดาวัลย์รองอธิการบดีเวลานั้นได้มีแนวความคิดที่จะรวมสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาหลักๆของจังหวัดมหาสารคามเข้าเป็นมหาวิทยาลัยเดียวกัน แต่แนวคิดดังกล่าวได้ติดขัดปัญหาบางประการจึงไม่สามารถดำเนินการต่อไปได้ เช่น ปัญหาของต้นสังกัดเดิมของแต่ละสถาบัน เป็นต้น ครั้นต่อมาในปี พ.ศ. 2531 รองศาสตราจารย์ ดร. วีระ บุญยกาญจนะเป็นรองอธิการบดีจึงได้มีการเสนอให้แยกออกจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒอีกครั้ง โดยให้ลักษณะเป็นสถาบันในนามของสถาบันบัณฑิตศึกษาเพื่อพัฒนาชนบท แต่ให้มีสถานภาพเป็นมหาวิทยาลัย หากแต่ไม่อาจดำเนินต่อไปให้สัมฤทธิ์ผลได้เช่นกัน

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ
ต่อมา เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2544 ได้มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้ง "สถาบันราชภัฏศรีสะเกษ" ขึ้น และได้รับพระกรุณาจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โปรดเกล้าฯ ยกฐานะเป็น "มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ" ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยราชภัฏ พ.ศ. 2547 เมื่อวันที่9 มิถุนายน พ.ศ. 2547ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษเปิดดำเนินการจัดการเรียนการสอนในหลักสูตรต่างๆ ครอบคลุมสาขาทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี ศิลปศาสตร์ สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ทั้งระดับอนุปริญญา ระดับปริญญาตรีและระดับบัณฑิตศึกษา โดยมุ่งผลิตบัณฑิตที่มีศักยภาพในการแข่งขัน ตอบสนองยุทธศาสตร์การพัฒนาทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ประกอบด้วย 4 คณะ 1 วิทยาลัย และ 42 สาขาวิชาต่างๆ ดังนี้

neg:
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามมีวิวัฒนาการสืบเนื่องมานับตั้งแต่ พ.ศ. 2538 กล่าวคือ วิทยาลัยครูมหาสารคามยกฐานะเป็นสถาบันราชภัฏมหาสารคาม จึงได้จัดตั้งภาควิชาเศรษฐศาสตร์และการเมือง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ขึ้น แต่ยังไม่ได้จัดการเรียนการสอนสาขานิติศาสตร์ ต่อมาภาควิชาเศรษฐศาสตร์และการเมืองได้เปิดสอนหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต (นิติศาสตร์) เป็นรุ่นแรกในปี พ.ศ. 2543 หลังจากการการยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามเมื่อปี พ.ศ. 2547 ได้มีการเปลี่ยนแปลงภายในคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ขึ้น โดยได้ยุบภาควิชาเศรษฐศาสตร์และการเมืองจัดตั้งเป็น 2 โปรแกรมวิชา คือ โปรแกรมวิชารัฐประศาสนศาสตร์และโปรแกรมวิชานิติศาสตร์

neg:
คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เปิดรับนักศึกษารุ่นแรกจำนวน 48 คน ในปี พ.ศ. 2519 เดิมนั้นคณะวิทยาการจัดการมีชื่อว่า คณะสังคมศาสตร์ ซึ่งได้รับอนุมัติให้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2517 ต่อมามหาวิทยาลัยเห็นว่าตามหลักการเดิม มหาวิทยาลัยแบ่งออกเป็น 2 ศูนย์ คือ ศูนย์ทางวิทยาเขตหาดใหญ่ ให้เป็นศูนย์ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และศูนย์ทางวิทยาเขตปัตตานี ให้เป็นศูนย์ทางด้านศิลปวัฒนธรรมและสังคมศาสตร์ แต่เนื่องจากคณะสังคมศาสตร์นี้จะจัดตั้งในวิทยาเขตหาดใหญ่ มหาวิทยาลัยจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็นคณะวิทยาการจัดการ ประกอบด้วย 3 ภาควิชา คือ ภาควิชาบริหารธุรกิจ ภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์ ภาควิชาการบัญชี และในอดีตภาควิชาสารัตถศึกษา เคยสังกัดอยู่ในคณะวิทยาการจัดการ และต่อมาในปี 2541 ภาควิชาสารัตถศึกษาโอนไปเป็นภาควิชาในสังกัดคณะศิลปศาสตร์ ซึ่งเป็นคณะที่ได้รับการจัดตั้งใหม่ ปัจจุบันคณะวิทยาการจัดการมีนักศึกษาประมาณ 3,000 คน
เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2518 ทบวงมหาวิทยาลัยได้ประกาศแบ่งส่วนราชการ มีคณะวิทยาการจัดการเป็นคณะที่ 7 ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และได้จัดการรับนักศึกษารุ่นแรกในปีการศึกษา 2519 เป็นนักศึกษาหลักสูตรบริหารธุรกิจ 35 คน และหลักสุตรรัฐประศาสนศาสตร์ จำนวน 13 คน รวมทั้งสิ้น 48 คน
ปัจจุบันคณะวิทยาการจัดการเปิดสอน ระดับปริญญาตรี 9 สาขาวิชา ปริญญาโท 5 สาขาวิชา และปริญญาเอก 1 สาขาวิชา

neg:
มหาวิทยาลัยธนบุรี
เปิดสอนด้วยกัน 4 สาขาวิชา 2 หลักสูตรได้แก่

neg:
มหาวิทยาลัยธนบุรี
เปิดสอนด้วยกัน 2 สาขาวิชาได้แก่

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ต่อมาเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 ได้เปลี่ยนชื่อ "วิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง" เป็น "คณะนิติศาสตร์" ตามประกาศมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม และเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2557 ได้มีประกาศมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามให้แยกสาขาวิชารัฐศาสตร์ และสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ออกจากคณะนิติศาสตร์ แล้วจัดตั้งเป็น คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ขึ้นมาตั้งแต่นั้นเป็นต้นไป

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
หลักสูตรสาขาวิชารัฐศาสตร์เริ่มจากการมีสาขาวิชาเดียว คือ หลักสูตรสาขาวิชารัฐศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาพัฒนาชุมชน ต่อมาใน พ.ศ. 2550 จึงได้มีการปรับปรุงหลักสูตรเป็นรัฐศาสตรบัณฑิต และรัฐศาสตรมหาบัณฑิต ใน 2 สาขาวิชา คือ แขนงวิชาการพัฒนาชุมชน และแขนงวิชาการเมืองการปกครอง

neg:
ภาควิชามนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ภาควิชามนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นภาควิชาที่เป็นที่รู้จักในฐานะเป็นแหล่งผลิตงานวิจัยในแนวประยุกต์ศาสนาต่าง ๆ ให้เข้ากับสังคมสมัยใหม่ ภาควิชานี้ ไม่ได้เปิดสอนระดับปริญญาตรี โดยเปิดรับเฉพาะนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาเท่านั้น ซึ่งหลักสูตรที่ภาควิชานี้เปิดสอน มี 5 หลักสูตร คือภาควิชานี้มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป ก็คือ เน้นทำวิจัยปัญหาสังคมอันเกิดจากการขาดการปฏิบัติตามหลักธรรมทางศาสนา และปัญหาการขาดจริยธรรมของคนในสังคมไทยร่วมสมัยเพื่อเสนอแนะวิธีแก้ ดังนั้น งานวิจัยต่าง ๆ ที่ผลิตออกมาโดยมากจึงเป็นการวิจัยในเชิงประยุกต์หลักศาสนธรรมกับสังคมไทยร่วมสมัย

neg:
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เมื่อปี พ.ศ. 2539 มหาวิทยาลัยมหาสารคามได้จัดตั้ง “โครงการจัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์ และสถาปัตยกรรมศาสตร์” โดยในระยะแรกได้รับความร่วมมือจากวิทยาลัยคณาสวัสดิ์ (ปัจจุบัน วิทยาลัยศรีอีสาน (คณาสวัสดิ์อุทิศ)) ในด้านอาคารเรียนสำหรับการเปิดหลักสูตร"สถาปัตยกรรม" หลักสูตร"สถาปัตยกรรมเมืองและชุมชน" และหลักสูตร"นฤมิตศิลป์" จากนั้นในปี พ.ศ. 2542 คณะฯ ได้ย้ายสถานที่ทำการมายังอาคารเรียนรวมศิลปกรรม ในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ม.ใหม่) ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม
ในปีเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2543 สภามหาวิทยาลัยได้อนุมัติให้จัดตั้ง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
การบริหารการศึกษาดำเนินการโดย 18 คณะ 2 วิทยาลัย 1 บัณฑิตวิทยาลัย และ 2 สถาบันวิจัย ในปีการศึกษา 2560 มหาวิทยาลัยเปิดการสอนหลักสูตรต่าง ๆ จำนวน 177 สาขาวิชา เป็นหลักสูตรระดับปริญญาตรี 87 สาขาวิชา ระดับปริญญาโท 56 สาขาวิชา และระดับปริญญาเอก 34 สาขาวิชา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้กำหนดวิธีการรับบุคคลเข้าศึกษาในระดับปริญญาตรีในระบบต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

neg:
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
ปัจจุบัน คณะวิทยาศาสตร์ มีสาขาวิชาที่เปิดสอน คือ สาขาวิชาฟิสิกส์ สาขาวิชาเคมี สาขาวิชาชีววิทยาประยุกต์ สาขาวิชาคณิตศาสตร์ สาขาวิชาสถิติประยุกต์ สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา และสาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์ นอกจากหน้าทีการผลิตบัณฑิต มหาบัณฑิต แล้วคณะยังได้ศึกษา วิเคราะห์สภาพและการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ตลอดจนความต้องการของท้องถิ่นเพื่อนำผลมาใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาด้านต่าง ๆ ได้แก่ อาคารสถานที่ ห้องปฏิบัติการ บุคลากร ตลอดจนหลักสูตรการเรียนการสอนด้วย เพื่อให้สมดังคำปณิธาน "ราชภัฏ มหาวิทยาลัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่น"

neg:
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นมหาวิทยาลัยรัฐที่มีบทบาทโดดเด่นในการส่งเสริมการศึกษาด้านพระพุทธศาสนาที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก และเป็นมหาวิทยาลัยศูนย์กลางการศึกษาด้านพุทธศาสตร์ที่สำคัญของคณะสงฆ์ไทย มีการจัดตั้งวิทยาเขต, วิทยาลัยสงฆ์, ศูนย์วิทยบริการและห้องเรียน กระจายไปทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ ปัจจุบัน เปิดการเรียนการสอนใน 4 คณะ ครอบคลุมทั้งระดับปริญญาพุทธศาสตรบัณฑิตจนถึงปริญญาพุทธศาสตรดุษฏีบัณฑิต หลักสูตรนานาชาติและภาษาอังกฤษ รวมทั้งสิ้น 33 สาขาวิชา นอกจากนี้ ยังได้จัดตั้งสถาบันวิจัยขึ้นภายในมหาวิทยาลัยเพื่อดำเนินการวิจัยในด้านพุทธศาสตร์ประยุกต์ด้วย

neg:
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ปี พ.ศ. 2525 - พ.ศ. 2529 ได้เริ่มทำการปฏิรูปหลักสูตร โดยมีปรัชญามุ่งให้บัณฑิตเป็นคนสมคน คือ สมภูมิ สมครูและสมงาน เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี 15 สาขาวิชา คือ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ สังคมศึกษา คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ บริหารธุรกิจ คหกรรมศิลป์ เกษตรกรรมศิลป์ พลศึกษา สุขศึกษา การศึกษาผู้ใหญ่ บริหารการศึกษา ประถมศึกษา ศิลปศึกษา และอุตสาหกรรมศิลป์ ในปี พ.ศ. 2525 ได้เปิดหลักสูตรปริญญาโท 2 สาขาวิชา คือ วิทยาศาสตร์ศึกษา และเทคโนโลยีทางการศึกษา และต่อมาในปี พ.ศ. 2526 เปิดหลักสูตรปริญญาโทเพิ่มอีก 3 สาขา คือ การวัดผลและประเมินผลการศึกษา บริหารการศึกษา และหลักสูตรและการสอน1

neg:
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ปี พ.ศ. 2550 - พ.ศ. 2555 คณะศึกษาศาสตร์ได้เปิดหลักสูตรปริญญาเอกด้านการวิจัยและพัฒนาการศึกษา 3 สาขาวิชา คือ วิจัยเพื่อพัฒนาการศึกษา วิจัยเพื่อพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา และวิจัยเพื่อการบริหารการศึกษา
ปีการศึกษา 2554 คณะศึกษาศาสตร์ได้เปิดหลักสูตรปริญญาตรี 15 สาขา ปริญญาโท 16 สาขา และปริญญาเอก 2 สาขา

neg:
วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม
วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม เริ่มเปิดสอนนักศึกษาพยาบาลใน ปีการศึกษา ๒๕๒๖ โดย เปิดสอนหลักสูตรประกาศนียบัตรพยาบาลศาสตร์และผดุงครรภ์ชั้นสูง ที่เน้นชุมชนเพื่อคุณภาพชีวิต รับนักศึกษารุ่นแรก จำนวน ๑๕๐ คน

neg:
วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีเกณฑ์การรับบุคคลเข้าศึกษาในหลักสูตรระดับปริญญาตรี 5 โครงการ ได้แก่

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ จัดการเรียนการสอนในหลักสูตรระดับปริญญาตรีและปริญญาโท โดยแบ่งออกเป็น 2 หลักสูตรสาขาวิชา ได้แก่

neg:
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปี พ.ศ. 2551 สภามหาวิทยาลัยอนุมัติการเปิดหลักสูตร"วิทยาศาสตรบัณฑิต (สาขาวิชาอนามัยสิ่งแวดล้อมและอาชีวอนามัย)"

neg:
มหาวิทยาลัยขอนแก่น วิทยาเขตหนองคาย
วิทยาเขตหนองคาย มีคณะวิชาซึ่งรับผิดชอบหลักสูตรที่เปิดสอนในระดับปริญญาตรี-โท-เอก ดังนี้
หลักสูตรที่เปิดสอนในระดับปริญญาตรีทั้งสิ้น 4 คณะ จำนวน 19 หลักสูตร
หลักสูตรที่เปิดสอนในระดับปริญญาโท ทั้งสิ้น 3 คณะ จำนวน 6 หลักสูตร
หลักสูตรที่เปิดสอนในระดับปริญญาเอก ทั้งสิ้น 1 คณะ จำนวน 2 หลักสูตร

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 ทั้ง 5 มหาวิทยาลัย โดยอธิการบดีร่วมเล็งเห็นความสำคัญต่อภารกิจของมหาวิทยาลัยและประเทศชาติ จึงได้ร่วมลงนามข้อตกลงความร่วมมือมหาวิทยาลัยในเครือเทา-งามสัมพันธ์ เป็นต้นมา ซึ่งมีข้อตกลงชัดเจนใน 4 ด้าน คือ ด้านการวิจัย ด้านการบริหารวิชาการแก่สังคม ด้านการสร้างความสามัคคีระหว่างมหาวิทยาลัยในเครือเทา-งาม ตลอดจนถึงการทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและการกีฬา และด้านการพัฒนาองค์กรบริหาร การจัดการและวิชาการ

neg:
วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓
วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม (อังกฤษ : Mahasarakham Vocational College ) เป็นวิทยาลัยด้านคหกรรมพานิชย์ ในสังกัดสถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓ ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม และเปิดสอน 3 หลักสูตร คือ ปวช., ปวส. และปริญญาตรี (ต่อเนื่อง)

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ในช่วงระยะแรกของการก่อตั้งวิทยาลัยวิชาการศึกษา มหาสารคามนั้นต้องประสบปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานจากความไม่พร้อมในด้านอาคารสถานที่ บุคลากร และอุปกรณ์ประกอบการเรียนการสอน จึงต้องอาศัยวิทยาลัยครูมหาสารคาม (มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ในปัจจุบัน) ในเบื้องต้นเกือบทั้งหมด ซึ่งช่วยสนับสนุนและเป็นพี่เลี้ยงในช่วงก่อตั้ง วิทยาลัยวิชาการศึกษาอื่นที่ไปตั้งในแต่ละภูมิภาคต่างก็ประสบในทำนองเดียวกันและช่วยเหลือกันในการแก้ปัญหาดังกล่าว

neg:
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ปัจจุบันคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จัดการเรียนการสอนโดยแบ่งออกเป็น 10 ภาควิชา ทั้งในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ในระดับปริญญาตรีเปิดทำการสอนในหลักสูตรเภสัชศาสตรบัณฑิต ใช้ระยะเวลาในการศึกษา 6 ปี นอกจากนี้ทางคณะฯ ยังส่งเสริมงานวิจัยของคณาจารย์และนักศึกษา ตลอดจนความร่วมมือทางวิชาการเภสัชศาสตร์ทั้งในและต่างประเทศอีกด้วย

neg:
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชในฐานะเป็นสถาบันผู้ผลิตบุคลากรระดับอุดมศึกษา ได้ตระหนักในเป้าหมายดังกล่าวนี้ โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะสนับสนุนด้านการผลิตและพัฒนาบุคลากรสาธารณสุขให้มีคุณภาพมาตรฐานวิชาชีพและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศชาติ ดังนั้น มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชจึงได้จัดตั้งสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 ปัจจุบันได้เปิดสอนหลักสูตรสาธารณสุขศาสตร์ทั้งในระดับปริญญาตรีและปริญญาโท สำหรับหลักสูตรปริญญาตรีมี 3 วิชาเอก ได้แก่ วิชาเอกสาธารณสุขศาสตร์ วิชาเอกบริหารสาธารณสุข และวิชาเอกอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ด้วยเหตุผลที่สำคัญคือ บุคลากรสาธารณุขประเภทต่าง ๆ ยังมีความต้องการในการศึกษาต่อเนื่องอยู่เป็นจำนวนมาก ประกอบกับปัจจุบันนโยบายของรัฐจะต้องมีบุคลากรที่มีความสามารถอยู่ในระดับตำบล บุคลากรสาธารณสุขจึงต้องมีการพัฒนาตนเองด้วยการพัฒนาพื้นฐานการศึกษา อันจะก่อให้เกิดความก้าวหน้าทางวิชาการนำมาผสมผสานกับการเรียนรู้จากประสบการณ์ เพื่อส่งเสริมการให้บริการอย่างมีประสิทธิภาพแก่ประชาชน และนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดี

neg:
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2546 ที่ตั้งปัจจุบันตั้งอยู่ที่ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (เขตพื้นที่ในเมือง) ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ดร. สาโรช บัวศรี เป็นบุคคลที่ได้รับมอบหมายให้เข้าชี้แจงให้คณะรัฐบาลเข้าใจถึงเหตุและผลที่จะดำเนินการและสิ่งที่เกิดขึ้น หากให้สามารถเปิดสอนครูถึงระดับปริญญา และสามารถชี้แจงจนเข้าใจร่วมกันได้ ซึ่งในที่สุดที่ประชุมจึงได้มีมติยอมรับ และในที่สุดก็ผ่านพระราชบัญญัติวิทยาลัยวิชาการศึกษาได้ในปี พ.ศ. 2497 แต่กว่าที่จะได้มีการยอมรับนั้นค่อนข้างพบอุปสรรคพอสมควร

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม มีพื้นที่ 454 ไร่ มีอาคาร 57 หลัง และมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามศูนย์หนองโน ตั้งอยู่ที่บ้านหนองโน หมู่ 1 , หมู่ 5
และบ้านกุดแคน หมู่ 6 ตำบลหนองโน (โคกก่อ) อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม มีพื้นที่ 1,050 ไร่ 3 งาน 32 ตารางวา เป็นที่ตั้งของคณะเทคโนโลยีการเกษตร และโครงการเกษตรทฤษฏีใหม่ตามแนวพระราชดำริ

neg:
มหาวิทยาลัยสต็อกโฮล์ม
มหาวิทยาลัยเปิดสอนและทำวิจัยทางด้านสาขาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและสาขามนุษยศาสตร์ สังคมวิทยา แบ่งการสอนออกเป็น 4 คณะ 65 ภาควิชา รวมไปถึงสถาบันและศูนย์ต่างๆทางด้านมนุษยวิทยา วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สังคมวิทยา และกฎหมาย ทั้งในระดับปริญญาบัณฑิตและบัณฑิตศึกษา โดยมีหลักสูตรระดับปริญญาบัณฑิตเต็มเวลามากกว่า 200 หลักสูตร หลักสูตรปริญญาโท 65 หลักสูตร และระดับปริญญาเอก มีรายวิชาที่เปิดสอน (course) กว่า 1,900 รายวิชา

neg:
คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
ปัจจุบัน คณะมัณฑนศิลป์ เปิดสอนเพื่อผลิตบัณฑิตระดับปริญญาตรี 7 สาขาวิชา คือ สาขาวิชาการออกแบบภายใน สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ สาขาวิชาการออกแบบผลิตภัณฑ์ สาขาวิชาประยุกตศิลปศึกษา สาขาวิชาเครื่องเคลือบดินเผา สาขาวิชาการออกแบบเครื่องประดับ และสาขาวิชาออกแบบเครื่องแต่งกาย และเพื่อเป็นการส่งเสริมการศึกษาในระดับที่สูงขึ้น คณะฯ ได้เปิดสอนระดับปริญญาโท 3 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาศิลปะการออกแบบ สาขาวิชาการออกแบบผลิตภัณฑ์ สาขาวิชาการออกแบบเครื่องประดับ
หอศิลปะและการออกแบบ คณะมัณฑนศิลป์ ปรับปรุงมาจากห้องปฏิบัติงานปั้น สิ่งทอ และวิชาพื้นฐานศิลปะของคณะ ดำเนินการโดยคณะกรรมการหอศิลปะและการออกแบบ แล้วเสร็จในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2540 โดยมีวัตถุประสงค์หลักดังนี้

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
หลักสูตรสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม มีสัญลักษณ์ประจำหลักสูตรคือ ตราสิงหราช หลักสูตรสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ เดิมสังกัดคณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ ภาควิชารัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ใน พ.ศ. 2538 ภาควิชารัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ได้แยกเป็นภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์ และภาควิชานิติศาสตร์ ใน พ.ศ. 2552 ภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์ ร่วมกับ ภาควิชารัฐศาสตร์ คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ และภาควิชานิติศาสตร์ คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ ร่วมกันยกฐานะเป็นวิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง

neg:
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดรับนิสิตแพทย์รุ่นที่1 ในปีการศึกษา2549 ปัจจุบันมีนิสิตแพทย์ทั้งสิ้น 11 รุ่น โดยใช้ระบบรับตรงของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดรับนักเรียนที่มีภูมิลำเนาในเขตพื้นที่ 7 จังหวัด คือ มหาสารคาม ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ ขอนแก่น มุกดาหาร นครพนม และสกลนคร

neg:
คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน
ตั้งแต่ปีการศึกษา 2532 เป็นต้นมา วิทยาเขตขอนแก่น ภายใต้สังกัดสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ได้เปิดสาขาวิชาทั้งในระดับปวส. ช่างอุตสากรรมและปริญญาตรีหลากหลายสาขา ทั้งหลักสูตรครุศาสตร์อุตสาหกรรม วิศวกรรมศาสตร์ บริหารธุรกิจ วิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์ เมื่อมี พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล พ.ศ. 2548 ปัจจุบันคณะครุศาสตร์อุตสาหกรรมมีหลักสูตรที่เปิดสอน (ปี 2550) อยู่ทั้งหมด ในระดับปวส. รวม 14 สาขาวิชา หลักสูตรปริญญาตรี (2 ปี รับปวส.) รวม 9 สาขาวิชา ปริญญาตรี (หลักสูตร 4 ปี รับ ม.6 และปวช.) รวม 8 สาขาวิชาและมีโครงการเปิดหลักสูตร ปริญญาตรี(หลักสูตรต่อเนื่อง/เทียบโอน 2 ปี) รับ ปวส. ในปี 2551 อีก 3 สาขาวิชา คือ ค.อ.บ.วิศวกรรมเครื่องกล อส.บ.เทคโนโลยีท่ออุตสาหการ และ บธ.บ.การบัญชี และโครงการหลักสูตรปริญญาโททางด้านครุศาสตร์อุตสาหกรรมในปี 2552

neg:
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปัจจุบัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดทำการเรียนการสอนใน 5 หลักสูตร ดังต่อไปนี้

neg:
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
เปิดสอนในหลักสูตรระดับปริญญาตรี เรียน 4 ปี โดยแบ่งเป็น 6 สาขา
รุ่นแรกคือ ปี 2540

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เมื่อปี พ.ศ. 2549 คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกลได้เข้าร่วมการประเมินคุณภาพผลงานวิจัยเชิงวิชาการด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของสถาบันอุดมศึกษาซึ่งจัดประเมินโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) มีหน่วยงานเข้าร่วม 436 หน่วยงาน จาก 36 สถาบันอุดมศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชน โดยภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ถูกจัดอันดับอยู่ในระดับ 4 (ดี) และต่อมาในปี พ.ศ. 2554 ภาควิชาวิศวกรรมชีวภาพ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้เข้าร่วมประเมินในโครงการดังกล่าวในสาขา Agricultural/Irrigation/Water Resources Engineering และ Other Engineering Disciplines ผลการประเมินถูกจัดอยู่ในระดับ 5 (ดีมาก)

neg:
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดมหาสารคาม
ประกอบด้วยโรงเรียนในเขต อำเภอเมืองมหาสารคาม อำเภอแกดำ อำเภอบรบือ และอำเภอกันทรวิชัย รวมทั้งสิ้น 201 โรงเรียนประกอบด้วยโรงเรียนในเขต อำเภอวาปีปทุม อำเภอนาเชือก อำเภอนาดูน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย และอำเภอยางสีสุราช รวมทั้งสิ้น 223 โรงเรียนประกอบด้วยโรงเรียนในเขต อำเภอโกสุมพิสัย อำเภอกุดรัง อำเภอเชียงยืน และอำเภอชื่นชม รวมทั้งสิ้น 145 โรงเรียน

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
โดยสรุปแล้ว มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีกำเนิดมาจากวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคาม ซึ่งตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2511 มีจุดมุ่งหมายเพื่อที่จะขยายการศึกษาชั้นสูงไปสู่ภูมิภาค ต่อมาได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม เมื่อปีพุทธศักราช 2517 และได้แยกเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศในชื่อ "มหาวิทยาลัยมหาสารคาม" เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2537 ตามพระราชบัญญัติของมหาวิทยาลัยในราชกิจจานุเบกษา นับเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 22 ของประเทศไทย ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีศูนย์กลางการบริหารงานตั้งอยู่ที่ ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม มีพื้นที่ประมาณ 1,300 ไร่ ที่ตั้งเดิม ซึ่งตั้งอยู่ที่ 269 ถนนนครสวรรค์ ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม บนพื้นที่ 197 ไร่

neg:
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ในขณะที่หลังยุคที่มีการตราพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัย ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๑-๒๕๕๘ระดับปริญญาตรี ปัจจุบันเปิดสอนใน ๔ คณะ มีหลักสูตร รวมทั้งสิ้น ๒๖ สาขาวิชา คือ คณะพุทธศาสตร์ สาขาวิชา คณะครุศาสตร์ ๔ สาขาวิชา คณะมนุษยศาสตร์ ๔ สาขาวิชา และคณะสังคมศาสตร์ ๗ สาวิชา โดยหลักสูตรทั้งหมดนี้ ยังได้เปิดสอนที่วิทยาเขต วิทยาลัย โครงการขยายห้องเรียน หน่วยวิทยบริการ และสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัย

neg:
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปัจจุบันคณะฯ เปิดหลักสูตรระดับปริญญาตรี 6 หลักสูตร และปริญญาโท 1 หลักสูตร ได้แก่ ระดับปริญญาตรี หลักสูตร"สถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต" (สาขาสถาปัตยกรรม, สถาปัตยกรรมผังเมือง, และสาขาสถาปัตยกรรมภายใน), "ภูมิสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต" (สาขาภูมิสถาปัตยกรรม), "ศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต" (สาขานฤมิตศิลป์) และ "วิทยาศาสตรบัณฑิต" (การบริหารการก่อสร้าง) และปริญญาโท หลักสูตร"สถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต" (สาขาการวางผังชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อม)

neg:
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายมัธยม)
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม(ฝ่ายมัธยม) เริ่มเปิดดำเนินการในปีการศึกษา 2540 เป็นปีแรก โดยมี รศ.จตุพร เพ็งชัย เป็นประธานโครงการจัดตั้งโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ทำหน้าที่รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม(ฝ่ายมัธยม) และได้ใช้สถานที่เรียนชั่วคราว คือ บริเวณอาคารเรียนของโรงเรียนเทคโนโลยีคณาสวัสดิ์(ปัจจุบันคือ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เขตพื้นที่ในเมือง) ซึ่งขณะนั้นคณาจารย์ทุกคนต้องทำงานหนักมาก เพื่อให้การเรียนการสอนดำเนินไปด้วยดี

neg:
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
คณะได้รับอนุมัติให้เปิดอำนวยการสอนและเริ่มรับนักศึกษาในหลักสูตรเศรษฐศาสตร์มหาบัณฑิตในปีการศึกษา 2556
หลักสูตรประกอบด้วย 4 หมวดวิชาชีพ-เฉพาะด้าน และ 8 หมวดวิชาชีพ-เลือก

neg:
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
คณะนิติศาสตร์ เป็นโรงเรียนสอนกฎหมาย (School of law) ที่สร้างนักกฎหมายรุ่นใหม่ให้มีความรู้คู่คุณธรรม มุ่งนำวิชาชีพกฎหมายสู่การพัฒนาตนเองและสังคมได้อย่างยั่งยืน

neg:
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปัจจุบันมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จัดการศึกษาครอบคลุมทางด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ประกอบไปด้วย 19 คณะ 4 วิทยาลัย1 สถาบัน 1 สำนักวิชา จำนวนหลักสูตรทุกระดับจำนวนทั้งสิ้น 297 หลักสูตร เป็นระดับปริญญาตรี 139 หลักสูตร ประกาศนียบัตรบัณฑิต 6 หลักสูตร ปริญญาตรีควบปริญญาโท 4 หลักสูตร ปริญญาโท 118 หลักสูตร และปริญญาเอก 34 หลักสูตร จัดการศึกษาทั้งภาคกลางวันและภาคค่ำ (ข้อมูล พ.ศ. 2557-2558) นอกจากนี้ได้รับเลือกให้เป็น 1 ใน 9 มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ จาก กระทรวงศึกษาธิการ ในปี พ.ศ. 2552 อีกด้วย

neg:
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ต่อมา มหาวิทยาลัยได้ยืนยันความพร้อมและขอทบทวนการจัดตั้งสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปยังทบวงมหาวิทยาลัยอีกหลายครั้ง ตั้งแต่ พ.ศ.2533 จนถึง พ.ศ.2538 โดยทบวงมหาวิทยาลัยอนุมัติเพียงให้เปิดสอนหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม วิชาเอกเทคโนโลยีการพิมพ์ (ต่อเนื่อง 2 ปี) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2538 และเปิดสอนหลักสูตรเทคโนโลยีบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีพณิชยกรรม วิชาเอกเทคโนโลยีสารสนเทศธุรกิจ (ต่อเนื่อง 2 ปี) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2542  จนกระทั่งวันที่ 14 ตุลาคม 2540 ได้เกิดวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจในประเทศไทย คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ระงับและชะลอการจัดตั้งหน่วยงานใหม่ในระบบราชการทั้งหมด เป็นผลให้สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไม่สามารถจัดตั้งเป็นหน่วยงานของมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการได้  แต่ในทางปฏิบัติมีการดำเนินงานต่างๆ เช่นเดียวกับสาขาวิชาอื่นๆ ของมหาวิทยาลัย  และในวันที่ 12 กรกฎาคม 2543 สภามหาวิทยาลัยจึงได้ออกประกาศจัดตั้งสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

neg:
วิทยาลัยเทคโนโลยีสยามบริหารธุรกิจ
เดินดำเนินการสอน 6 สาขาวิชา

neg:
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ในระยะเริ่มต้นได้เปิดดำเนินการสอนเพียง 3 คณะ ที่เป็นรากฐานของทุกสาขาวิชา คือ คณะมนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์
และคณะวิทยาศาสตร์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2508 ได้รับโอนกิจการคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลนครเชียงใหม่ จาก มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดลในปัจจุบัน) มาเป็นคณะแพทยศาสตร์สังกัดมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในปีเดียวกันนี้เอง ได้เริ่มจัดตั้งคณะเกษตรศาสตร์ขึ้นอีกคณะหนึ่ง ในปีการศึกษา 2511 ได้จัดตั้งคณะศึกษาศาสตร์ และในปีการศึกษา 2513 ได้จัดตั้งคณะใหม่อีก คือ คณะวิศวกรรมศาสตร์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 จึงได้จัดตั้งเพิ่มขึ้นอีก 3 คณะคือ คณะทันตแพทยศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ และคณะพยาบาลศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2518 ได้จัดตั้งคณะเทคนิคการแพทย์เพิ่มขึ้น และตั้งบัณฑิตวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2519 เพื่อเป็นหน่วยประสานงานด้านการเรียนการสอนและมาตรฐานหลักสูตรขั้นบัณฑิตศึกษามีฐานะเทียบเท่าคณะหนึ่งแต่การดำเนินงานด้านการสอนและการวิจัยซึ่งกระทำโดยคณาจารย์ของคณะ และได้มีการจัดตั้งคณะวิจิตรศิลป์ขึ้น ในปี พ.ศ. 2525 เปิดรับนักศึกษาตั้งแต่
ปีการศึกษา 2526 ในปี 2536 ได้จัดตั้งคณะเพิ่มขึ้นอีก 3 คณะ คือ คณะเศรษฐศาสตร์ คณะบริหารธุรกิจ และคณะอุตสาหกรรมเกษตร และในปี พ.ศ. 2538 ได้จัดตั้งคณะเพิ่มอีก 1 คณะ คือ คณะสัตวแพทยศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2543 ได้มีการจัดตั้ง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ขึ้นเป็นคณะที่ 17 ในปีพ.ศ. 2548 ได้จัดตั้งอีกสองคณะ และหนึ่งวิทยาลัยคือ คณะการสื่อสารมวลชน คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ และวิทยาลัยศิลปะ สื่อ และเทคโนโลยี (เทียบเท่าคณะ) ล่าสุดปีพ.ศ. 2549 ได้จัดตั้งคณะที่ 20 คือ คณะนิติศาสตร์ โดย การประเมินศักยภาพของมหาวิทยาลัยของไทย สกอ. ได้จัดให้มหาวิทยาลัยเชียงใหม่อยู่ในกลุ่ม ดีเลิศ ทั้งการเรียนการสอน และการวิจัย

neg:
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
(ข) หลักสูตรคณะครุศาสตร์ ประกอบด้วย ๑๑ สาขาวิชา คือ (๑) สาขาวิชาสังคมศึกษา (๒) สาขาวิชาการสอนภาษาไทย (๓) สาขาวิชาการสอนภาษาอังกฤษ (๔) สาขาวิชาการสอนพระพุทธศาสนาและจิตวิทยาแนะแนว

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ภายหลังทางวิทยาลัยโดยความร่วมมือทั้งอาจารย์และนิสิต ได้พยายามดำเนินการมาตามลำดับ ทั้งนี้โดยตระหนักจากการพิจารณาองค์ ประกอบความพร้อมในด้านต่าง ๆ ของวิทยาลัยและประโยชน์อันจะเกิดขึ้นต่อ วิทยาลัยและในวงกว้างทางการศึกษาและประเทศชาติต่อไป ทางวิทยาลัย จึงได้มีการชี้แจงเหตุผลและความจำเป็นในการยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยได้ดังนี้หลังจากที่ได้ยกฐานะแล้ว ทางมหาวิทยาลัยฯได้นำวิธีสอบคัดเลือกนิสิต เข้าศึกษาใน 2 ระดับ คือชั้นปีที่ 1 และ 3 ซึ่งในปีการศึกษานี้มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคามยังคงรับนิสิตภาคปกติที่จบป.กศ. สูงเข้าศึกษาชั้นปีที่ 3 โดยวิธีการสอบคัดเลือกเหมือนเดิม แต่ที่เพิ่มเข้ามาใหม่ คือได้เปิดรับสมัครสอบนิสิตชั้นปีที่ 1 เข้าเรียนหลักสูตรปริญญาตรี 4 ปีเป็นปีแรกโดยใช้ วิธีการสอบผ่านทบวงมหาวิทยาลัย โดยรับทั้งสิ้น 63 คน สำหรับวิชาเอกที่เปิดในปีการศึกษา 2517 มีดังนี้ สาขาวิชาประวัติศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ภูมิศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาไทย สังคมศึกษา ภาษาอังกฤษ ชีววิทยา และการประถมศึกษาซึ่งได้ใช้วิธีการสอบแข่งขันในการคัดเลือกผู้มาเรียนเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

neg:
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้เริ่มก่อตั้งจาก"โครงการหลักสูตรสาธารณสุขศาสตร์" ในคณะเภสัชศาสตร์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ในช่วงปี พ.ศ. 2540 - 2543 เพื่อพัฒนากำลังคนด้านสุขภาพในระบบบริการสาธารณสุข หลังจากนั้นก็ได้ปรับปรุงและพัฒนาระบบการศึกษา อาคารสถานที่ บุคคลากร การวิจัย และพัฒนาหลักสูตรเพิ่มขึ้นอีก 6 หลักสูตร (ปริญญาตรี 4, ปริญญาโท 1, และปริญญาเอก 1 หลักสูตร) ในช่วงปี พ.ศ. 2544 - 2556

neg:
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เปิดในระดับปริญญาตรี ปริญญาโทและปริญญาเอก มีหลักสูตรทั้งหมด 22 หลักสูตร และหลักสูตรนานาชาติ 2 หลักสูตร
หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี เป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น

neg:
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปัจจุบันคณะแพทยศาสตร์ ดำเนินการจัดการเรียนการสอน 5 หลักสูตร คือ หลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต (6 ปี) (หลักสูตรใหม่ พ.ศ. 2549)
หลักสูตรแพทย์แผนไทยประยุกต์บัณฑิต (หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2556) หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาเวชกิจฉุกเฉิน หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพ และหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ

neg:
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ต่อมาในปี พ.ศ. 2525 มหาวิทยาลัยได้ขยายการรับนักศึกษาเพิ่มขึ้นในสาขาวิชานิติศาสตร์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ สาขาวิชาคหกรรมศาสตร์(มนุษยนิเวศศาสตร์) และสาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์ ปีการศึกษา 2526(ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็นสาขาวิชาเกษตรศาสตร์และสหกรณ์) มหาวิทยาลัยได้เปิดสอนสาขาวิชารัฐศาสตร์ ปีการศึกษา 2527 เปิดสอนสาขาวิชานิเทศศาสตร์ ในปีการศึกษา 2538 มหาวิทยาลัยได้เปิดสอนสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และในปี พ.ศ. 2544 ได้เปิดสอนสาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ เพิ่มขึ้นอีกสาขาวิชาหนึ่ง รวมเป็น 12 สาขาวิชา

neg:
วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓
วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม แรกเริ่มก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2479 โดยได้มีการก่อตั้งโรงเรียนเล็กๆ แห่งหนึ่งชื่อ “โรงเรียนประถมอาชีพการช่างปั้น อำเภอเมือง มหาสารคาม” โดยความคิดเห็นของหลวงอังคณานุรักษ์ ข้าหลวงประจำจังหวัด รับนักเรียนที่จบประถมศึกษาปีที่ 4 เข้าเรียนหลักสูตร 2 ปี มีนาย เที่ยง ภวภูตานนท์ เป็นครูใหญ่ ต่อมาได้เปิดแผนกช่างจักสานและแผนกช่างเย็บผ้าขึ้นมาอีก 2 แผนก เรียกว่า ประโยคอาชีพศึกษาเบื้องต้น กำหนดหลักสูตรเท่าเดิม พ.ศ. 2480 ได้ยกฐานะเป็นโรงเรียนรัฐบาล สังกัดกรมวิชาการ ต้นปี พ.ศ. 2482 แผนกช่างจักสานและแผนกช่างปั้นได้ย้ายออกไปรวมกับแผนกช่างไม้ (ซึ่งเป็นวิทยาลัยเทคนิคมหาสารคามในปัจจุบัน) เหลือเพียงแผนกช่างเย็บ เสื้อผ้าแผนกเดียว และเปิดแผนกช่างทอผ้าขึ้นมาอีกแผนกหนึ่ง ใช้ชื่อว่า “โรงเรียนเย็บเสื้อผ้ามหาสารคาม” มีนายอุ่น ภวภูตานนท์ เป็นครูใหญ่

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
ปีการศึกษา 2528 เปิดสอนในสาขาวิชาที่หลากหลายมากขึ้น คือ สาขาศิลปศาสตร์ สาขาวิทยาศาสตร์

neg:
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ต่อมาเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 ได้เปลี่ยนชื่อ "วิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง" เป็น "คณะนิติศาสตร์" ตามประกาศมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เรื่องเปลี่ยนชื่อ "วิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง" เป็น "คณะนิติศาสตร์" ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2557 โดยให้มีผลเป็นคณะนิติศาสตร์ ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2557 เป็นต้นไป และสภามหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามได้ตราข้อบังคับมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ว่าด้วย คณะนิติศาสตร์ พ.ศ. 2557 เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2557

neg:
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
พ.ศ. 2532 คณะศึกษาศาสตร์ได้รับการอนุมัติให้เปิดการสอนหลักสูตรปริญญาโท ในหลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิศาสตร์เป็นครั้งแรก และในปีพ.ศ. 2543 ได้รับการอนุมัติให้เปิดการสอนหลักสูตรปริญญาเอก ในหลักสูตรศึกษาศาสตร์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต และหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

neg:
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม
ในยุคเริ่มต้นเป็นมหาวิทยาลัยเอกชนที่เปิดสอนทางด้านวิศวกรรมเครื่องกล ปัจจุบัน ประกอบด้วย 6 สาขาวิชา ดังนี้

neg:
อำเภอเมืองมหาสารคาม
อำเภอเมืองมหาสารคามแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 185 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอเมืองมหาสารคามประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่
ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอีสาน ตั้งอยู่ในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จัดแสดงความเป็นมาของศิลปะอีสาน รวมถึงศิลปหัตถกรรม วรรณคดีอีสานประเภทใบลานซึ่งหาชมได้ยาก ภาพสไลด์เกี่ยวกับวัฒนธรรมและประเพณีของชาวอีสาน

neg:
มหาวิทยาลัยขอนแก่น
มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประกอบด้วย 22 คณะ 4 วิทยาลัย และ 1 วิทยาเขต สามารถอำนวยการสอนได้ 71 หลักสูตร 330 สาขาวิชาดังนี้
ปัจจุบันประกอบด้วยส่วนงานทางวิชาการ ที่จัดการเรียนการสอนดังนี้

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
อย่างไรก็ตามในที่สุดก็สามารถตราพระราชบัญญัติวิทยาลัยวิชาการศึกษาได้สำเร็จ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯทรงลงพระปรมาภิไธย เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2497 ในระหว่างนั้น อาจารย์บุญถิ่น อัตถากร อธิบดีกรมการฝึกหัดครู (พ.ศ. 2500 –2513) และเป็นคณะกรรมการร่วมของโครงการพัฒนาการศึกษาด้วย ซึ่งถือเป็นบุคคลที่ให้ความสำคัญกับงานฝึกหัดครูอย่างมาก จากแนวคิดในการดำเนินการขยายการฝึกหัดครูระดับปริญญาไปสู่ส่วนภูมิภาคนั้น จึงได้มีการขยายวิทยาลัยวิชาการศึกษา ซึ่งขณะนั้นยังสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ และมีความคล้ายคลึงทั้งในที่มา จุดประสงค์และการดำเนินการเพื่อผลิตบุคลากรวิชาชีพครู เหมือนกับกรมการฝึกหัดครู โดยแนวคิดของอาจารย์บุญถิ่น อัตถากรนั้น คือ

neg:
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี เป็นหนึ่งในสามคณะวิชาที่ก่อตั้งมาพร้อมกับมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ที่ทำการเรียนการสอนในระดับชั้นปริญญาบัณฑิต, ปริญญามหาบัณฑิต และปริญญาดุษฏีบัณฑิต โดยเป็นคณะวิศวกรรมศาสตร์แห่งที่สองของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (Faculty of Engineering, Ubon Ratchathani University) เดิมเป็นภาควิชาวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาลัยอุบลราชธานี สังกัดมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้เปิดดำเนินการรับนักศึกษารุ่นแรกในปี การศึกษา2531ในสาขาวิศวกรรมเครื่องกลต่อมาในปีพ.ศ. 2533 ถูกยกฐานะเป็นคณะวิศวกรรมศาสตร์พร้อมๆ กับเมื่อวิทยาลัยอุบลราชธานี ถูกยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. 2533 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 29  กรกฎาคม พ.ศ. 2533 ประกอบด้วย 1 สำนักงานเลขานุการ และ 4 ภาควิชา คือ วิศวกรรมเครื่องกล วิศวกรรมเกษตร วิศวกรรมเคมี และวิศวกรรมอุตสาหการ

neg:
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยได้เปิดคณะวิชาต่าง ๆ 25 คณะ โดยเปิดสอนสาขาวิชาการต่าง ๆ จำนวน 236 สาขา เป็นการศึกษาระดับปริญญาเอกและเทียบเท่า 20 สาขา หลักสูตรฝึกอบรมแพทย์เฉพาะทาง 9 สาขา ปริญญาโท 86 สาขา ประกาศนียบัตรบัณฑิต 2 สาขา และปริญญาตรี (4-6 ปี) 121 สาขานับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์มีอธิการบดีมาแล้ว 12 คน ดังรายนามต่อไปนี้

neg:
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง () เป็นคณะที่ดำเนินการสอนรายวิชาด้านสาธารณสุขศาสตร์ของมหาวิทยาลัยรามคำแหง และเป็นคณะที่จัดตั้งเป็นหน่วยงานภายในของ กองบริการการศึกษา โดยเริ่มเปิดสอน ระดับปริญญาตรี 2 หลักสูตร และ ระดับปริญญาโท 1 หลักสูตร

neg:
คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
คณะสังคมศาสตร์เปิดสอนในหลักสูตรปริญญาตรีจำนวน 7 สาขาวิชา ปริญญาโท 9 สาขาวิชา ปริญญาเอก 1 สาขาวิชา ทั้งในภาคปกติและภาคพิเศษ

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2557 จัดการเรียนการสอนทั้งในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ในสาขารัฐประศาสนศาสตร์ และรัฐศาสตร์มีสัญลักษณ์ประจำคณะคือ "สิงห์สารคาม"

neg:
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
กระทั่งในปี พ.ศ. 2535 เมื่อรองศาสตราจารย์ ดร. จรูญ คูณมีเป็นรองอธิการบดี จึงได้มีสืบสานแนวคิดที่จะแยกตัวออกอีกครั้ง และเริ่มปรากฏผลชัดเจนมากขึ้น ทั้งนี้ประกอบกับในช่วงเวลานั้น นายสุเทพ อัตถากร ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย ซึ่งได้ให้สนใจและความช่วยเหลืออย่างเต็มที่ในการสนับสนุนแนวคิดที่จะให้มีมหาวิทยาลัยเกิดขึ้นในจังหวัดมหาสารคาม การดำเนินงานจึงได้เริ่มตั้งแต่การแต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำโครงการจัดตั้งมหาวิทยาลัยมหาสารคามและคณะกรรมการร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2535 จากนั้นจึงได้ดำเนินงานมาตามขั้นตอนจนสามารถยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยได้สำเร็จดังที่กล่าวข้างต้นในช่วงรองศาสตราจารย์ ดร. บุญชม ศรีสะอาด เป็นรองอธิการบดี ซึ่งได้สืบสานแนวคิดและการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องโดยได้รับความร่วมมือจากหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งบุคคลภายในและภายนอกในสายงานต่าง ๆ ในระหว่างที่มีการดำเนินการเพื่อยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศนั้นได้มีการทบทวนเรื่องชื่อของมหาวิทยาลัยเพื่อหาความเหมาะสมและเห็นพ้องต้องกันทุกฝ่าย โดยการดำเนินการสำรวจประชามติให้เป็นเอกฉันท์ ซึ่งชื่อที่เสนอในครั้งนั้นมีความหลากหลายของที่มาและแนวคิด ได้แก่ มหาวิทยาลัยอีสาน มหาวิทยาลัยภัทรินธร มหาวิทยาลัยศรีเจริญราชเดช มหาวิทยาลัยศรีมหาชัย มหาวิทยาลัยศรีมหาสารคาม จนกระทั่งได้มาเห็นชอบพร้อมกันต่อชื่อ มหาวิทยาลัยมหาสารคามในเบื้องท้ายดังปรากฏในปัจจุบัน

neg:
สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปัจจุบัน มีทั้งหมด 6 ภาควิชา เปิดสอนสาขาวิชาต่าง ๆ (ในวงเล็บคือสาขาย่อย) ดังนี้
จัดการเรียนการสอนในวิชาพื้นฐานด้าน วิศวกรรม เทคโนโลยี และการจัดการ (การแบ่งฝั่งจะขึ้นอยู่กับสาขาที่เลือกไว้ตอนสมัครเข้า) เพื่อเป็นพื้นฐานในการศึกษาในภาควิชาต่างๆเมื่อชึ้นชั้นปีที่ 2 และรับผิดชอบวิชาภาษาอังกฤษและวิชาพื้นฐานจำนวนหนึ่งของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (รหัสขึ้นต้นด้วย TU)
ปัจจุบัน SIIT มี 2 ศูนย์วิจัยและ 7 กลุ่มวิจัย ดังนี้

neg:
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม () เป็นมหาวิทยาลัยของรัฐในจังหวัดมหาสารคาม

neg:
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะได้เปิดรับนิสิตเพิ่มอีก 2 แห่ง คือ ศูนย์การศึกษาจังหวัดสุพรรณบุรี และศูนย์การศึกษาจังหวัดหนองคาย โดยได้ดำเนินการเปิดการสอนนิสิตระดับปริญญาตรี 3 หลักสูตร ระดับปริญญาโท 2 หลักสูตร (2 สาขาวิชา 3 กลุ่มวิชาหลัก) และระดับปริญญาเอก 1 หลักสูตร
ปี พ.ศ. 2555 คณะเปิดหลักสูตร"สาธารณสุขศาสตรดุษฎีบัณฑิต" (ภาษาไทย) และเปิดรับนิสิตรุ่นแรกในปีการศึกษา 2555 และได้ทำข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการกับต่างประเทศ โดยเน้นกลุ่มประเทศอาเซียน เช่น University of Community Health, Magway, สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์ และ University of Public Health สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์ และสถาบันในประเทศเวียดนาม ลาว กัมพูชา เป็นต้น และมีการทบทวนการจัดการเรียนการสอนนอกที่ตั้งเพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐาน

neg:
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
นอกจากนี้ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ดำเนินการพัฒนาหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม ซึ่งเปิดสอนครั้งแรกในปีการศึกษา 2552  ดำเนินการพัฒนาหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ซึ่งเปิดสอนครั้งแรกในปีการศึกษา 2553  และดำเนินการพัฒนาหลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษา จำนวน 2 หลักสูตร คือ หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ซึ่งเปิดสอนครั้งแรกในปีการศึกษา 2554  และหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม ซึ่งเปิดสอนครั้งแรกในปีการศึกษา 2558 และดำเนินการปรับปรุงหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต แขนงวิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม เพื่อเปิดสอนในปีการศึกษา 2560

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ปัจจุบันหลักสูตรสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามรับผิดชอบการจัดการเรียนการสอน ดังนี้

neg:
คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
เนื่องจากหลักสูตรสาขาทั้ง 3 สาขาเป็นหลักสูตรวิชาชีพและกึ่งวิชาชีพ ดังนั้น เพื่อให้เกิดความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพในการบริหารงาน รวมทั้งรองรับความเติบโตของหน่วยงาน จึงมีการรวมหลักสูตรสาขาวิชาทั้ง 3 หลักสูตรเพื่อยกฐานะขึ้นเป็นหน่วยงาน เรียกว่า วิทยาลัยกฎหมายและการปกครอง มีฐานะเทียบเท่าคณะ ซึ่งได้รับการอนุมัติจัดตั้งขึ้นตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2552

neg:
วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
มุ่งสู่การเป็นแหล่งเรียนรู้ชั้นนำทั้งในระดับภาค ระดับชาติ และระดับนานาชาติทางรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์ กระบวนการยุติธรรม และสาขาอื่นที่เกี่ยวข้อง

neg:
โรงเรียนพระกุมารมหาสารคาม
เปิดสอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - 6 ใช้หลักสูตรโรงเรียนพระกุมารมหาสารคาม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 โดยแบ่งออกเป็น 8 กลุ่มสาระหลัก ได้แก่ กลุ่มสาระคณิตศาสตร์ กลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ กลุ่มสาระภาษาไทย กลุ่มสาระสังคมศึกษา กลุ่มสาระศิลปะ กลุ่มสาระสุขศึกษาและพลศึกษา และกลุ่มสาระภาษาต่างประเทศ

neg:
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
(ข) หลักสูตรระดับปริญญาโท ประกอบด้วย ๒๒ สาขา วิชา คือ (๑) สาขาวิชาพระพุทธศาสนา (๒) สาขาวิชาปรัชญา (๓) สาขาวิชาธรรมนิเทศ (๔) สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา(๕) สาขาวิชาสันติศึกษา (๖) สาขาวิชาพระไตรปิฎกศึกษา (๗) สาขาวิชาศาสนาเปรียบเทียบ (๘) สาขาวิชามหายานศึกษา(๙) สาขาวิชาการบริหารการศึกษา (๑๐) สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา(๑๑)สาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษาและการแนะแนว (๑๒) สาขาวิชาชีวิตและความตาย (๑๓) สาขาวิชาพุทธจิตวิทยา(๑๔) สาขาวิชาพุทธศาสตร์และศิลปะแห่งชีวิต (๑๕) สาขาวิชาภาษาศาสตร์ (๑๖) สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ (๑๗) สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ (๑๘) สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์การพัฒนาเชิงพุทธ (๑๙) สาขาวิชาการพัฒนาสังคม (๒๐) สาขาวิชาภาษาอังกฤษ(หลักสูตรนานาชาติ) (๒๑) สาขาวิชาพระพุทธศาสนา (หลักสูตรนานาชาติ) และ (๒๒) สาขาวิชาอาเซียนศึกษา (หลักสูตรนานาชาติ)

neg:
คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
คณะสัตวแพทยศาสตร์ บริหารงานโดยมีคณะกรรมการประจำคณะ มีคณบดีเป็นผู้นำการบริหาร รองคณบดีฝ่ายบริหารและรองคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ รับผิดชอบตามโครงสร้างองค์กร จัดแบ่งออกเป็น 1 สำนักงาน และ 4 ภาควิชาและหน่วยงานเทียบเท่าภาควิชา ดังนี้