query: เมทริกซ์ คืออะไร?

pos:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
ในคณิตศาสตร์ เมทริกซ์ หรือ เมตริกซ์ () คือตารางสี่เหลี่ยมที่แต่ละช่องบรรจุจำนวนหรือโครงสร้างทางคณิตศาสตร์ที่สามารถนำมาบวกและคูณกับตัวเลขได้

neg:
เมทริกซ์เพาลี
formula_8

neg:
เมทริกซ์หนึ่ง
กำหนดให้ "U" เป็นเมทริกซ์หนึ่งขนาด "n"×"n" เมทริกซ์ "U" จะมีคุณสมบัติต่อไปนี้

neg:
เมทริกซ์สมมาตรเสมือน
ในทางพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์สมมาตรเสมือน หรือ เมทริกซ์ปฏิสมมาตร คือเมทริกซ์จัตุรัสที่เมื่อสลับเปลี่ยน (transpose) แล้วจะได้ผลลัพธ์เป็นเมทริกซ์ที่สมาชิกทุกตัวมีเครื่องหมายตรงข้ามจากเดิม นั่นคือ
เราสามารถนิยามเมทริกซ์สมมาตรเสมือนได้อีกอย่างหนึ่งว่า
สำหรับทุกดัชนีที่ "i" และ "j"

neg:
เมทริกซ์เชิงตรรกะ
เพื่อที่จะกำหนดจำนวนต่าง ๆ ในแถวและหลักของเมทริกซ์ เซต "X" และ "Y" จะต้องบ่งชี้ดรรชนีด้วยจำนวนเต็มบวก กล่าวคือ "i" จะมีค่าตั้งแต่ 1 จนถึงภาวะเชิงการนับ (ขนาด) ของ "X" และ "j" จะมีค่าตั้งแต่ 1 จนถึงภาวะเชิงการนับของ "Y"

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
ข้อสังเกต i = แถว หรือ row และ j = แถวตั้ง หรือ column

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
ให้ formula_7 และ formula_17 เป็นเมทริกซ์ที่มีขนาดเท่ากันสองเมทริกซ์ เราสามารถนิยาม "ผลรวม" หรือ "ผลบวก" formula_18 ว่าเป็นเมทริกซ์ขนาด formula_19 ที่คำนวณโดยการบวกสมาชิกที่มีตำแหน่งตรงกัน กล่าวคือ หาก formula_20 แล้ว
formula_21
ยกตัวอย่างเช่น

neg:
รอยเมทริกซ์
กำหนดให้เมทริกซ์ "A", "B" เป็นเมทริกซ์จัตุรัสมิติ "n"×"n" และสเกลาร์ "r" รอยเมทริกซ์จะมีคุณสมบัติดังนี้

neg:
เมทริกซ์แต่งเติม
ตัวอย่าง กำหนดให้เมทริกซ์ A และ B
จะได้เมทริกซ์แต่งเติม (A|B) เท่ากับ
ตำราบางเล่มอาจใช้เส้นตรงคั่นระหว่างกลางในตัวเมทริกซ์ เพื่อแยกแยะว่าสมาชิกตัวไหนเป็นของเมทริกซ์ใด

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
วงจรของ The One ส่งผลให้เครื่องจักรรักษาการควบคุมระบบตลอดวงจร 5 วงจร และผู้ที่เป็น The One ทั้ง 5 คน อย่างไรก็ตาม คนที่หก, Thomas Anderson (“Neo”) แตกต่างจากคนอื่นๆ ในทางที่เครื่องจักรไม่ได้คาดไว้ - Ones คนอื่นๆ ล้วนตกอยู่ในสถานะความสัมพันธ์ระหว่างเผ่าพันธุ์มนุษย์ดั่งเช่น Messiah (ผู้มาโปรดโลก) และเลือกที่จะยืดการคงอยู่ของเมทริกซ์ต่อ เพื่อป้องกันการสูญสลายของเผ่านพันธุ์มนุษย์ แต่สำหรับนีโอแล้ว ความสัมพันธ์นั้นคือความรักใคร่ – เพราะเขารักผู้หญิงคนหนึ่งที่ชื่อว่า Trinity (ขออนุญาตทับศัพท์ว่าทรินิตี้) ผู้เป็น Hacker ที่ The Oracle ทำนายเอาไว้ว่า เธอจะตกหลุมรัก The One – นีโอปฏิเสธข้อเสนอของ The Architect ในการช่วยเหลือมนุษย์ และทำการตัดสินใจอย่างไร้เหตุผลในการช่วยเหลือทรินิตี้จากการโจมตีของ Agent (โปรแกรมนึงในเมทริกซ์ ที่ทำหน้าที่ดูแลเมทริกซ์ภายใน เป็นศัตรูของทั้งไตรภาค)

neg:
เมทริกซ์แต่งเติม
เมทริกซ์แต่งเติม () คือเมทริกซ์ที่เกิดจากการรวมกันของเมทริกซ์อื่นสองเมทริกซ์ที่มีจำนวนแถวเท่ากัน เพื่อประโยชน์ในการคำนวณหาตัวผกผันของเมทริกซ์และการแก้ระบบสมการเชิงเส้นเป็นต้น

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
ปัจจุบันเรื่องชุดเมทริกซ์ปรากฏออกมาในรูปของสื่อต่างๆมากมาย ทั้งภาพยนตร์ วิดีโอเกม โดยส่วนที่เป็นเนื้อหาหลักมีรายชื่อดังต่อไปนี้

neg:
เดอะ เมทริกซ์ รีโหลดเดด : สงครามมนุษย์เหนือโลก
นีโอ (Neo) ชายหนุ่มที่พบว่าตัวเองคือผู้ปลดปล่อยตามคำทำนาย หลังจากปลดปล่อยตัวเองได้เมื่อสองปีก่อน บัดนี้เขามีอำนาจเหนือเมทริกซ์และมองเห็นความจริงที่เกิดขึ้นทุกอย่างในนั้น

neg:
การบวกเมทริกซ์
การบวกเมทริกซ์โดยทั่วไปจะนิยามให้เมทริกซ์สองเมทริกซ์มีมิติเท่ากัน ผลบวกของเมทริกซ์ "A" และ "B" ที่มีมิติ "m"×"n" เขียนแทนด้วย "A" + "B" และได้ผลลัพธ์ออกมาเป็นเมทริกซ์ขนาด "m"×"n" ที่มีสมาชิกเป็นผลบวกบนตำแหน่งที่ตรงกัน ตัวอย่างเช่น

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
เราสามารถใช้เมทริกซ์แทนระบบสมการเชิงเส้น การแปลงเชิงเส้น และใช้เก็บข้อมูลที่ขึ้นกับตัวแปรต้นสองตัว เราสามารถบวก คูณ และแยกเมทริกซ์ออกเป็นผลคูณของเมทริกซ์ได้หลายรูปแบบ เมทริกซ์เป็นแนวความคิดที่มีความสำคัญยิ่งของพีชคณิตเชิงเส้น โดยทฤษฎีเมทริกซ์เป็นสาขาหนึ่งของพีชคณิตเชิงเส้นที่เน้นการศึกษาเมทริกซ์

neg:
เมทริกซ์เครื่องหมายสลับ
ในทางคณิตศาสตร์ เมทริกซ์เครื่องหมายสลับ (alternating sign matrix) หมายถึงเมทริกซ์จัตุรัสที่มีสมาชิกประกอบด้วย 0, 1, −1 (ไม่จำเป็นต้องครบทุกตัว) และผลบวกของแต่ละแถวและแต่ละหลักต่างก็เท่ากับ 1 เมทริกซ์ชนิดนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อคำนวณดีเทอร์มิแนนต์ด้วยการลดรูปดอดจ์สัน (Dodgson condensation) นิยามขึ้นเป็นครั้งแรกโดย วิลเลียม มิลส์ (William Mills) เดวิด รอบบินส์ (David Robbins) และฮาเวิร์ด รัมซีย์ (Howard Rumsey)

neg:
การคูณลูกโซ่ของเมทริกซ์
+ 10*100*50 เพื่อคำนวณ (A(AA)) = 75,000 ครั้ง

neg:
ดิ แอนิเมทริคซ์
The Second Renaissance เขียนบทโดย Wachowski brothers, กำกับโดย Mahiro Maeda ภาพในเรื่องเป็นภาพยนตร์เป็นภาพ 2 มิติสลับ 3 มิติ บางส่วน เรื่องราวเกี่ยวกับการกำเนิด เดอะ แมทริกซ์ ในยุคที่รุ่งเรืองของมนุษย์ จนเหมือนเทียบเท่ากับยุคเรเนซองค์ ที่ 2 มนุษย์ได้สร้างหุ่นยนตร์เพื่อความสะดวกของตน แต่เมื่อเกิดมีเหตุการ์ณที่หุ่นยนต์ฆ่ามนุษย์ มนุษย์อันโสมมกลับขับไล่สิ่งที่ตนเองสร้างขึ้น จนเป็นเหตุให้เกิดสงครามโลกระหว่างมนุษย์และหุ่นยนต์ เป็นจุดกำเนิดของ The Matrix

neg:
เมทริกซ์ทแยงมุม
ในพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์ทแยงมุม คือเมทริกซ์จัตุรัสที่มีสมาชิกนอกเหนือจากเส้นทแยงมุมเป็นศูนย์ ซึ่งสมมติให้เส้นทแยงมุมนั้นลากจากสมาชิกบนซ้ายไปยังสมาชิกล่างขวา (เฉียงลง ↘) ส่วนสมาชิกบนเส้นทแยงมุมสามารถเป็นค่าใดๆ ก็ได้รวมทั้งศูนย์

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
เราใช้สัญญลักษณ์ formula_7 เพื่อหมายถึง เมทริกซ์ formula_8 ซึ่งมี formula_2 แถว และ formula_3 หลัก โดยที่ formula_11 (หรือ formula_12) หมายถึง สมาชิกที่อยู่ในตำแหน่ง แถว formula_13 และ หลัก formula_14 ของเมทริกซ์

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
ในการทำให้ Zion อยู่ภายใต้การควบคุมนั้น เครื่องจักรได้สร้างระบบในการควบคุมซึ่งเป็นของเทียมเช่นเดียวกับ Matrix เอง ในการควบคุมมนุษย์ด้วยความหวังและแรงปรารถนา – ภายใต้คอนเซปต์ The One –

neg:
เมทริกซ์โทพลิทซ์
เมทริกซ์จัตุรัส A ใดๆ จะเป็นเมทริกซ์โทพลิทซ์ก็ต่อเมื่อ

neg:
เมทริกซ์ศูนย์
เซตของเมทริกซ์มิติ "m"×"n" ที่มีสมาชิกเป็นริง "K" สามารถเขียนแทนด้วย formula_2 สำหรับเมทริกซ์ศูนย์ formula_3 ใน formula_2 คือเมทริกซ์ที่มีสมาชิกทุกตัวเท่ากับ formula_5 ซึ่ง formula_5 คือเอกลักษณ์การบวกใน "K" กล่าวคือ

neg:
เดอะ เมทริกซ์ เรฟโวลูชั่นส์ : ปฏิวัติมนุษย์เหนือโลก
ในขณะที่เหตุการณ์ในโลกจริงกำลังใกล้จะถึงจุดสิ้นสุด โลกเมทริกซ์ก็กำลังจะล่มสลายด้วยฝีมือของสมิธผู้ยึดครองร่างของทุกคนในเมทริกซ์ไว้และเปลี่ยนให้กลายเป็นตัวเอง นีโอจึงต้องต่อสู้ครั้งสุดท้ายเพื่อให้สงครามจบลงอย่างสมบูรณ์ เพียงแต่ว่าฝ่ายไหนจะเป็นฝ่ายชนะ ระหว่างมนุษย์หรือเครื่องจักร

neg:
ทฤษฎีระบบควบคุม
โดยที่
จะเห็นได้ว่าโดยการสร้งเมทริกซ์ formula_95 ในลักษณะข้างต้น เมทริกซ์ formula_95 จึงผกผันได้ เป็นที่น่าสังเกตว่าเมทริกซ์ย่อยในเมทริกซ์ formula_95 นั้นสามารถเป็นเมทริกซ์ศูนย์ได้ ยกตัวอย่างเช่น กรณีที่ระบบมีสภาพสังเกตได้และควบคุมได้ เมทริกซ์ formula_95 ลดรูปเหลือ formula_114 โดยที่ เมทริกซ์ย่อยอื่นเป็นเมทริกซ์ศูนย์

neg:
กลศาสตร์เมทริกซ์
กลศาสตร์เมทริกซ์ได้รับการพิสูจน์ภายหลังว่าสมมูลกับสมการของชเรอดิงเงอร์

neg:
ขั้นตอนวิธีของเฟรย์วัลส์
เมทริกซ์จตุรัส 3 เมทริกซ์ มีขนาด formula_1 ได้แก่ formula_2

neg:
เมทริกซ์เพาลี
formula_6

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
ถ้า formula_7 และ formula_35 เป็นเมทริกซ์สองเมทริกซ์โดยที่จำนวนหลักของ formula_8 เท่ากับจำนวนแถวของ formula_37 แล้ว เราสามารถนิยาม "ผลคูณ" formula_38 ว่าเป็นเมทริกซ์ formula_39 โดยที่
กล่าวคือสมาชิกในแถว formula_13 หลัก formula_14 ของผลคูณ formula_38 คำนวณได้จากการนำสมาชิกของหลัก formula_13 ของ formula_8 และสมาชิกของคอลัมน์ formula_37 ในตำแหน่ง "เดียวกัน" มาคูณกัน แล้วนำผลคูณทั้ง formula_3 ผลคูณนั้นมาบวกกัน

neg:
การบวกเมทริกซ์
เรายังสามารถดำเนินการการลบบนเมทริกซ์สองเมทริกซ์ได้ ตราบใดที่ยังมีมิติเท่ากัน การลบเมทริกซ์เขียนแทนด้วย "A" − "B" จะได้เมทริกซ์ที่มีสมาชิกเป็นผลลบบนตำแหน่งที่ตรงกัน ตัวอย่างเช่น

neg:
การแยกตัวประกอบ
การแยกตัวประกอบ () ในทางคณิตศาสตร์ หมายถึงการแบ่งย่อยวัตถุทางคณิตศาสตร์ (เช่น จำนวน พหุนาม หรือเมทริกซ์) ให้อยู่ในรูปผลคูณของวัตถุอื่น ซึ่งเมื่อคูณตัวประกอบเหล่านั้นเข้าด้วยกันจะได้ผลลัพธ์ดังเดิม ตัวอย่างเช่น จำนวน 15 สามารถแยกตัวประกอบให้เป็นจำนวนเฉพาะได้เป็น 3 × 5 และพหุนาม formula_1 สามารถแยกได้เป็น formula_2 เป็นต้นจำนวนเชิงซ้อน (อังกฤษ : complex number) ในทางคณิตศาสตร์ คือ เซตที่ต่อเติมจากเซตของจำนวนจริงโดยเพิ่มจำนวน formula_3 ซึ่งทำให้สมการ formula_4 เป็นจริง และหลังจากนั้นเพิ่มสมาชิกตัวอื่น ๆ เข้าไปจนกระทั่งเซตที่ได้ใหม่มีสมบัติการปิดภายใต้การบวกและการคูณ จำนวนเชิงซ้อน formula_5 ทุกตัวสามารถเขียนอยู่ในรูป formula_6 โดยที่ formula_7 และ formula_8 เป็นจำนวนจริง โดยเราเรียก formula_7 และ formula_8 ว่าส่วนจริง (real part) และส่วนจินตภาพ (imaginary part) ของ formula_5 ตามลำดับ

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
What is The Matrix "(อะไรคือเมทริกซ์?)"คือคำถามแรกที่ภาพยนตร์ตั้งแก่คนดู ในครั้งที่ยังไม่มีใครทราบว่าเมทริกซ์คืออะไร ซึ่งเป็นสิ่งเดียวกับที่ตัวละครในเรื่องสงสัย คำตอบที่มอร์เฟียส หนึ่งในตัวละครหลักตอบในตอนต้นเรื่อง The Matrix เขาได้ให้อธิบายไว้ว่า

neg:
เมทริกซ์ทแยงมุม
เมทริกซ์ทแยงมุมอาจหมายถึงเมทริกซ์แบบอื่นๆ ที่ไม่เป็นเมทริกซ์จัตุรัส (มิติ "m"×"n") แต่เข้ากับเงื่อนไขที่ระบุไว้ด้านบน กล่าวคือสมาชิกที่นอกเหนือจาก "d" เป็นศูนย์ เช่น
อย่างไรก็ตาม บทความนี้จะกล่าวถึงเมทริกซ์ทแยงมุมที่เป็นเมทริกซ์จัตุรัสเท่านั้น ซึ่งเป็นความหมายทั่วไป

neg:
เมทริกซ์ปรกติ
เมทริกซ์จำนวนเชิงซ้อนประเภทเมทริกซ์ยูนิแทรี (unitary matrix) เมทริกซ์เอร์มีเชียน (Hermitian matrix) และเมทริกซ์เอร์มีเชียนเสมือน (skew-Hermitian matrix) ทุกเมทริกซ์ เป็นเมทริกซ์ปรกติ กล่าวคือ เมทริกซ์ยูนิแทรีจะทำให้ A*A = AA* = I ส่วนเมทริกซ์เอร์มีเชียนซึ่งมีคุณสมบัติ A* = A จะทำให้ AA* = AA = A*A

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
"เมทริกซ์มีอยู่ทุกหนทุกแห่ง มันอยู่รอบๆตัวเรา รวมถึงตอนนี้ มันอยู่ในห้องๆนี้ คุณมองเห็นมันเมื่อคุณมองออกไปทางหน้าต่าง มองเห็นมันเมื่อคุณเปิดโทรทัศน์ คุณรู้สึกได้ตอนคุณไปทำงาน...ตอนคุณไปที่โบสถ์...ตอนคุณจ่ายภาษี มันคือโลกที่ฉุดรั้งคุณไว้ให้มืดบอดจากความเป็นจริง ที่ว่าเราเป็นทาส เหมือนกับทุกๆคนที่เกิดมาถูกจองจำ ถูกขังไว้ในคุกที่ไม่สามารถลิ้มรส มองเห็น หรือสัมผัส เป็นคุกแห่งจิตใจ"

neg:
เมทริกซ์ทแยงมุม
เมทริกซ์ทแยงมุมใดๆ เป็นเมทริกซ์สมมาตร และเป็นเมทริกซ์แบบสามเหลี่ยมทั้งบนและล่าง

neg:
เมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง
นิยามอีกแบบหนึ่ง เมทริกซ์ A จะเป็นเมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลางก็ต่อเมื่อ
เมื่อ J คือเมทริกซ์แลกเปลี่ยน (exchange matrix) มิติ "n"×"n"

neg:
การแยกแบบโซเลสกี้
เมทริกซ์จัตุรัส (Square Matrix) ใด ๆ A สามารถเขียนให้อยู่ในรูปผลคูณของ เมทริกซ์สามเหลี่ยมล่าง L และ เมทริกซ์สามเหลี่ยมบน (Upper triangular matrix) U หรือเรียกว่า การแยกแบบแอลยู (LU decomposition) ซึ่งหาก A เป็นเมทริกซ์สมมาตรที่เป็นบวกแน่นอนแล้ว เราสามารถหาเมทริกซ์ U ที่เป็นเมทริกซ์สลับเปลี่ยนของ L ได้ เรียกวิธีนี้ว่า "การแยกแบบโซเลสกี้"

neg:
รายชื่อตัวละครในเดอะ เมทริกซ์
"(รับบทโดย Fiona Johnson)" - คือหญิงสาวที่ปรากฏในโปรแกรมฝึกสายลับ เขียนขึ้นโดยเมาส์ ผู้หญิงชุดแดงจะแสดงให้เห็นว่าสายลับสามารถเข้าแทนที่ร่างของใครก็ได้ที่ยังยึดครองอยู่กับเมทริกซ์ ในเรื่องนั้นนี้โอถูกดึงดูดสายตาให้มองผู้หญิงชุดแดง โดยไม่ฟังคำสอนของมอร์เฟียส เมื่อมอร์เฟียสบอกให้นีโอหันไปดูเธออีกครั้ง เธอจะกลายเป็นสายลับ ในเกม The Matrix Online มีการระบุชื่อผู้หญิงในชุดแดงว่า "สการ์เล็ต (scarlet)"

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
เราเรียกเมทริกซ์ที่มี formula_2 แถว และ formula_3 หลัก เรียกว่า "เมทริกซ์ formula_4" เราเรียกจำนวน formula_2 และ formula_3 ว่า "มิติ" หรือ "ขนาด" ของเมทริกซ์

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
ในบทความนี้ แต่ละช่องของเมทริกซ์จะบรรจุจำนวนจริงหรือจำนวนเชิงซ้อน หากไม่ได้ระบุเป็นอย่างอื่น
เมทริกซ์ คือกลุ่มของจำนวนหรือสมาชิกของริงใดๆ เขียนเรียงกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือจัตุรัส กล่าวคือเรียงเป็นแถวในแนวนอน และเรียงเป็นแถวในแนวตั้ง เรามักเขียนเมทริกซ์เป็นตารางที่ไม่มีเส้นแบ่งและเขียนวงเล็บคร่อมตารางไว้ (ไม่ว่าจะเป็นวงเล็บโค้งหรือวงเล็บเหลี่ยม) เช่น
เราเรียกแถวในแนวนอนของเมทริกซ์ว่า "แถว" เรียกแถวในแนวตั้งของเมทริกซ์ว่า "หลัก" และเรียกจำนวนแต่ละจำนวนเในเมทริกซ์ว่า "สมาชิก" ของเมทริกซ์ การกล่าวถึงสมาชิกของเมทริกซ์ จะต้องระบุตำแหน่งให้ถูกต้อง เช่น จากตัวอย่างข้างบน

neg:
เมทริกซ์เพาลี
formula_1

neg:
เดอะ เมทริกซ์ : เพาะพันธุ์มนุษย์เหนือโลก 2199
จากการประสบความสำเร็จของภาพยนตร์เรื่อง The Matrix ภาคแรก ทำให้เกิด Matrix ในสื่ออื่นๆอีกมากมาย รวมถึงก่อให้เกิดกระแสคลั่งไคล้เมทริกซ์ที่ต่อยอดเป็นเรื่องราวๆต่างๆในโลกของเมทริกซ์ขึ้นมา ซึ่งประกอบด้วยสื่อต่างๆดังนี้

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
ถ้าเปรียบเทียบเมทริกซ์ 1.0 ว่าเป็นสวรรค์แล้ว เมทริกซ์ 2.0 ก็จะเป็นนรกสำหรับผู้อาศัยอยู่ ด้วยสงคราม โรคระบาด และความตาย เปรียบเทียบได้ในยุคคอมมิวนิสต์รัสเซีย หรือการปกครองของนาซี และเหยื่อจากรังสีของระเบิดนิวเคลียร์

neg:
กลศาสตร์เมทริกซ์
กลศาสตร์เมทริกซ์ () เป็นวิธีการที่คิดค้นโดย แวร์เนอร์ ไฮเซนแบร์ก (Werner Heisenberg), แมกซ์ บอร์น (Max Born), และ ปาสควาล จอร์ดาน (Pascual Jordan) เมื่อ ค.ศ. 1925 เพื่อมาใช้อธิบายกลศาสตร์ควอนตัม

neg:
เมแทบอลิซึม
คีโมลิโธโทรฟ (chemolithotrophy) เป็นเมแทบอลิซึมประเภทที่พบในโปรคารีโอตที่พลังงานได้มาจากปฏิกิริยาออกซิเดชันของสารอนินทรีย์ สิ่งมีชีวิตเหล่านี้สามารถใช้ไฮโดรเจน สารประกอบซัลเฟอร์ในรูปรีดิวซ์ (เช่น ซัลไฟด์ ไฮโดรเจนซัลไฟด์และไทโอซัลเฟต) เฟอร์รัสไอออน หรือแอมโมเนีย เป็นแหล่งกำลังรีดิวซ์ สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ได้พลังงานจากปฏิกิริยาออกซิเดชันของสารประกอบเหล่านี้โดยตัวรับอิเล็กตรอน เช่น ออกซิเจนหรือไนเตรต กระบวนการของจุลินทรีย์เหล่านี้มีความสำคัญในวัฏจักรชีวธรณีเคมี (biogeochemical) ของโลก เช่น การสร้างกรด (acetogenesis) ไนตริฟิเคชัน (nitrification) และกระบวนการเปลี่ยนไนเตรตเป็นไนโตรเจน (denitrification) ทั้งยังสำคัญต่อความอุดมสมบูรณ์ของดิน

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
"(ตัดตอนจากบทสนทนาของนีโอและมอร์เฟียส เมื่อพบกันครั้งแรก)"

neg:
เมทริกซ์เพาลี
จะมีค่า Eigenvalue เป็น formula_9

neg:
เมทริกซ์แต่งเติม
สำหรับเมทริกซ์จัตุรัสที่ไม่เป็นเมทริกซ์เอกฐาน สามารถมีตัวผกผันได้ทุกเมทริกซ์ โดยการคำนวณผ่านเมทริกซ์แต่งเติมเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ทำได้ เช่น กำหนดให้เมทริกซ์ C
การหาเมทริกซ์ผกผันเริ่มจากการนำเมทริกซ์เริ่มต้น มาผนวกกับเมทริกซ์เอกลักษณ์ที่มีมิติเท่ากัน เป็นเมทริกซ์ (C|I)
แล้วใช้การดำเนินการตามแถวบนเมทริกซ์ (C|I) จนกระทั่งเมทริกซ์แต่งเติมซีกซ้ายกลายเป็นเมทริกซ์เอกลักษณ์ และได้ตัวผกผันของเมทริกซ์ที่ซีกขวา

neg:
เมทริกซ์ศูนย์
เมทริกซ์ของริงที่มีมิติ "m"×"n" ใดๆ จะมีเมทริกซ์ศูนย์เพียงหนึ่งเดียว เนื่องจากข้อพิสูจน์ของเอกลักษณ์การบวก โดยทั่วไปแล้วจะเขียนสมาชิกทั้งหมดด้วย "0" โดยไม่มีอักษรอะไรห้อยท้าย

neg:
กราฟระบุทิศทาง
การเก็บข้อมูลกราฟระบุทิศทางนั้น อาจทำได้โดยการใช้เมทริกซ์ประชิด ในกรณีที่กราฟเป็นกราฟเทียม (นั่นคือมีวงวนและเส้นเชื่อมขนานได้) เมทริกซ์เก็บข้อมูลจะเป็นเมทริกซ์ของตัวเลขขนาด formula_10 โดย "n" คือจำนวนจุดยอดของกราฟ "a" ซึ่ง formula_11 แสดงถึงจำนวนเส้นเชื่อมมีทิศทางจากจุดยอด "i" ไป "j" ส่วน "a" แสดงถึงจำนวนของวงวนที่จุดยอด "i" หากเป็นกราฟอย่างง่าย จะได้ว่าเมทริกซ์ที่กล่าวมานี้จะเป็นเมทริกซ์ฐานสอง

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
กำหนดเมทริกซ์ formula_7 และจำนวน formula_24 เราสามารถนิยาม "ผลคูณสเกลาร์" formula_25 ว่าเป็นเมทริกซ์ขนาด formula_19 ที่คำนวณโดยการนำ formula_24 ไปคูณสมาชิกแต่ละตัวของ formula_8 กล่าวคือ หาก formula_29 แล้ว formula_30 ยกตัวอย่างเช่น

neg:
เมทริกซ์ฮังเคิล
เมทริกซ์จัตุรัส A ใดๆ จะเป็นเมทริกซ์ฮังเคิลก็ต่อเมื่อ

neg:
เดอะ เมทริกซ์ รีโหลดเดด : สงครามมนุษย์เหนือโลก
เทพยากรณ์ (The Oracle) หญิงชราที่คอยให้คำปรึกษาแก่ชาวไซออน เป็นผู้หยั่งรู้เหตุการณ์ทุกอย่างที่เกิดขึ้นในเมทริกซ์

neg:
เมทริกซ์เพาลี
เมทริกซ์เหล่านี้ถูกต้องชื่อตามนักฟิสิกส์ที่ชื่อว่า วูล์ฟกัง เพาลี (Wolfgang Pauli) เนื่องจากพวกมันเกิดขึ้นในสมการของเพาลีที่นำมาใช้พิจารณาปฏิกิริยาระหว่างสปินของอนุภาคกับสนามแม่เหล็กไฟฟ้าภายนอก ในวิชากลศาสตร์ควอนตัม เมทริกซ์เพาลีเกี่ยวข้องกับตัวดำเนินการโมเมนตัมเชิงมุมที่สอดคล้องกับการอธิบายสปินของอนุภาคในแต่ละทิศทาง เมทริกซ์เพาลีแต่ละอันจะเป็นเมทริกซ์เอร์มีเชียนโดยที่กำลังสองของตัวมันเองจะเท่ากับเมริกซ์เอกลักษณ์ (identity matrix) รูปแบบของเมทริกซ์เพาลีเป็นพื้นฐานของปริภูมิเวกเตอร์ที่มีขนาด 2 x 2 มิติ

neg:
การคูณลูกโซ่ของเมทริกซ์
เช่น n = 3 ต้องการคูณ AAA เมื่อ A, A, A มีขนาด10x100, 100x5,  และ 5x50

neg:
เมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง
ตัวอย่างเมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง
จะพบว่าจุดกึ่งกลางของเมทริกซ์ซึ่ง "n" เป็นจำนวนคี่ อยู่บนสมาชิกตรงกลางพอดี (สมาชิกบนแถวที่ formula_4 หลักที่ formula_4) ส่วน "n" ที่เป็นจำนวนคู่จะอยู่ที่จุดสมมติระหว่างกลางเมทริกซ์

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
จะเห็นว่า ปฏิบัติการทั้งสองข้างต้น (การบวกและการคูณด้วยสเกลาร์) ช่วยให้เราสามารถมองเมทริกซ์ขนาด formula_19 ว่าเป็นเวกเตอร์ที่มีมิติ formula_33 ด้วยเหตุนี้ เซตของเมทริกซ์ที่มีขนาดเท่ากับจึงเป็นปริภูมิเวกเตอร์ชนิดหนึ่ง

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
เรากล่าวว่าเมทริกซ์ formula_8 "แอนติคอมมิวต์" (anticommute) กับเมทริกซ์ formula_37 ถ้า formula_99 เมทริกซ์ที่แอนติคอมมิวต์ซึ่งกันและกันมีความสำคัญมากในการเป็นตัวแทนของพีชคณิตลีและพีชคณิตคลิฟฟอร์ด

neg:
ขั้นตอนวิธีของแคนนอน
" เมทริกซ์ A "
formula_14
formula_15
" เมทริกซ์ B "
formula_8
formula_17
ทางด้านเวลาการทำงาน ถ้ากระบวนการทุกกระบวนการทำงานพร้อมกันแบบขนาน และกระบวนการแต่ละกระบวนการสามารถส่งเมทริกซ์ย่อยไปยังกระบวนการข้างเคียงได้เพียงหนึ่งกระบวนการต่อครั้ง จะเกิดการส่งเมทริกซ์ย่อยทั้งหมด formula_18 ครั้ง และการคูณเมทริกซ์ย่อยแต่ละครั้งใช้การคูณตัวเลขทั้งหมด formula_19 จะได้เวลาการทำงานเป็นformula_20 ทางด้านหน่วยความจำจะใช้หน่วยความจำคงที่เป็น formula_21
อย่างไรก็ตาม ขั้นตอนวิธีนี้จะใช้ได้ก็ต่อเมื่อจำนวนกระบวนการเป็นตัวเลขที่เกิดจากการยกกำลังสอง เมทริกซ์ที่นำมาคูณกันเป็นเมทริกซ์จตุรัส และขนาดของเมทริกซ์หารจำนวนกระบวนการลงตัว

neg:
การคูณลูกโซ่ของเมทริกซ์
ตามลำดับ

neg:
การบวกเมทริกซ์
เอกลักษณ์การบวกของเมทริกซ์คือเมทริกซ์ศูนย์ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

neg:
เมทริกซ์เครื่องหมาย
เมทริกซ์เครื่องหมายทุกเมทริกซ์เป็นเมทริกซ์อาวัตนาการ (involutory matrix) กล่าวคือตัวผกผันของเมทริกซ์มีค่าเท่ากับเมทริกซ์ตัวเดิม เมทริกซ์เครื่องหมายเป็นผลลัพธ์ที่เกิดจากการหารากที่สองของเมทริกซ์เอกลักษณ์ อย่างไรก็ตาม รากที่สองของเมทริกซ์เอกลักษณ์ ไม่ได้มีคำตอบเป็นเมทริกซ์เครื่องหมายเพียงอย่างเดียว

neg:
เมทริกซ์โทพลิทซ์
"เมทริกซ์โทพลิทซ์" เป็นชื่อที่ตั้งไว้เพื่อเป็นเกียรติให้กับ อ็อทโท โทพลิทซ์ (Otto Toeplitz) นักคณิตศาสตร์ชาวเยอรมัน

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
และ

neg:
เมทริกซ์สมมาตร
ในทางพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์สมมาตร คือเมทริกซ์จัตุรัสที่เมื่อสลับเปลี่ยน (transpose) แล้วจะได้ผลลัพธ์เป็นเมทริกซ์ตัวเอง นั่นคือ
ความสมมาตรในสมาชิกของเมทริกซ์สมมาตร สามารถสังเกตได้จากเส้นทแยงมุม (จากซ้ายบนไปยังขวาล่าง) ซึ่งสมาชิกทุกตัวที่อยู่เหนือและใต้เส้นทแยงมุม จะมีค่าเท่ากันเหมือนการสะท้อนในกระจกเงา ดังนั้นเราสามารถนิยามเมทริกซ์สมมาตรได้อีกอย่างหนึ่งว่า
สำหรับทุกดัชนีที่ "i" และ "j"

neg:
ภาพดิจิทัล
ภาพดิจิทัลสามารถนิยามเป็นฟังก์ชันสองมิติ formula_1 โดยที่ formula_2 และ formula_3 เป็นพิกัดของภาพ และแอมพลิจูดของ formula_4 ที่พิกัด formula_5 ใดๆภายในภาพคือค่าความเข้มแสงของภาพ (Intensity) ที่ตำแหน่งนั้นๆ และเมื่อ formula_6 และแอมพลิจูดของ formula_4 เป็นค่าจำกัด (Finite value) จึงเรียกรูปภาพนี้ว่าเป็นภาพดิจิทัล (Digital Image) และถ้ากำหนดให้ภาพ formula_1 มีขนาด M แถวและ N คอลัมน์ และพิกัดของจุดกำเนิด (Origin) ของภาพคือที่ตำแหน่ง formula_5 = (0,0) แล้ว จะสามารถเขียนสมการให้อยู่ในรูปเมทริกซ์ได้ดังนี้
ค่าแต่ละค่าที่อยู่ในเมทริกซ์จะเรียกว่า พิกเซล (Pixel) โดยตำแหน่ง (0,0) จะอยู่ทางด้านซ้ายมือสุดด้านบนของภาพ การจัดลำดับตำแหน่งของจุดภาพจะเรียงจากซ้ายไปขวาในแต่ละเส้นจุดและจัดลำดับของเส้นจุดจะเรียงจากบนลงล่างการเก็บค่าของความเข้มแสงของภาพ
ดิจิทัลลงหน่วยความจำในลักษณะเส้นจุด(raster)นี้จะเรียกภาพบิตแมป (bit-maped image) หรือภาพแรสเตอร์(raster image) แต่ภาพที่จัดเก็บในลักษณะนี้จะมีขนาดใหญ่จึงมีการบีบอัดภาพ(image compression) เพื่อให้ข้อมูลภาพมีขนาดเล็กลง

neg:
เมทริกซ์ปรกติ
อย่างไรก็ตาม เมทริกซ์ปรกติไม่จำเป็นต้องเป็นประเภทใดประเภทหนึ่งข้างต้น ตัวอย่าง กำหนดให้เมทริกซ์ A
เป็นเมทริกซ์ปรกติเช่นกัน เนื่องจาก
ซึ่งเมทริกซ์ A ในที่นี้ ไม่ได้เป็นเมทริกซ์ประเภทใดเลย

neg:
เมแทบอลิซึม
ระบบเมแทบอลิซึมของสิ่งมีชีวิตจะเป็นตัวกำหนดว่า สารใดที่มีคุณค่าทางโภชนาการและเป็นพิษสำหรับสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ ตัวอย่างเช่น โปรคาริโอตบางชนิดใช้ไฮโดรเจนซัลไฟด์เป็นสารอาหาร ทว่าแก๊สดังกล่าวกลับเป็นสารที่ก่อให้เกิดพิษแก่สัตว์ ทั้งนี้ ความเร็วของเมแทบอลิซึม หรืออัตราเมแทบอลิกนั้น ส่งผลต่อปริมาณอาหารที่สิ่งมีชีวิตต้องการ รวมไปถึงวิธีที่สิ่งมีชีวิตนั้นจะได้อาหารมาด้วย
คุณลักษณะที่โดดเด่นของเมแทบอลิซึม คือ ความคล้ายคลึงกันของวิถีเมแทบอลิซึมและส่วนประกอบพื้นฐาน แม้จะในสปีชีส์ที่ต่างกันมากก็ตาม ตัวอย่างเช่น กลุ่มกรดคาร์บอกซิลิกที่ทราบกันดีว่าเป็นสารตัวกลางในวัฏจักรเครปส์นั้นพบได้ในสิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่มีการศึกษาในปัจจุบัน ตั้งแต่สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวอย่างแบคทีเรีย "Escherichia coli" ไปจนถึงสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ขนาดใหญ่อย่างช้าง ความคล้ายคลึงกันอย่างน่าประหลาดใจของวิถีเมแทบอลิซึมเหล่านี้เป็นไปได้ว่าอาจเป็นผลเนื่องมาจากวิถีเมแทบอลิซึมที่ปรากฏขึ้นในช่วงแรกของประวัติศาสตร์วิวัฒนาการ และสืบมาจนถึงปัจจุบันเพราะประสิทธิผลของกระบวนการนี้

neg:
เดอะ เมทริกซ์ รีโหลดเดด : สงครามมนุษย์เหนือโลก
เมโรวินเจี้ยน (Merovingeon) ชายผู้มีอำนาจและควบคุมข่าวสารทั้งปวงในเมทริกซ์ เป็นผู้ที่นำช่างทำกุญแจไปขังไว้ มีความเชื่อว่าทุกอย่างล้วนเกิดจากเหตุและผล รวมทั้งทางเลือกคือสิ่งที่ผู้มีอำนาจมอบให้แก่ผู้ด้อยอำนาจ

neg:
เมทริกซ์ศูนย์
ในทางคณิตศาสตร์ โดยเฉพาะพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์ศูนย์ หมายถึงเมทริกซ์ที่มีสมาชิกทุกตัวเป็นศูนย์ ตัวอย่างเมทริกซ์ศูนย์เช่น

neg:
เมทริกซ์ทวิสมมาตร
เมทริกซ์ทวิสมมาตร เป็นทั้งเมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง (centrosymmetric matrix) และ persymmetric matrix

neg:
เมทริกซ์แบบบล็อก
เมทริกซ์ทแยงมุมแบบบล็อก (block diagonal matrix) คือเมทริกซ์จัตุรัสที่มีบล็อกของเมทริกซ์ย่อยพาดผ่านเส้นทแยงมุมหลัก ซึ่งบล็อกนั้นก็เป็นเมทริกซ์จัตุรัสเช่นกัน และบล็อกอื่นๆ ที่อยู่นอกแนวเส้นทแยงมุมเป็นเมทริกซ์ศูนย์ทั้งหมด หากเขียนในรูปทั่วไปจะได้ว่า

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
เวอร์ชันนี้ล้มเหลวในการควบคุมจิตใจมนุษย์เช่นกัน โดยอาจอธิบายได้ว่า หากความสมบูรณ์แบบคือสิ่งที่ไม่อาจเชื่อว่ามันปรากฏอยู่จริงได้แล้ว สิ่งนี้ก็เปรียบได้ว่า คือฝันร้ายที่ไม่มีวันจบ

neg:
เมทริกซ์ฮังเคิล
เมทริกซ์ฮังเคิล (Hankel matrix) คือเมทริกซ์จัตุรัสที่มีสมาชิกในแนวเส้นทแยงมุมรองเป็นค่าเดียวกัน และแนวขนานเส้นทแยงมุมรองเป็นค่าเดียวกันในแต่ละแนว ตัวอย่างเช่น

neg:
เมทริกซ์โทพลิทซ์
เมทริกซ์โทพลิทซ์ () คือเมทริกซ์จัตุรัสที่มีสมาชิกในแนวเส้นทแยงมุมหลักเป็นค่าเดียวกัน และแนวขนานเส้นทแยงมุมหลักเป็นค่าเดียวกันในแต่ละแนว ตัวอย่างเช่น

neg:
เมทริกซ์โฟรเบนีอุส
เมทริกซ์โฟรเบนีอุสเป็นเมทริกซ์ที่สามารถมีตัวผกผัน ซึ่งเมทริกซ์ผกผันก็ยังคงเป็นเมทริกซ์โฟรเบนีอุส ตัวผกผันนี้หาได้จากการเปลี่ยนเครื่องหมายของสมาชิกอื่นที่อยู่นอกเส้นทแยงมุมหลัก ดังนั้นตัวผกผันของเมทริกซ์ข้างต้นคือ

neg:
ทฤษฎีระบบควบคุม
โดยทั่วไปแล้ว เมทริกซ์ข้างต้นจะเป็นเมทริกซ์แปรผันตามเวลาได้ แต่ในกรณีเฉพาะที่ระบบไม่แปรผันตามเวลา () มักจะถูกนำมาศึกษาอยางแพร่หลายเพราะมีความซับซ้อนน้อยกว่าและเหมาะต่อการศึกษาในระดับพื้นฐาน นอกจากนี้ตัวแปรเวลาสามารถมีได้ทั้งแบบเวลาต่อเนื่อง (continuous time : formula_84) และแบบเวลาวิยุต (ไม่ต่อเนื่อง) (discrete time : formula_85) โดยในกรณีของเวลาไม่ต่อเนื่องมักนิยมใช้ตัวแปร formula_86 นอกเหนื่อจากระบบแบบที่กล่าวมาแล้วยังมีระบบผสมซึ่งเป็นระบบที่มีโดเมนของเวลาอยู่ทั้งบนแกนเวลาต่อเนื่องและไม่ต่อเนื่อง

neg:
จอตา
เพื่อเป็นตัวอย่าง เมทริกซ์ต่อไปนี้เป็นหัวใจสำคัญในขั้นตอนวิธีคอมพิวเตอร์ในการตรวจจับขอบ
เมทริกซ์นี้เทียบเท่ากับโครงสร้างแบบจุดกลางและส่วนรอบ
ในตัวอย่างนี้ แต่ละช่องในเมทริกซ์เป็นข้อมูลจากเซลล์รับแสงแต่ละตัว
ช่องที่อยู่ตรงกลางเป็นจุดสนใจในที่นี้
ข้อมูลจากเซลล์รับแสงตรงกลางให้คูณด้วย +1 (เพิ่มน้ำหนัก)
ส่วนข้อมูลจากเซลล์รับแสงรอบ ๆ ที่ติดกับเซลล์ตรงกลางให้คูณด้วย -1/8 (ลดน้ำหนัก)
ผลที่ได้ก็คือการบวกรวมกันของข้อมูลจากช่องทั้ง 9 ช่อง
โดยทำซ้ำกันอย่างนี้สำหรับเซลล์รับแสงในทุก ๆ ช่องในภาพโดยกระเถิบไปช่องหนึ่งในแถวไปให้ถึงสุดแถวแล้วจึงกระเถิบไปยังแถวต่อไป
ค่ารวมของเมทริกซ์คือ 0 ถ้าข้อมูลจาก 9 ช่องเท่ากันทั้งหมด
ผลศูนย์แสดงว่าภาพที่ได้รับเสมอกันรอบ ๆ จุดนั้น
ถ้าผลมีค่าลบหรือบวก นั่นแสดงว่ามีความแตกต่างกันภายในภาพที่ได้รับรอบ ๆ จุดนั้นที่เป็นลานรับสัญญาณของเซลล์รับแสง 9 เซลล์

neg:
เมทริกซ์ศูนย์
เมทริกซ์ศูนย์เป็นรูปแบบหนึ่งของการนำเสนอการแปลงเชิงเส้น โดยส่งค่าทั้งหมดเป็นเวกเตอร์ศูนย์

neg:
เมทริกซ์แบบบล็อก
เมทริกซ์แบบบล็อก (block matrix) หมายถึงเมทริกซ์ใดๆ ที่สามารถแบ่งกลุ่มสมาชิกออกเป็นเมทริกซ์ย่อยที่เรียกว่า "บล็อก" (block) เมทริกซ์แบบบล็อกจะถูกแบ่งที่ตำแหน่งของสมาชิกที่สามารถเข้ากันได้จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกัน และจะต้องแบ่งตามเส้นแนวตั้งหรือเส้นแนวนอนของแถวและหลักทั้งหมด เปรียบเสมือนการตีตารางลงในเมทริกซ์แล้วตัดแบ่งออกเป็นส่วนๆ

neg:
เมทริกซ์เพาลี
formula_2

neg:
เมทริกซ์เอกลักษณ์
หลักที่ "i" ในเมทริกซ์เอกลักษณ์คือเวกเตอร์หน่วย formula_6 และเวกเตอร์หน่วยเหล่านั้นก็เป็นเวกเตอร์ลักษณะเฉพาะ (eigenvector) ของเมทริกซ์เอกลักษณ์ ซึ่งมีค่าลักษณะเฉพาะ (eigenvalue) เท่ากับ 1 เหมือนกันทั้งหมดเพียงค่าเดียว และมีภาวะรากซ้ำเป็น "n" ทำให้ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์เอกลักษณ์เท่ากับ 1 และรอยเมทริกซ์ (trace) เท่ากับ "n"

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
ค.ศ.2100 เกิดสงครามระหว่างเครื่องจักรกับมนุษย์ โดยมนุษย์ประสบความสำเร็จในการทำลายท้องฟ้าจนกระทั่งเครื่องจักรไม่อาจใช้พลังงานแสงอาทิตย์ได้ แต่อย่างไรก็ตามเครื่องจักรก็เป็นฝ่ายได้รับชัยชนะเหนือเผ่าพันธุ์มนุษย์ พร้อมด้วยแหล่งพลังงานใหม่ที่เครื่องจักรค้นพบซึ่งก็คือพลังงานจากร่างของมนุษย์ผู้เป็นปรปักษ์เอง

neg:
เมทริกซ์สมมาตรเสมือน
ตัวอย่างต่อไปนี้คือเมทริกซ์สมมาตรเสมือน ในมิติ 3×3

neg:
เดอะ เมทริกซ์ : เพาะพันธุ์มนุษย์เหนือโลก 2199
ภาพยนตร์นำเสนอโลก "เมทริกซ์" ซึ่งเป็นโลกจำลองที่เหล่าเครื่องจักรสร้างขึ้นเพื่อควบคุมมนุษย์ เดอะ เมทริกซ์ยังอ้างถึงแนวคิดทางศาสนาและปรัชญาจำนวนมาก รวมไปถึงวัฒนธรรมแฮกเกอร์ มีกลิ่นอายของโลกตะวันออกโดยเฉพาะญี่ปุ่น

neg:
รายชื่อตัวละครในเดอะ เมทริกซ์
"(รับบทโดย Marcus Chong)" - โอเปอเรเตอร์ประจำยานเนบูแคดเนซาร์ นับถือมอร์เฟียสเป็นที่หนึ่ง เป็นน้องชายของ"โดเซอร์" และ

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
การบวกเมทริกซ์อีกแบบหนึ่งที่เป็นที่นิยมน้อยกว่าคือการบวกตรง

neg:
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
การสร้างเมทริกซ์เวอร์ชันนี้ถูกระแวงสงสัยจนกระทั่งหนทางในการรับมือกับธรรมชาติอันคาดเดาไม่ได้ของมนุษย์ถูกค้นพบ การแก้ปัญหาถูกพบโดยสิ่งที่ The Architect เรียกมันว่าโปรแกรม “สัญชาตญาณ” ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้เครื่องจักรเข้าใจจิตใจมนุษย์มากยิ่งขึ้น โดยมนุษย์รู้จักโปรแกรมนี้ในฐานะ The Oracle (เทพพยากรณ์) The Oracle ค้นพบว่า 99% ของมนุษย์จะยอมรับระบบหากให้ทางเลือกว่าจะยอมรับหรือปฏิเสธ The Matrix ภายในจิตใต้สำนึก โดยจะมีการให้ทางออกสำหรับอีก 1% ของผู้เป็นกบฏที่เหลือโดยการปลดปล่อยพวกเขาออกจาก Matrix ไปยังโลกแห่งความเป็นจริงและขับไล่พวกเขาไปสู่เมืองเฉพาะสำหรับพวกเขาเอง ที่มีชื่อว่า Zion

neg:
เวกเตอร์ลักษณะเฉพาะ
เมทริกซ์

neg:
เมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง
เมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลาง (centrosymmetric matrix) หมายถึงเมทริกซ์จัตุรัสที่สมาชิกมีความสมมาตรกับจุดกึ่งกลางสมมติในเมทริกซ์ เมทริกซ์สมมาตรศูนย์กลางนิยามโดยเมทริกซ์ A มิติ "n"×"n" ดังนี้
เมื่อ "i" และ "j" มีค่าตั้งแต่ 1 ถึง n

neg:
เมทริกซ์เพาลี
formula_10

neg:
เมทริกซ์เครื่องหมาย
เมทริกซ์เครื่องหมาย (signature matrix) คือเมทริกซ์ทแยงมุมที่มีสมาชิกบนเส้นทแยงมุมหลักเป็น +1 หรือ −1 เท่านั้น ส่วนสมาชิกอื่นเป็น 0 สามารถเขียนให้อยู่ในรูปแบบทั่วไปดังนี้

neg:
ขั้นตอนวิธีของแคนนอน
ขั้นตอนวิธีของแคนนอน () คือขั้นตอนวิธีสำหรับการคูณเมทริกซ์สองเมทริกซ์ที่มีมิติ formula_1 ด้วยการทำงานแบบขนาน นำเสนอโดย "ลิน เอลเลียต แคนนอน (Lynn Elliot Cannon)" ในปีค.ศ.1969
ให้ A และ B เป็นเมทริกซ์ที่ถูกดำเนินการ และ C เป็นเมทริกซ์ผลลัพธ์
แบ่งเมทริกซ์สองเมทริกซ์ A และ B ให้เป็นเมทริกซ์จตุรัสย่อยๆจำนวน p เมทริกซ์ โดยที่ p คือจำนวนกระบวนการ( process )ทั้งหมด โดยที่ทุกกระบวนการทำงานไปพร้อมๆกัน และสามารถส่งผ่านข้อมูลระหว่างกันได้ ส่งเมทริกซ์ย่อย formula_2 และ formula_3 ลงในกระบวนการ formula_4
เริ่มต้นเรียงตำแหน่งของเมทริกซ์ย่อย ให้แถวที่ i ของเมทริกซ์ A เลื่อนหมุนตามแนวนอนไปด้านซ้ายเป็นจำนวน i ช่อง และสดมภ์ที่ j ของเมทริกซ์ B เลื่อนหมุนตามแนวตั้งไปด้านบนเป็นจำนวน j ช่อง ( i และ j มีค่าตั้งแต่ 0 ถึง n-1 )
" เมทริกซ์ A "
formula_5
formula_6
" เมทริกซ์ B "
formula_7
formula_8

neg:
เมทริกซ์ (คณิตศาสตร์)
การคูณเมทริกซ์มีสมบัติต่อไปนี้

neg:
กลศาสตร์เมทริกซ์
ในปี 1925 แวร์เนอร์ ไฮเซนแบร์กกำลังทำงานอยู่ในเมืองก็อททิงเง็น (Göttingen) กับปัญหาในการคำนวณเส้นสเปกตรัมของไฮโดรเจน โดยในเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 1925 เขาเริ่มพยายามที่จะอธิบายระบบอะตอมที่สังเกตเห็นได้ (observables) โดยเฉพาะ และเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน, เพื่อที่จะหลีกหนีผลกระทบที่เลวร้ายของ โรคเยื่อจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (hay fever), ไฮเซนเบิร์กได้พยายามหลีกหนีอาการแพ้ละอองเกสรดอกไม้ไปอยู่ที่เกาะทางแถบทะเลเหนือของเฮลโกลันด์ ในขณะนั้น, ระหว่างการปีนเขาและการเรียนรู้บทกวีแห่งหัวใจจากเกอเธ่ จากหนังสือที่รวบรวมของบทกวีโคลงสั้น ๆ โดยกวีเยอรมันที่มีชื่อว่า ดีวานแห่งตะวันตก-ตะวันออก (West-östlicher Diwan) เขายังคงไตร่ตรองปัญหาสเปกตรัมและตระหนักในที่สุดว่าการนำเอาหลักการของการไม่แปรเปลี่ยนเป็นอย่างอื่นที่สามารถสังเกตเห็นได้อาจจะเป็นวิธีการแก้ปัญหาได้และเขาได้เขียนบันทึกไว้ว่า

neg:
อิเล็กทรอนิกส์กำลัง
เมทริกซ์คอนเวอร์เตอร์ถูกแบ่งออกเป็นสองประเภทคือ: แปลงโดยตรงและโดยอ้อม แปลงเมทริกซ์โดยตรงกับอินพุตสามเฟสและเอาต์พุตสามเฟส, สวิทช์ในการแปลงเมทริกซ์จะต้องมีสองทิศทางนั่นคือมันจะต้องสามารถ block แรงดันไฟฟ้าที่ขั้วใดขั้วหนึ่งและนำกระแสในทิสทางใดทิศทางหนึ่ง กลยุทธ์นี้จะทำให้ได้แรงดันเอาต์พุตสูงสุดและลดปฏิกิริยากระแส line-side ดังนั้นกระแสไฟฟ้าที่ผ่านการแปลงสามารถย้อนกลับได้ เนื่องจากปัญหาการแลกเปลี่ยนและการควบคุมที่ซับซ้อนทำให้มันไม่ถูกใช้อย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรม

neg:
เมทริกซ์สมมาตร
ตัวอย่างต่อไปนี้คือเมทริกซ์สมมาตร ในมิติ 3×3


query: ราชวงศ์โชซ็อน ล่มสลายเมื่อใด?

pos:
พระเจ้าซุนโจแห่งโชซ็อน
โครงสร้างทางสังคมของโชซอนที่มีมาหลายร้อยปี จึงล่มสลายลงในสมัยพระเจ้าซุนโจ

pos:
ราชวงศ์โชซ็อน
ขณะเดียวกัน พระเจ้าโกจง ก็ทรงลี้ภัยไปประทับที่สถานกงสุลรัสเซีย ฝ่ายจักรวรรดิญี่ปุ่นได้อำนาจก็ทำการปรับปรุงจักรวรรดิโชซ็อนให้ทันสมัย โดยยกเลิกประเพณีเก่า ๆ โดยเฉพาะสั่งให้ผู้ชายทุกคนตัดจุก (ลัทธิขงจื๊อห้ามตัดผม) สร้างความไม่พอใจแก่ชาวเกาหลีอย่างมาก ชาวโชซ็อนทุกชนชั้นจึงรวมตัวกันเป็น สมาคมเอกราช (ทงนิบ-ฮย็อบพี) ต่อมาในปี พ.ศ. 2440 พระเจ้าโกจงทรงทนการรบเร้าจากสมาคมเอกราชมิได้ จึงทรงกลับมาประทับที่พระราชวังทอกซู และมีพระบรมราชโองการเลื่อนฐานะของอาณาจักรโชซ็อน เป็นจักรวรรดิโชซ็อนพร้อมเปลี่ยนสถานะของพระองค์จากพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรโชซ็อนเป็น สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโชซ็อน ภายหลังญี่ปุ่นได้สยบพระราชอำนาจของพระองค์ลงได้และสั่งให้นำตัวพระราชวงศ์ทั้งหมดไปอยู่ที่เกาะญี่ปุ่น ประวัติศาสตร์สมัยราชวงศ์โชซ็อนที่ยาวนานถึง 600 ปีจึงสิ้นสุดเพียงเท่านี้

pos:
ราชวงศ์โชซ็อน
ราชวงศ์โชซอน (; ) หรือ ราชวงศ์ลี ที่สถาปนาขึ้นภายหลังการยกสถานะของอาณาจักรโชซอนเป็นจักรวรรดิโชซอนตามพระบรมราชโองการของจักรพรรดิควังมูแห่งจักรวรรดิโชซอน (จักรพรรดิโคจง) เป็นราชวงศ์ที่ปกครองคาบสมุทรเกาหลีในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1392-1910 (อย่างเป็นทางการ) โดยรวมแล้วราชวงศ์โชซอนมีอายุกว่า 600 ปี

neg:
พระเจ้าช็องโจแห่งโชซ็อน
ช็องโจ (; 28 ตุลาคม ค.ศ. 1752 – 18 สิงหาคม ค.ศ. 1800) เป็นพระมหากษัตริย์เกาหลีพระมหากษัตริย์แห่งเกาหลีพระองค์ที่ 22 จากราชวงศ์โชซ็อน สืบพระราชสมบัติต่อจากพระเจ้าย็องโจ พระอัยกาธิราช เมื่อ ค.ศ. 1776 จนกระทั่งเสด็จสวรรคตเมื่อปีค.ศ. 1800 แล้วพระเจ้าซุนโจ พระราชโอรส ได้สืบพระราชสมบัติต่อ

neg:
พระเจ้าช็องจงแห่งโชซ็อน
พระเจ้าช็องจงทรงเชื่อคำแนะนำของโหรหลวงว่าเมืองฮันซองนั้นได้กลายเป็นที่อัปมงคลไปในรัชสมัยของพระราชบิดา จึงย้ายราชธานีกลับไปที่เมืองแคซ็อง ซึ่งเมืองหลวงของเกาหลีในสมัยราชวงศ์โครยอ ทั้งนี้จะสามารถหลบหลีกอิทธิพลของพระอนุชาลีบังวอน ใน ค.ศ. 1400 พระอนุชาช็องพระเจ้าช็องจงอีกพระองค์คือเจ้าชายฮวีอัน (회안대군, 懷安大君) ลีบังกัน (이방간, 李芳幹) ซึ่งเป็นพระเชษฐาของเจ้าชายลีบังวอน ได้ก่อกบฏหวังจะยึดอำนาจ เจ้าชายลีบังวอนนำทัพเข้าปราบสองฝ่ายต่อสู้กันในเหตุการณ์จลาจลของเจ้าชาย (왕자의난, 王子－亂) ครั้งที่สอง เจ้าชายลีบังกันพ่ายแพ้และถูกกักพระองค์อยู่ที่เขาโทซาน เจ้าชายลีบังวอนบังคับให้พระเจ้าช็องจงสถาปนาพระองค์เองเป็นรัชทายาท จนในที่สุดพระเจ้าช็องจงก็ทรงทนไม่ได้อีก สละราชบัลลังก์ให้พระอนุชาขึ้นครองราชย์ต่อ เป็นพระเจ้าแทจง

neg:
อาณาจักรโชซ็อนโบราณ
ในเรื่องของกษัตริย์ดันกุน นี้ไม่ปรากฏหลักฐานในบันทึกของชาว จีน แต่อย่างใด และนักประวัติศาสตร์ยุคใหม่ก็เชื่อว่า เรื่องของพระเจ้าดันกุน ผู้สร้างอาณาจักรโชซ็อนโบราณ สืบเชื้อสายมาจากเทพเจ้าบนสวรรค์เช่นนี้ เป็นตำนานความเชื่อเรื่องเทพเจ้าตามลัทธิความเชื่อเรื่องสวรรค์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของผู้คนในยุคโบราณมากกว่า ชาวเกาหลีโบราณมีความเชื่อในตำนานเทพเจ้าว่าเทพสูงสุด คือ ยุลเรียล เป็นผู้ให้กำเนิดเทวีมาโกะ เทวีมาโกะก็ได้ให้กำเนิดเทวีอีก 2 องค์ คือ กุงวี และโชวี และทั้งสององค์ก็ได้ให้กำเนิดเทวดาหญิงชายหนึ่งคู่ เป็นต้นกำเนิดเหล่าเทวดาต่างๆ ให้กำเนิดขึ้นสืบต่อโดยอาศัยอยู่ในเขตคามสวรรค์ที่เรียกว่า มาโกซุง ต่อมานั้น ยุลเรียลได้ทรงสร้างแผ่นดินและมหาสมุทร โดยประกอบขึ้นจากธาตุทั้ง 5 คือ ดิน น้ำ ลม และอากาศ (ธาตุทั้ง 5 นี้ปรากฏอยู่บนธงชาติของเกาหลีใต้ ล้อมรอบสัญลักษณ์ ยิน หยาง อันหมายถึงสิ่งแทนสวรรค์และโลกหรือแผ่นดิน)ธาตุทั้ง 5 นี้ก็คือบ่อเกิดที่ทำให้เกิดสรรพสิ่งรวมถึงสิ่งมีชีวิตทั้งหมดขึ้นบนโลกขยายเผ่าพันธุ์สืบต่อมา

neg:
สงครามโชซ็อนโบราณ–ฮั่น
สงครามโชซ็อนโบราณ–ฮั่น (; ) เป็นสงครามระหว่างอาณาจักรโชซ็อนโบราณกับราชวงศ์ฮั่น ระหว่าง 109–108 ปีก่อนคริสศศักราช

neg:
พระเจ้าซุนโจแห่งโชซ็อน
พระปัยยิกาคิมสิ้นพระชนม์ไปในพ.ศ. 2349 มเหสีซุนวอนจึงก้าวขึ้นมามีอำนาจในการปกครองแทน ในพ.ศ. 2352 มเหสีซุนวอนก็ประสูติพระโอรส คือ องค์ชายรัชทายาทฮโยเมียง อภิเษกกับพระชายาจากตระกูลโจแห่งพุงยาง (มเหสีชินจอง)
ในพ.ศ. 2355 ยังบันตกอับที่ชื่อ ฮงเคียงแน ก่อกบฏในมณฑลเปียงอัน ยึดเมืองเปียงยางและเมืองสำคัญต่างๆ ปรากฏว่าชาวบ้านที่เดือดร้อนทั่งอาณาจักรพากันเข้าพวกฮงเคียงแน แต่กระนั้นทัพของทางการก็สามารถปราบกบฏได้ที่จองจู และสังหารฮงเคียงแนที่นั่น

neg:
พระเจ้าแทโจแห่งโชซ็อน
หลังจากที่สูญเสียพระมเหสีและพระโอรสเข่นฆ่ากันเอง พระเจ้าแทโจก็หมดอาลัยตายอยากกับพระชนม์ชีพแล้วจึงสละราชสมบัติในปีค.ศ. 1398 แล้วเสด็จไปประทับที่เมืองฮัมฮึงหรือฮัมนุงบ้านเกิด องค์ชายลีบังกวาขึ้นครองราชสมบัติต่อเป็น พระเจ้าจองจง (정종, 定宗) แต่ความทะเยอทะยานของเจ้าชายลีบังวอนและการนองเลือดยังไม่จบสิ้น

neg:
พระเจ้าชุงซอน
ในค.ศ. 1308 พระเจ้าชุงยอลสวรรคต พระเจ้าชุงซอนเสิ่นหยางอ๋องจึงเสด็จกลับเกาหลีเพื่อขึ้นครองราชสมบัติดังเดิม และมอบตำแหน่งอ๋องแห่งเสิ่นหยางให้แก่องค์ชายวังโค (왕고, 王暠) หรือวอลเจยิตู (Öljeitü) พระเจ้าชุงซอนทรงสนพระทัยและโปรดปรานวัฒนธรรมจีนเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะลัทธิขงจื้อใหม่ (Neo-Confucianism) ในค.ศ. 1313 พระเจ้าชุงซอนก็ทรงตัดสินพระทัยสละราชบัลลังก์ให้แก่องค์ชายคังนึง (강릉대군, 江陵大君) พระโอรสแล้วเสด็จกลับไปประทับที่กรุงปักกิ่งเพื่อชื่นชมศิลปวัฒนธรรมจีนต่อไป

neg:
กลุ่มโนรน
กลุ่มโนรน (; ) กลุ่มการเมืองสำคัญในสมัย ราชวงศ์โชซ็อน ที่สนับสนุน ซง ชี-ย็อล ภายหลังการแยกตัวออกมาจาก ฝ่ายตะวันตก ซึ่งกลุ่มโนรนเป็นกลุ่มการเมืองที่มีแนวความคิดแบบ อนุรักษ์นิยม โดยกลุ่มโนรนเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงเมื่อ คิม ซ็อก-จู หนึ่งในแกนนำกลุ่มโนรนถึงแก่อสัญกรรมในปี ค.ศ. 1684 และการประหารชีวิตซงซียอลในปี ค.ศ. 1689

neg:
รายพระนามพระมหากษัตริย์เกาหลี
"ดูบทความหลักที: อาณาจักรโชซ็อนโบราณ"
รัฐโคโชซ็อน เป็นรัฐเกาหลีลำดับแรก ตามตำนานก่อตั้งโดยพระเจ้าทันกุน ในช่วง 2333 ก่อนคริสต์ศักราช

neg:
พระเจ้าฮโยจง
พระเจ้าฮโยจง ( ; พ.ศ. 2162 ถึง พ.ศ. 2202) เป็นกษัตริย์องค์ที่ 17 (พ.ศ. 2192 ถึง พ.ศ. 2202) แห่งราชวงศ์โชซอน ในรัชสมัยของพระองค์โชซอนต้องทำสงครามกับรัสเซียตามคำขอของราชวงศ์ชิง และทรงมีแผนการที่จะบุกจีนแก้แค้นสงครามกับแมนจูแต่สิ้นพระชนม์เสียก่อน

neg:
ศาสนาพุทธในเกาหลี
ครั้นถึง พ.ศ. 1935 พระพุทธศาสนาในเกาหลีก็เริ่มเสื่อมลงเมื่อราชวงศ์โชซ็อนขึ้นมามีอำนาจ ราชวงศ์นี้ได้เชิดชูลัทธิขงจื๊อให้เป็นศาสนาประจำชาติ จึงทำการกดขี่ผู้นับถือพระพุทธศาสนา จนทำให้พระสงฆ์ต้องหนีออกไปอยู่อย่างสงบตามชนบท และป่าเขา

neg:
แทว็อนกุน
แทว็อนกุน () เป็นตำแหน่งของราชวงศ์โชซ็อน สำหรับพระราชบิดาของกษัตริย์ที่ไม่ได้ครองราชย์เอง แต่พระโอรสนั้นครองราชย์ ปกติแล้วในคราวที่แต่งตั้งแทว็อนกุนนั้น ตัวแทว็อนกุนเองจะสิ้นพระชนม์ไปแล้ว ในราชวงศ์โชซ็อน มีแทว็อนกุน 4 พระองค์ ที่จริงพระราชบิดาของกษัตริย์ที่ไม่ได้ครองราชย์นั้นมีมากกว่านี้ แต่เมื่อพระโอรสขึ้นครองราชย์ก็มักจะแต่งตั้งพระราชบิดาของพระองค์เป็นกษัตริย์เสมอ

neg:
พระเจ้าชุงยอลแห่งโครยอ
ในค.ศ. 1297 องค์หญิงเจกุก (제국대장공주, 齊國大長公主) พระมเหสีของเจ้าชุงยอลที่เป็นพระธิดาของกุบไลข่านนั้น สิ้นพระชนม์ลง องค์ชายรัชทายาท (ภายหลังเป็น เจ้าชุงซอน) ซึ่งประทับอยู่ที่เมืองปักกิ่งทราบข่าวการสิ้นพระชนม์ของพระราชมารดาก็พิโรธมาก รีบเสด็จกลับมาเมืองแคซองแล้วกล่าวหาราชสำนักว่าลอบปลงพระชนม์พระมารดาเป็นการแก้แค้นชาวมองโกล ขุนนางและข้ารับใช้ในราชสำนักจำนวนมากถูกประหารชีวิต เจ้าชุงยอลทรงตกพระทัยกับความพิโรธของพระราชโอรสจนทรงถวายฎีกาแด่พระจักรพรรดิหยวนเฉินจง (元成宗) เตมูร์ ข่าน (Temür Khan) ขอสละราชบัลลังก์ให้แก่พระโอรสในค.ศ. 1298 องค์ชายรัชทายาทขึ้นครองราชย์เจ้าชุงซอน (충선왕, 忠宣王) แต่ปรากฏว่าองค์หญิงคเยกุก (계국대장공주, 薊國大長公主) พระมเหสีของเจ้าชุงซอน ทรงมีความหึงหวงริษยาในองค์พระมเหสีตระกูลโจ พระมเหสีอีกองค์ของเจ้าชุงซอนซึ่งเป็นชาวเกาหลี องค์หญิงคเยกุกทรงไปฟ้องพระจักรพรรดิเฉินจง พระจักรพรรดิเฉินจงมีรับสั่งให้เจ้าชุงซอนเสด็จมายังกรุงปักกิ่งและปลดลงจากราชบัลลังก์ และมอบราชสมบัติให้เจ้าชุงยอลดังเดิม

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
เมื่อพระเจ้ายองโจครองราชย์ใน พ.ศ. 2267 ทรงเห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้นจากการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายของขุนนาง บ้านเมืองที่ทรุดโทรมและประชาชนกำลังลำบากแต่ราชสำนักกลับมัวแต่ทะเลาะกัน จึงทรงห้ามมิให้มีการแบ่งฝ่ายอีก การแบ่งฝักแบ่งฝ่ายจึงเสื่อมลงตั้งแต่สมัยพระเจ้ายองโจ และสิ้นสุดในสมัยแทวอนกุน

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ผลก็คือกบฏทหารเก่า ที่ถูกแทนที่ด้วยทหารที่มีเทคโนโลยีมากกว่า จึงถูกละเลยและไม่ได้รับค่าจ้าง และหันไปหาแทวอนกุน แทวอนกุนเห็นโอกาสจึงส่งทหารพวกนี้มาบุกพระราชวังเคียงบกสังหารผู้สนับสนุนมเหสีมินในพ.ศ. 2425 พระเจ้าโกจงและมเหสีมินทรงหลบหนีได้ทัน ฝ่ายจีนเกรงว่าตนจะเสียการควบคุมประเทศราช จึงส่งทัพมายึดอำนาจคืนให้มเหสีมินและจับตัวแทวอนกุนกลับไปจีน ฝ่ายญี่ปุ่นได้โอกาสจึงหาข้ออ้างให้โชซ็อนขดเชยค่าเสียหายจากกบฏและส่งทัพมาคุ้มครองสถานกงสุล มเหสีมินจึงทรงอนุญาตให้จีนส่งทัพมาประจำที่โชซ็อน เพื่อคานอำนาจกับญี่ปุ่น และทรงเชื่อคำแนะนำของจีน ที่ให้โชซ็อนทำสัญญาการค้ากับชาติตะวันตก เช่น อังกฤษ เยอรมนี รัสเซีย ซึ่งสัญญาเหล่านี้โชซ็อนเสียเปรียบทั้งสิ้น

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ในพ.ศ. 2130 โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ไดเมียวซึ่งได้รวบรวมประเทศญี่ปุ่นในยุคเซงโงกุหรือยุคอาซูจิ–โมโมยามะได้จนสำเร็จ คิดวางแผนที่จะบุกยึดจีนราชวงศ์หมิง แต่ระหว่างทั้งสองประเทศนั้นมีโชซ็อนคั่นกลาง โทโยโทมิจึงได้สั่งให้โซ โยชิโทชิ เจ้าผู้ครองเกาะซึชิมา ไปยื่นคำขาดแก่โชซ็อนให้ช่วยเหลือญี่ปุ่นในการบุกยึดราชวงศ์หมิง แต่เกาะซิชิมาได้รับเอกสิทธิ์จากโชซ็อนให้เป็นทางผ่านการค้ากับโชซ็อนเพียงเกาะเดียว ทำให้เจ้าผู้ครองเกาะไม่อยากจะทำลายความสัมพันธ์อันดีกับโชซ็อนและทำลายการค้า จึงส่งบรรณาการให้กับโชซ็อนแทน พระเจ้าซอนโจจึงส่งทูตไปยังเกียวโตเพื่อขอบพระทัยโทโยโตมิ แต่โทโยโตมิเข้าใจว่าทูตโชซ็อนมาส่งบรรณาการจึงเขียนจดหมายตอบกลับไปให้โชซ็อนเข้าร่วมสงครามกับราชวงศ์หมิง

neg:
จักรวรรดิญี่ปุ่น
ในระหว่างการปกครองของญี่ปุ่น มีการสร้างระบบคมนาคมแบบตะวันตก แต่ส่วนใหญ่เพื่อประโยชน์ทางการค้าของญี่ปุ่นมากกว่าประโยชน์ของชาวเกาหลี ญี่ปุ่นล้มล้างราชวงศ์โชซ็อน ทำลายพระราชวัง ปรับปรุงระบบภาษี ให้ส่งข้าวจากเกาหลีไปญี่ปุ่น ทำให้เกิดความอดอยากในเกาหลี มีการใช้แรงงานทาสในการสร้างถนนและทำเหมืองแร่

neg:
แทว็อนกุนฮึงซ็อน
ราชสำนักโชซอนในสมัยนั้นอยู่ภายใต้การปกครองของราชนิกูล หรือการปกครองแบบ"เซโด" () ซึ่งเป็นการปกครองโดยพระญาติของพระมเหสีหรือพระพันปี ได้แก่ ตระกูลคิมแห่งอันดง ตระกูลโจแห่งพุงยาง และตระกูลฮงแห่งนัมยาง ซึ่งตระกูลเหล่านี้คอยแก่งแย่งผลัดกันขึ้นมามีอำนาจและมักหาทางกำจัดองค์ชายที่มีความสามารถไปให้พ้นทาง องค์ชายฮึงซ็อนตระหนักถึงความจริงข้อนี้ดีจึงทรงแสร้งทำองค์เหมือนคนวิปริตไร้ความสามารถ ขาดสติปัญญา เพื่อที่จะไม่เป็นที่สนใจของตระกูลคิมแห่งอันดงซึ่งมีอำนาจอยู๋ในขณะนั้น จนกระทั่งค.ศ. 1863 พระเจ้าชอลจงสวรรคตโดยที่ไม่มีทายาท ทำให้ราชบัลลังก์ขาดผู้สืบทอด องค์ชายฮึงซ็อนได้ทรงเข้าหาพระอัยยิกาตระกูลโจแห่งพุงยาง ผู้ทรงอาวุโสที่สุดในราชสำนักขณะนั้น โดยเสนอให้ยกบุตรชายของตนคือ ลี มยองบก () ขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ต่อไป เนื่องจากองค์ชายลีมยองบกมีพระชนมายุเพียงแค่สิบเอ็ดพระชันษาพระอัยยิกาโจจึงสามารถกุมอำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนได้ ซึ่งพระอัยยิกาตระกูลโจก็ทรงเห็นชอบจึงยกให้องค์ชายลีมยองบกเป็นกษัตริย์เกาหลีองค์ต่อมา คือ พระเจ้าโกจงแห่งโชซอน

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
พ.ศ. 2406 พระเจ้าโคจงขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุได้ 11 ชันษา องค์ชายแทวอนกุนพระบิดาสำเร็จราชการแทน ในพ.ศ. 2408 รัสเซียนำทัพเรือมาบุกเกาหลีทางตะวันออกเพื่อเรียกร้องสิทธิพิเศษทางการค้าเหมือนกับที่ชาติตะวันตกอื่น ๆ ได้ทำกับจีน บรรดามิชชันนารีชาวฝรั่งเศสในโชซ็อนจึงเห็นเป็นโอกาสที่จะนำศาสนาคริสต์ได้รับการยอบรับจากทางราชการ จึงเสนอให้บิชอป แบร์โนซ์ เป็นตัวแทนเจรจากับฝรั่งเศสเพื่อขอความช่วยเหลือจากการรุกรานของรัสเซีย แทวอนกุนทรงยอมรับข้อเสนอ แต่เมื่อบิชอปแบร์โนซ์เดินทางถึงฮันยางกลับถูกจับและประหารชีวิต ตามมาด้วยการสังหารมิชชันนารีอีกหลายท่านและชาวคริสต์เกาหลีจำนวนมาก

neg:
แทว็อนกุนฮึงซ็อน
ในความพยายามที่จะกำจัดคริสต์ศาสนาออกไปจากเกาหลี ในค.ศ. 1866 หลังจากที่ราชวงศ์ชิงได้พ่ายแพ้ในสงครามฝิ่นครั้งที่สอง ชาติตะวันตกเริ่มให้ความสนใจแก่อาณาจักรโชซอน โดยรัสเซียได้ส่งเรือรบเข้ามาหวังเปิดการเจรจาการค้า ทำให้ในปีนั้นแทว็อนกุนทรงตัดสินพระทัยดำเนินกวาดล้างชาวคริสเตียนในเกาหลี โดยมีการประหารชีวิตบาทหลวงซีเมอง-ฟรองซัว แบร์โนซ์ (Siméon-François Berneux) หัวหน้าสมาคมมิชชันนารีต่างประเทศแห่งกรุงปารีส (Société des Missions Étrangères de Paris) ในเกาหลี ชาวคริสเตียนที่หลุดรอดไปได้เดินทางไปพบปิแอร์-กุสตาฟ โรเซอ (Pierre-Gustave Roche) นายพลเรือฝรั่งเศสที่กรุงปักกิ่ง โรเชอจึงตัดสินใจรุกรานโชซอนในทันที ทัพเรือของโรเซอบุกยึดได้เกาะคังฮวา แต่กระแสน้ำแปรปรวนและแม่น้ำฮันตื้นเขินเกินกว่าจะล่องเรือไปได้ทำให้โรเซอยกทัพไปไม่ถึงเมืองฮันยาง โรเซอมีพยายามจะยกทัพขึ้นฝั่งอยู่หลายครั้งแต่ถูกกองทัพโชซอนต่อต้านอย่างรุนแรงจึงถอยกลับไปในที่สุด การบุกเกาหลีของฝรั่งเศสครั้งนี้เรียกว่า พยองอินยังโย () หรือ การรุกรานของชาวตะวันตกในปีพยองอิน

neg:
แทว็อนกุนฮึงซ็อน
ความท้าทายอย่างใหญ่หลวงที่สุดของราชสำนักเกาหลีในสมัยของแทว็อนกุนคือ ความพยายามของชาติตะวันตกในการติดต่อค้าขายกับอาณาจักรโชซอน ซึ่งอาณาจักรโชซอนยึดถือนโยบายปิดประเทศไม่ข้องแวะกับชาวต่าง ๆ ชาติใด ๆ (ยกเว้นราชวงศ์ชิงและญี่ปุ่น) จนได้รับฉายาว่า อาณาจักรฤๅษี (The Hermit Kingdom) และปัญหาการเผยแพร่คริสต์ศาสนาในเกาหลีช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 อันจะเป็นภัยคุกคามต่อลัทธิขงจื้อที่ราชสำนักยึดถือเป็นหลักสำคัญมาช้านาน ทำให้ราชสำนักโชซอนนั้นมีทัศนคติที่ไม่สู้ดีนักกับชาวตะวันตกและวิทยาการตะวันตกโดยรวม

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ราชวงศ์โชซอนก่อตั้งขึ้นโดย นายพลอี ซอง-กเย (태조; Lee Seong-gye) ขุนพลคนสำคัญแห่งราชวงศ์โครยอ (Korea Dynasty) ได้ก่อการยึดอำนาจในปี พ.ศ. 1935 (ค.ศ. 1392) ขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจ ทรงเปลี่ยนชื่อประเทศเสียใหม่เป็นโชซ็อนและย้ายเมืองหลวงมาอยู่ที่ฮันยาง หรือ กรุงโซลในปัจจุบัน

neg:
สุสานหลวงราชวงศ์โชซ็อน
ส่วนพระสุสานอีก 1 หลังที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงกันแต่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกด้วยนั้น คือ พระสุสานย็องวอน (, ) เป็นที่ฝังพระศพเจ้าชายอุยมิน พระราชโอรสในพระจักรพรรดิโกจง มกุฏราชกุมารองค์สุดท้ายของราชวงศ์โชซ็อน และพระศพพระชายาอี พัง-จา

neg:
พระราชวังท็อกซู
ท็อกซูกุง หรือ พระราชวังท็อกซู เป็นหนึ่งในห้าพระราชวังที่สำคัญที่สุดของราชวงศ์โชซ็อนและเกาหลี เดิมพระราชวังแห่งนี้เป็นที่ประทับขององค์ชายวอลซาน พระเชษฐาในพระเจ้าซองจงหรือองค์ชายชาซาน ระหว่างสงครามเจ็ดปี ที่นี่ได้กลายเป็นพระราชวังหลวง โดยพระเจ้าซอนโจเป็นกษัตริย์องค์แรกที่เสด็จมาประทับที่พระราชวังแห่งนี้ และองค์ชายควางแฮกุนได้ทรงสวมมงกุฎที่นี่เมื่อ ค.ศ. 1608 (พ.ศ. 2151) และทรงเปลี่ยนชื่อพระราชวังแห่งนี้เป็น คย็อนกุนกุง (경운궁, 慶運宮) ในปี ค.ศ. 1611 (พ.ศ. 2154) หลังจากทางราชสำนักได้กลับไปสร้างพระราชวังชังด็อกขึ้นมาใหม่ในปี ค.ศ. 1618 (พ.ศ. 2161) พระราชวังแห่งนี้ก็ได้เป็นพระราชวังรองตลอด 270 ปี (ค.ศ. 1618-1888) และได้เปลี่ยนชื่อเป็น ซอกุง (พระราชวังตะวันตก)
ต่อมาในปี ค.ศ. 1897 (พ.ศ. 2440) หลังจากเกิดวิกฤติการณ์ทางการเมืองแล้ว พระเจ้าโกจงได้ทรงลี้ภัยเข้าไปประทับในสถานทูตรัสเซีย หลังจากนั้นพระองค์ได้กลับมาประทับที่พระราชวังแห่งนี้ และได้เปลี่ยนชื่อเป็นคย็อนกุนกุงอีกครั้ง หลังจากทรงย้ายกลับมาประทับที่พระราชวังแห่งนี้แล้วโปรดให้มีการขยายและเพิ่มเติมสิ่งอำนวยความสะดวกในพระราชวัง หลังจากทรงสละราชสมบัติให้สมเด็จพระจักรพรรดิซุนจง พระราชโอรสก็ทรงประทับที่พระราชวังแห่งนี้และได้เปลี่ยนชื่อพระราชวังเป็น ท็อกซูกุง จนถึงทุกวันนี้ และมีเรื่องเล่าอ้างอิงว่าทรงอธิษฐานให้มีพระชนม์ชีพที่ยาวนานและทรงใช้พระชนม์ชีพที่เหลือประทับที่ ฮัมนย็องจ็อน โดยปัจจุบันนี้พระราชวังท็อกซูได้เป็นพิพิธภัณฑ์มีสวนป่าและมีพระบรมรูปพระเจ้าเซจงมหาราช

neg:
พระเจ้าแทจง
ในปี ค.ศ.1392 เขาได้ช่วยบิดาของเขาโค่นล้มราชวงศ์โครยอและก่อตั้งรางวงศ์ใหม่ ราชวงศ์โชซ็อน เขาคาดหวังว่าจะได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรัชทายาทเพราะเขามีส่วนวร่วมมากที่สุดในการช่วยก่อตั้งราชวงศ์โชซ็อน แต่พ่อของเขา พระเจ้าแทโจ และอัครเสนาบดีช็อง โด-จ็อน (정도전, 鄭道傳) ได้สนับสนุนให้พระราชโอรสพระองค์ที่แปดของพระเจ้าแทโจ และเป็นน้องชายต่างมารดาของลีบังวอน (โอรสคนที่สองของพระนางชินด๊อก) ลีบังซอก เป็นรัชทายาท ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มาจาก ช็อง โด-จ็อน ซึ่งมีอิทธิพลและเป็นคนวางรากฐานทางการเมืองและกฎหมายของราชวงศ์ และต้องการให้อาณาจักรโชซ็อนนำโดยอัครเสนาบดีโดยมีกษัตริย์สนับสนุน ในขณะที่ ลีบังวอน ต้องการสร้างระบบอบที่ปกครองโดยตรงจากกษัตริย์ ทั้งสองฝ่ายต่างตะหนักดีถึงความเกลียดชังจากอีกฝ่ายและทั้งสองฝ่ายก็พร้อมที่จะปะทะกัน หลังจากเกิดการสิ้นพระชนม์อย่างกระทันหันของพระนางชินด๊อก และพระเจ้าแทโจกำลังอยู่ในช่วงไว้ทุกข์ในกับพระมเหสี ลีบังวอน ทำการฆ่า จองโดจอน และผู้ที่สนับสนุนเขา รวมถึงสังหารโอรสคนที่สองของพระมเหสีชินด็อก และทำการแต่งตั้งตัวเองเป็นรัชทายาทในปี ค.ศ.1398 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งนี้กลายเป็นที่รู้จักกันถึงความขัดแย้งครั้งแรกขององค์ชาย

neg:
พระเจ้าจุงจง
พระเจ้าจุงจง ( ค.ศ. 1488 - ค.ศ. 1544) เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 11 ของ อาณาจักรโชซ็อน (ค.ศ. 1506 - ค.ศ. 1544)

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ราชวงศ์โชซ็อนนั้นมีพระราชวังที่อยู่ในเมืองหลวงทั้งหมดห้าแห่ง คือ

neg:
จักรพรรดินีมย็องซ็อง
การเปิดประเทศทำให้ราชสำนักเกาหลี โดยเฉพาะพระมเหสีมิน ได้มีโอกาสรับรู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของโลกภายนอก การคุกคามจากชาติตะวันตก
และเทคโนโลที่ทันสมัย พระมเหสีมินทรงตระหนักว่าอาณาจักรโชซอนจะอยู่รอดได้ต้องมีการพัฒนาปฏิรูปประเทศให้ทันสมัยโดยการดูตัวอย่างจากญี่ปุ่น แต่ในทางการเมืองเนื่องจากทรงเห็นว่าญี่ปุ่นเป็นภัยคุกคามและอาณาจักรโชซอนเป็นประเทศราชของจักรวรรดิจีนมาช้านาน จึงทรงมีนโยบายสานความสัมพันธ์กับราชสำนักราชวงศ์ชิงอย่างแน่นแฟ้นเพื่อเป็นคานอำนาจกับอิทธิพลของญี่ปุ่นในเกาหลี การพัฒนาอย่างแรกคือการปรับปรุงกองกำลังทหารและกองทัพให้มีอาวุธที่ทันสมัย และได้รับการฝึกหัดอย่างตะวันตก โดยพระมเหสีมินทรงให้มินกยอมโฮ () ผู้เป็นพระเชษฐาบุญธรรมเป็นแกนนำในการปรับปรุงกองกำลังทหาร และได้รับความช่วยเหลือจากญี่ปุ่นในการจัดตั้งกองกำลังพิเศษซึ่งติดอาวุธแบบใหม่ อย่างไรก็ตามสิ่งนี้สร้างความไม่พอใจแก่ทหารกลุ่มดั้งเดิมที่ไม่ได้รับการพัฒนา และเนื่องจากราชสำนักโชซอนมีนโยบายต่อทหารสองกลุ่มนี้อย่างไม่เท่าเทียม ทหารกลุ่มเก่าจึงก่อการกบฏขึ้นในค.ศ. 1882 เรียกว่า กบฏปีอีโม () กองกำลังทหารกลุ่มเก่าเข้าบุกยึดพระราชวังคย็องบกเข้าทำการสังหารทหารกลุ่มใหม่ รวมทั้งมินกยอมโฮและชาวญี่ปุ่นจำนวนหนึ่ง เป็นเหตุให้พระเจ้าโคจงและพระมเหสีมินต้องเสด็จหลบหนีออกจากพระราชวังไปยังเมืองชองจู จังหวัดชุงช็องเหนือในปัจจุบัน กลุ่มทหารกบฏยกเจ้าชายแทวอนให้กลับขึ้นมามีอำนาจอีกครั้ง แต่ทว่าทางฝ่ายราชวงศ์ชิงได้เข้าช่วยเหลือพระมเหสีมินโดยการส่งกองทัพจำนวน 4,500 นำโดยหลี่หงจาง (จีน: 李鴻章 Lǐ Hóngzhāng) เข้ามายังโซลเพื่อทำการปราบกบฏลงได้สำเร็จ จับองค์เจ้าชายแทวอนกลับไปยังเมืองเทียนจิน พระมเหสีมินพร้อมพระสวามีจึงเสด็จนิวัติพระราชวังได้ในที่สุด

neg:
สงครามโชซ็อนโบราณ–ฮั่น
ภายหลังสงคราม มีการจัดผู้บัญชาการชาวฮั่นสี่นายเพื่อดูแลดินแดนโชซ็อน การล่มสลายของโชซ็อนโบราณนำไปสู่ยุคก่อนสามอาณาจักรเกาหลี (Proto–Three Kingdoms of Korea)

neg:
การบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่น (ค.ศ. 1592–98)
ค.ศ. 1935 แม่ทัพเกาหลีนามว่า ลี ซองเก ประสบความสำเร็จในการก่อรัฐประหารและยึดอำนาจทางการเมืองมาจากแห่งราชวงศ์โครยอ โดยการใช้กำลังทหาร และได้ปราบดาภิเษกตนเองขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจแห่งราชวงศ์โชซ็อน ตามคำเรียกร้องของผู้ติดตามในกองทัพ ในการแสวงหาความชอบธรรมให้กับการปกครองของตนซึ่งปราศจากเชื้อสายกษัตริย์ ราชวงศ์ใหม่จึงต้องการการยอมรับจากจีน โดยยอมส่งเครื่องราชบรรณาการให้และยอมรับเป็นรัฐในอารักขา ภายใต้อรรถอธิบายของ (, ) ในตอนปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นโชกุนแห่ง ก็เลือกยอมที่จะส่งบรรณาการให้จีนยอมรับเป็นรัฐในอารักขาเช่นกัน (จนกระทั่งถูกยกเลิกในปี ค.ศ. 1547) ด้วยเหตุนี้ ในระบบรัฐในอารักขาของจีน จีนจึงเป็นเสมือนพี่ใหญ่ เกาหลีเป็นน้องคนกลาง ส่วนญี่ปุ่นเป็นน้องคนเล็ก

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ในพ.ศ. 2223 ฝ่ายใต้ล่มสลาย เหลือแต่ฝ่ายตะวันตกจึงแบ่งเป็นสองฝ่าย คือ ฝ่ายโนนน (พวกหัวเก่า) ประกอบด้วยขุนนางอาวุโส และฝ่ายโซนน (พวกหัวใหม่) มีขุนนางรุ่นใหม่ ในสมัยพระเจ้าซุกจง ฝ่ายโนนนและฝ่ายโซนนขัดแย้งกันเรื่องการแต่งตั้งรัชทายาท ฝ่ายโนนนสนับสนุนพระเจ้ายองโจ แต่ฝ่ายโซนนสนับสนุนพระเจ้าเคียงจง ในพ.ศ. 2233 พระเจ้าเคียงจงทรงได้เป็นรัชทายาท ทำให้ฝ่ายโนนนเสื่อมอำนาจลงไป

neg:
พระเจ้าซุนโจแห่งโชซ็อน
ในพ.ศ. 2370 พระชายาตระกูลโจประสูติพระโอรส ได้รับแต่งตั้งเป็นวังเซซุน ในพ.ศ. 2373 องค์ชายรัชทายาทฮโยเมียงสิ้นพระชนม์ และพระเจ้าซุนโจก็สวรรคต เมื่อ พ.ศ. 2377 ขณะพระชนม์เพียง 44 พรรษา ทรงครองราชย์ได้ 34 ปี วังเซซุนจึงขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าฮอนจง พระราชมารดาของพระเจ้าฮอนจง คือ พระพันปีโจ จึงขึ้นมามีอำนาจแทนมเหสีซุนวอน ทำการแก้แค้นตระกูลคิมในเวลาต่อมา

neg:
มูอันแทกุน
มูอันแทกุน ( ; 1924 – 6 ตุลาคม 1941) หรือ ลีบังบอน เจ้าชายแห่งราชวงศ์โชซ็อนโดยพระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 7 ใน พระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โชซ็อนและเป็นองค์แรกใน พระนางชินด็อก มีพระอนุชาร่วมพระมารดาเดียวกันคือ อีอันแทกุน ลีบังซอก

neg:
เจ้าชายโซฮยอน มกุฎราชกุมารแห่งโชซอน
พระเจ้าอินโจทรงไม่พอพระทัยอย่างมากที่องค์ชายโซฮยอนไปยุ่งกับพวกอื่น และเมื่อทรงกลับมาโชซอนในค.ศ.1645 พระเจ้าอินโจก็ต่อต้านและไม่เห็นด้วยที่องค์ชายโซฮยอนทรงคิดที่จะปฏิรูปประเทศโดยใชนิกายโรมันคาทอลิกและวิทยาการทางตะวันตก องค์ชายโซฮยอนทรงสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันหลังกลับโชซอนได้ไม่นาน นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่าทรงถูกวางยาพิษเพราะพระศพหลังสิ้นพระชนม์นั้นมีจุดดำทั่วพระวรกายและพระวรกายก็เน่าเปื่อยอย่างรวดเร็ว

neg:
พระเจ้าซ็องจงแห่งโชซ็อน
แต่พระเจ้าเยจงก็ทรงอยู่ในราชสมบัติได้ไม่นานสวรรคตไปเสียก่อนในค.ศ. 1469 โดยที่ทรงเหลือพระโอรสพระชนมายุสี่ชันษาไว้ คือ องค์ชายเจอัน (제안대군, 齋安大君) พระมเหสีจองฮี หรือ พระพันปีจาซ็อง ร่วมกับชินซุกจู (신숙주, 申淑舟) และฮันมยองฮี ได้ตัดสินพระทัยว่าองค์ชายเจอันนั้นพระชนมายุน้อยเกินกว่าจะเป็นกษัตริย์ และยกราชบัลลังก์ให้กับพระโอรสองค์โตขององค์ชายรัชทายาทอีกยอง คือองค์ชายโวลซาน (월산군, 月山君) แต่พระองค์นั้นมีพระพลานามัยไม่สู้ดีนัก จึงมอบราชบัลลังก์ให้แก่พระอนุชาขององค์ชายโวลซาน คือ องค์ชายจัลซาน

neg:
พระเจ้าชุงซอน
ในค.ศ. 1230 จากเหตุการณ์ทางการเมืองของราชวงศ์หยวนหลังการสวรรคตของพระจักรพรรดิหยวนเหรินจง (元仁宗) พระเจ้าชุงซอนทรงถูกเนรเทศไปยังทิเบต แต่ก็ได้รับพระราชทานอภัยโทษและเสด็จนิวัติกรุงปักกิ่ง พระเจ้าชุงซอนสวรรคตในค.ศ. 1325พระมเหสี

neg:
พระเจ้าซุนโจแห่งโชซ็อน
พระเจ้าซุนโจ (พ.ศ. 2333-พ.ศ. 2377) ทรงเป็นกษัตริย์พระองค์ที่ 23 แห่ง ราชวงศ์โชซอน ของเกาหลี (ครองราชย์ พ.ศ. 2343-พ.ศ. 2377) ด้วยความที่พระเจ้าซุนโจครองราชย์แต่ยังพระเยาว์ ทำให้อำนาจการปกครองตกแก่พระปัยยิกาคิมและตระกูลคิมแห่งอันดง การทุจริตฉ้อราชย์บังหลวงและการกดขี่ชาวคริสต์ทำให้สมัยรุ่งเรืองของโชซอนตั้งแต่สมัย พระเจ้ายองโจ นั้นจบลง

neg:
พระนางชินอึย
ในปีค.ศ. 1899 โชซ็อนยกฐานะขึ้นเป็นจักรวรรดิ จักรพรรดิโกจง โปรดให้เฉลิมพระนามย้อนหลังถวายแด่บูรพกษัตริย์และพระมเหสีแห่งโชซ็อน ในส่วนของพระมเหสีชินอึยนั้น โปรดให้ถวายพระนามว่า จักรพรรดินีชินอึย โกฮวางฮู (神懿高皇后)

neg:
โจจุน
โจจุน ( ; 1889 – 1948) ขุนนางในช่วงปลาย ราชวงศ์โครยอ ถึงต้น ราชวงศ์โชซ็อน ซึ่งได้ดำรงตำแหน่งเป็น ย็องอีจ็อง หรืออัครมหาเสนาบดีแห่งราชวงศ์โชซ็อนในช่วง พ.ศ. 1946 – 1948

neg:
พระเจ้าอินจงแห่งโชซ็อน
พระเจ้าอินจง ( ค.ศ. 1515 - ค.ศ. 1545) เป็นกษัตริย์องค์ที่ 12 แห่งราชวงศ์โชซอน (ค.ศ. 1544 - ค.ศ. 1545) ประสูติเมื่อค.ศ. 1515 เป็นพระโอรสของพระเจ้าจุงจง (중종, 中宗) และพระมเหสีจังกยอง (장경왕후, 章敬王后) จากตระกูลยุนแห่งพาพยอง (파평윤씨, 坡平尹氏) ซึ่งสิ้นพระชนม์ในระหว่างมีพระประสูติการพระเจ้าอินจง พระเจ้าอินจงทรงได้รับการสถาปนาเป็นองค์ชายรัชทายาทเมื่อค.ศ. 1520 ในค.ศ. 1534 พระมเหสีมุนจอง (문정왕후, 文定王后) พระมเหสีองค์ใหม่จากตระกูลยุนเช่นกัน ได้ประสูติพระอนุชาของพระเจ้าอินจงคือ องค์ชายคยองวอน (경원대군, 慶原大君) ทำให้ตระกูลยุนแตกออกเป็นสองฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายยุนใหญ่ (대윤, 大尹) นำโดยยุนนิม (윤임, 尹任) พระเชษฐาของพระมเหสีจังกยองและพระมาตุลาขององค์ชายรัชทายาท สนับสนุนองค์ชายรัชทายาทให้ได้เป็นกษัตริย์ และฝ่ายยุนเล็ก นำโดยยุนวอนฮย็อง (윤원형, 尹元衡) พระอนุชาของพระมเหสีมุนจอง สนับสนุนองค์ชายคยองวอน

neg:
พระเจ้าวอนจงแห่งโครยอ
ในค.ศ. 1271 กุบไลข่านตั้งราชวงศ์หยวน เป็นพระจักรพรรดิหยวนซื่อจู พระจักรพรรดิสถาปนาพระเจ้าวอนจงเป็น พระเจ้าชุงกยอง (충경왕, 忠敬王) เป็นกษัตริย์ประเทศราชของราชวงศ์หยวน และในค.ศ. 1274 พระเจ้าวอนจงได้สู่ขอพระธิดาของพระจักรพรรดิหยวนซื่อจูพระนามว่า Khutugh beki มาอภิเษกกับองค์ชายรัชทายาทวังชิม (왕심, 王諶 ภายหลังเป็นพระเจ้าชุงยอล) พระเจ้าวอนจงสวรรคตในค.ศ. 1274 เป็นกษัตริย์ราชวงศ์โครยอองค์สุดท้ายที่มีพระนามที่พระสุสาน พระโอรสองค์ชายรัชทายาทที่อยู่เมืองปักกิ่งกลับมาชึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าชุงยอล (충렬왕, 忠烈王)พระมเหสี

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ใน พ.ศ. 2278 แฮ็นดริก ฮาเมิล พนักงานบัญชีของบริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ แล่นเรือมุ่งหน้าสู่ญี่ปุ่นแต่ถูกพายุซัดมาเรือล่มที่เกาะเชจูมีลูกเรือรอดอยู่ 30 กว่าคน แต่ทั้งหมดก็ถูกพระเจ้าฮโยจงจับขังไว้ที่ฮันยางนานถึง 13 ปี แล้วฮาเมิลจึงสามารถหลบหนีออกมาจากอาณาจักรฤๅษี (The Hermit Kingdom) นี้ได้ ฮาเมิลและพรรคพวกเป็นชาวตะวันตกกลุ่มแรกที่ได้เห็นผืนแผ่นดินโชซ็อน แม้โชซ็อนจะต้อนรับไม่ค่อยจะดีนักก็ตาม

neg:
พระเจ้าซ็อนโจแห่งโชซ็อน
จนลีอี หัวหน้าขุนนางซานิมต้องมาไกล่เกลี่ยมิให้มีการแตกแยก โดยการส่งคิมฮโยวอนไปเมืองพูรยอง และส่งชิมอึยกยอมไปเมืองแคซอง เพื่อตัดปัญหา ให้ไปปกครองท้องถิ่นแทน แต่ฝ่ายทงอินกล่าวหาว่าลีอีเข้าข้างฝ่าซออิน เพราะส่งคิมฮโยวอนไปไกลทางเหนือ แต่ส่งชิมอึยกยอมไม่แค่เมืองแคซองใกล้ๆ ฝ่ายตะวันตกมีอำนาจขึ้นมาก่อนเพราะได้รับการสนับสนุนจากขุนนางอาวุโสและพระราชวงศ์ ขณะที่ฝ่ายตะวันออกเรียกร้องให้มีการปฏิรูปแต่ได้รับการปฏิเสธทุกครั้ง ในพ.ศ. 2126 ลีอี ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้ากรมกลาโหม เห็นว่าพวกแมนจูและญี่ปุ่นสะสมกำลังมากขึ้น โชซ็อนควรเตรียมรับมือให้พร้อมโดยการเพิ่มกำลังกองทัพ แต่ทั้งสองฝ่ายและพระเจ้าซ็อนโจไม่มีใครเห็นด้วยเลย เพราะเชื่อว่าบ้านเมืองจะสงบสุขตลอดไป แต่หารู้ไม่อีกไม่กี่ปีข้างหน้าโชซ็อนจะถูกทั้งญี่ปุ่นและแมนจูบดขยี้จนย่อยยับ ลีอีสิ้นชีวิตในพ.ศ. 2127

neg:
พระนางฮโยฮย็อน
พระนางฮโยฮย็อน (; 27 เมษายน 1828 – 18 ตุลาคม 1843) เป็นราชินีแห่งอาณาจักรโชซ็อน พระมเหสีของพระเจ้าฮอนจงกษัตริย์พระองค์ที่ 24 แห่งอาณาจักรโชซ็อน พระนางเกิดในตระกูลคิมแห่งเมืองอันดง (효현왕후 김씨) ธิดาของ คิมโจกึน (김조근) ภายหลังการสิ้นพระชนม์ได้รับการแต่งตั้งเป็น "สมเด็จพระจักรพรรดินีซ็อง" (효현성황후)

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
หลังจากการสถาปนาเป็นจักรวรรดิโชซ็อนของสมเด็จพระเจ้าควังมู (พระเจ้าโคจง) ราชวงศ์โชซ็อนเดิมได้ถูกเปลี่ยนเป็นราชวงศ์อี จนกระทั่งถูกญี่ปุ่นยึดครองเมื่อปี ค.ศ.1910 และพ้นจากการปกครองของญี่ปุ่นเมื่อปี ค.ศ. 1945 นำไปสู่การปกครองเกาหลีที่แยกออกเป็น 2 รัฐเนื่องจากสงครามโชซ็อน แต่ก็ยังคงมีการสืบราชบัลลังก์อยู่จนถึงปัจจุบันในประเทศเกาหลีใต้ซึ่งปกครองโดยระบอบประชาธิปไตยแบบสาธารณรัฐ

neg:
สงครามโชซ็อนโบราณ–ฮั่น
ในปีที่ 109 ก่อนคริสต์ศักราช จักรพรรดิฮั่นอู่ได้ส่งกองทัพสองกองรวมทหารกว่า 50,000 นาย ล่องเรือข้ามทะเลปั๋วไห่ (Bohai Sea) และเดินทัพไปที่วังก็อม-ซ็อง (Wanggeom-seong) เมืองหลวงของโชซ็อนโบราณ ในช่วงแรกของสงคราม ทหารฮั่นไม่สามารถยึดเมืองหลวงได้ จนกระทั่งรวมเป็นทัพเดียวและโจมตีหนักขึ้น ที่ปรึกษาโชซ็อนหลายคนเสนอให้พระเจ้าอูกอยอมจำนน แต่พระองค์ไม่ยอม ต่อมาในเดือนเมษายน 108 ปีก่อนคริสต์ศักราช ที่ปรึกษาโชซ็อนได้ยอมจำนนต่อกองทัพฮั่นและปลงพระชนม์พระเจ้าอูกอ แต่ฝ่ายโชซ็อนบางส่วนที่นำโดยซ็อง กี (Seong Gi) ยังไม่ยอมแพ้ แต่ในที่สุดกองทัพฮั่นก็ยึดเมืองหลวงได้สำเร็จ และซ็อง กีถูกสังหาร

neg:
อาณาจักรโชซ็อนโบราณ
ในเรื่องของชาวจีนที่ไปเป็นกษัตริย์ปกครองโคโจซ็อนนี้ปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์ของเกาหลีในสองยุคสมัย จึงมักทำให้สับสนว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในยุคสมัยใดกันแน่ เหตุการณ์แรกคือเรื่องของ จี้จื่อ หรือ กีจา นี้เกิดในช่วงของโคโจซ็อนยุคกลาง ตรงกับยุคสมัยราชวงศ์โจว แต่อีกเหตุการณ์หนึ่งนั้นเกิดขึ้นสมัยโคโจซ็อนยุคปลาย ซึ่งตรงกับยุคสมัยราชวงศ์ฮั่นของจีน เหตุการณ์ครั้งหลังนี้ยังนำมาสู่การก่อตั้งอาณาจักรแห่งใหม่ขึ้นอีกแห่งทางตอนใต้ของคาบสมุทรเกาหลี ในประวัติศาสตร์ช่วงหลังนี้กล่าวถึงขุนพลชาวจีนผู้หนึ่งนามว่า เหว่ยมั่ง ในพ.ศ. 349 เหว่ยมั่งเป็นขุนพลจากแคว้นเอี๋ยน ที่ลี้ภัยเข้าไปอยู่ในอาณาจักรโคโจซ็อน แล้วเข้ารับใช้กษัตริย์จุน ที่ปกครองโคโจซ็อนในขณะนั้น

neg:
พระเจ้าซุนโจแห่งโชซ็อน
ในสมัยพระเจ้าซุนโจขุนนางฉ้อราชย์บังหลวงอย่างกว้างขวาง ระบอบการสอบจอหงวนล่มสลายเพราะทางเดียวที่จะได้เข้ารับราชการคือต้องเส้นขุนนางตระกูลคิมแห่งอันดง ขุนนางเก็บภาษีจากชาวบ้านอย่างมากมาย ทำให้ชาวบ้านพากันสิ้นเนื้อประดาตัว แม้แต่พวกยังบันเองก็ตกต่ำ เพราะจะมีแต่ขุนนางฝ่ายโนนนเท่านั้นที่รุ่งเรือง ชีวิตของยังบันกับชาวบ้านธรรมดาจึงไม่แตกต่างกัน ทำให้พวกขุนนางเริ่มจะไม่สามารถเลี้ยงดูทาสที่มีอยู่ ประกอบกับนโยบายเลิกทาสของพระเจ้าจองโจที่มีมาก่อนหน้า ทำให้ในพ.ศ. 2344 ราชสำนักปลดปล่อยทาสในวังออกมาทั้งหมด เพราะในวังไม่มีงานให้ทาสทำและไม่มีเงินเลี้ยงดู

neg:
อาณาจักรโชซ็อนโบราณ
ชาวโคโจซ็อนมีวัฒนธรรมของชุมชนที่ยังชีพด้วยการเพาะปลูก ในบันทึกของชาวจีนเคยมีการบันทึกและกล่าวถึงชาวโคโจซ็อนในสมัยราชวงศ์โจว และเรียกโคโจซ็อนว่าเป็นกลุ่มพวก นักรบคนเถื่อนแห่งตะวันออก ซึ่งในสมัยราชวงศ์โจว นี้มีกลุ่มชาวจีนเรียกว่าคนเถื่อนอยู่มากมายหลายกลุ่มที่อาศัยอยู่นอกเขตแดนที่ราบภาคกลางของจีน ซึ่งเป็นชนเผ่าเรร่อนอาศัยอยู่ในแถบมองโกเลียและแมนจูเรีย โคโจซ็อนที่มีเขตแดนติดต่อกับแมนจูเรีย จึงถูกเรียกรวมไปว่าเป็นพวกคนเถื่อน ถึงแม้ชาวโคโจซ็อนจะไม่ได้เป็นพวกเร่ร่อนก็ตาม

neg:
เจ้าชายย็อนซัน
เจ้าชายย็อนซัน ( ค.ศ. 1476 - ค.ศ. 1506) เป็นประมุของค์ที่ 10 แห่งราชวงศ์โชซอน (ค.ศ. 1494 - ค.ศ. 1506) ได้ชื่อว่าเป็นกษัตริย์เกาหลีที่อื้อฉาวที่สุด รัชสมัยของพระองค์มีแต่ความวุ่นวาย จนถูกกระทำรัฐประหารยึดอำนาจในค.ศ. 1506 ถูกถอดพระยศจากกษัตริย์ลงมาเป็นเจ้าชายธรรมดา และไม่ได้รับพระนามที่พระสุสาน

neg:
เมียงซอง จักรพรรดินีที่โลกลืม
ฝ่ายจักรวรรดิญี่ปุ่น ซึ่งต้องการแผ่นดินโชซอนเป็นเมืองขึ้นเช่นกัน ก็ต้องเตรียมการอยู่ถึงสิบปี จึงจะชนะสงครามกับจักรวรรดิต้าชิง ผู้เป็นเจ้าอาณานิคมเดิมของโชซอนได้สำเร็จ ขณะที่พระมเหสีมิน ก็กำลังเตรียมการปฏิรูปการเมืองสมัยใหม่ เพื่อให้ราชอาณาจักรโชซอนเป็นชาติเอกราชอย่างแท้จริง พระนางจึงถือเป็นเสี้ยนหนามที่สำคัญยิ่งของญี่ปุ่น ดังนั้น มิอุระ โกะโระ ทูตญี่ปุ่นประจำโชซอน จึงส่งมือสังหารไปลอบปลงพระชนม์พระมเหสีมินเสีย หลังจากนั้นสมาชิกราชวงศ์โชซอนก็เข้าพำนักในสถานทูตรัสเซีย เพื่อหยุดยั้งอำนาจอิทธิพลของฝ่ายญี่ปุ่น โดยยกสถานะอาณาจักรของตนขึ้นเป็นเอกราช ใช้ชื่อว่าประเทศแทฮัน (เกาหลี) พร้อมกันนั้น พระเจ้าโกจงก็สถาปนาตนเองเป็นฮ่องเต้ (สมเด็จพระจักรพรรดิ) และสถาปนาพระอิสริยศักดิ์ แก่พระมเหสีมินผู้วายชนม์ให้เป็นที่ เมียงซองฮองเฮา (สมเด็จพระจักรพรรดินี)

neg:
ประวัติศาสตร์เกาหลี
ตำนานที่เป็นที่แพร่หลายในประเทศเกาหลีเล่าถึงกำเนิดของชนชาติตนว่า เจ้าชายฮวางวุง โอรสของเทพสูงสุดบนสวรรค์ลงมาสร้างเมืองที่ภูเขาแทแบ็ก ได้แต่งงานกับหญิงที่มีกำเนิดจากหมี มีโอรสชื่อตันกุน ต่อมาเป็นผู้ก่อตั้งอาณาจักรโชซ็อนโบราณ เมื่อ 1790 ปีก่อนพุทธศักราช

neg:
สงครามโบชิน
วันที่ 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1867 มีการประกอบพระราชโองการลับโดยแคว้นซัตสึมะและแคว้นโชชูในพระปรมาภิไธยจักรพรรดิเมจิ บัญชาให้ "ฆ่าโยชิโนบุโทษฐานทรยศ" ทว่า ก่อนหน้านี้ และให้หลังข้อเสนอจากไดเมียวโทะซะ โยชิโนบุลาออกจากตำแหน่งและถวายอำนาจคืนแก่จักรพรรดิ โดยตกลง "เป็นเครื่องมือนำไปปฏิบัติ" ซึ่งพระบรมราชโองการของจักรพรรดิ รัฐบาลเอโดะจึงสิ้นสุด

neg:
พระเจ้าย็องโจแห่งโชซ็อน
องค์ชายรัชทายาทสิ้นพระชนม์เมื่อค.ศ. 1728 ได้รับพระนาม องค์ชายรัชทายาทฮโยจัง (효장세자, 孝章世子) พระเจ้าย็องโจจึงทรงขาดรัชทายาท จนกระทั่งพระสนมย็องบิน ตระกูลอี (영빈 이씨, 暎嬪 李氏) ประสูติพระโอรสในค.ศ. 1735 ในขณะที่พระมเหสีไม่มีพระโอรส พระเจ้าย็องโจจึงทรงตั้งขึ้นเป็น ภายหลังได้รับพระนาม องค์ชายรัชทายาทซาโด (사도세자, 思悼世子)

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
การแบ่งฝักแบ่งฝ่ายของขุนนางได้สร้างความขัดแย้งและความวุ่นวายให้แก่อาณาจักรโชซ็อนไปอีก 100 กว่าปี ในพ.ศ. 2202 พระเจ้าฮโยจงสิ้นพระชนม์ ก็เกิดปัญหาว่าควรจะให้พระพันปีแจอึยซึ่งเป็นพระมารดาเลี้ยงของพระเจ้าฮโยจงสวมชุดไว้ทุกข์เป็นเวลานานเท่าไร เพราะตามหลักของจื้อไม่ได้บอกไว้ว่าเมื่อลูกเลี้ยงที่สืบทอดตระกูลเสียชีวิตจะให้แม่เลี้ยงทำอย่างไร ฝ่ายตะวันตกบอกว่าให้ใส่หนึ่งปี แต่ฝ่ายใต้บอกให้ใส่สามปี พระเจ้าฮย็อนจงทรงเลือกที่จะให้ใส่หนึ่งปี เท่ากับดันให้ฝ่ายตะวันตกมีอำนาจ แต่พระองค์ก็ทรงสนับสนุนฝ่ายใต้เพื่อคานอำนาจ พอพ.ศ. 2217 มเหสีอินซอนพระมารดาของพระเจ้าฮย็อนจงสิ้นพระชนม์ ก็เกิดปัญหาขัดแย้งระหว่างฝ่ายตะวันตกกับฝ่ายใต้อีกว่าจะให้พระพันปีแจอึยไว้ทุกข์นานเท่าไร แม้พระเจ้าฮย็อนจงจะสิ้นพระชนม์ในปีเดียวกัน ความขัดแย้งก็ไม่สิ้นสุด จนพระเจ้าซุกจงต้องทรงห้ามมิให้ทะเลาะกันอีก

neg:
จักรวรรดิเกาหลี
จักรวรรดิโชซ็อน ( หรือ ประเทศโชซ็อน () คือราชอาณาจักรโชซ็อนที่ประกาศยกสถานะของรัฐจากราชอาณาจักรเป็นจักรวรรดิ ตามพระบรมราชโองการของพระเจ้าโกจง พร้อมกับการเปลี่ยนพระอิสริยยศจาก กษัตริย์ เป็น จักรพรรดิ โดยพระองค์มีพระนามว่า จักรพรรดิควางมูแห่งเกาหลี เพื่อให้ประเทศเอกราชจากจักรวรรดิชิง และยกสถานะของประเทศมีความเท่าเทียมกับจักรวรรดิชิง และ จักรวรรดิญี่ปุ่น แม้ว่าโดยพฤติการณ์แล้วสถานะของเกาหลีไม่ได้เข้าข่ายการเป็นจักรวรรดิเลยก็ตาม จนกระทั่งถูกจักรวรรดิญี่ปุ่นยึดครองในปี ค.ศ. 1910

neg:
ช็อง โด-จ็อน
ช็อง โด-จ็อน (; ; ; 1342-1398) เกิดเมื่อปี ค.ศ. 1342 เป็นอัครมหาเสนาบดีคนแรกแห่งราชวงศ์โชซ็อน และเป็นขุนนางที่พระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โชซ็อนโปรดปรานและไว้วางพระทัยมากที่สุด โดยท่านเป็นผู้นำแห่ง "กลุ่มชินจิน" ซึ่งเป็นกลุ่มขุนนางที่ทรงอิทธิพลที่สุด ในช่วงต้นราชวงศ์โชซ็อนท่านถูกลอบสังหารที่พระราชวังคย็องบก โดยลีพังวอน เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1398 ขณะอายุได้ 56 ปี

neg:
พระเจ้าย็องโจแห่งโชซ็อน
พระเจ้าย็องโจทรงเข้มงวดกับองค์ชายรัชทายาทอย่างมาก จนสร้างความเครียดให้กับองค์ชายทายาทจนทรงเสียพระสติ ทรงเข่นฆ่าข้าราชบริพารและนางรับใช้ แอบลักลอบออกไปประพาสนอกพระราชวัง จนในค.ศ. 1762 ขุนนางฝ่ายโนนนที่ชื่อว่า นาคย็องออน (나경언, 羅景彦) ซึ่งน้องชายได้ถูกองค์ชายรัชทายาทสังหาร ได้ถวายฎีกาขอให้พระเจ้าย็องโจทรงลงพระอาญาองค์ชายรัชทายาท ขุนนางฝ่ายโนนนพากันรบเร้าให้พระเจ้าย็องโจทำตามฎีกาของนาคย็องออน พระเจ้าย็องโจยังทรงลังเลอยู่จนกระทั่งพระสนมย็องบิน พระราชมารดาขององค์ชายรัชทายาท ขอให้พระเจ้าย็องโจทรงทำตามเพื่อความสงบของประเทศ องค์ชายรัชทายาทจึงทรงถูกปลดและลงพระอาญาให้เสด็จเข้าไปอยู่ในกล่องไม้ใส่ข้าว หลังจากผ่านไปเจ็ดวัน อดีตองค์ชายรัชทายาทก็สิ้นพระชนม์

neg:
ซูโจว
ช่วงรุ่งเรือง หรือ 209 ปีก่อนคริสตกาลของฌ้อปาอ๋อง (Xiang Yu หรือ ซีฉู่ป้าหวัง) ขุนศึกผู้ยิ่งใหญ่ในยุคปลายราชวงศ์ฉิน ก็เกิดขึ้นในบริเวณนี้ จนกระทั่งราชวงศ์ฉินล่มสลายลง

neg:
โจจุน
"โจจุน" สอบผ่าน ควากอ หรือจอหงวนแบบเกาหลีและเข้ารับราชการใน พ.ศ. 1914 ขณะอายุได้ 25 ปีตรงกับปีที่ 19 ซึ่งเป็นช่วงปลายรัชสมัย พระเจ้าคงมิน กระทั่งถึงช่วง พ.ศ. 1935 โจจุนได้ร่วมมือกับ ช็อง โด-จ็อน ในการโค่นราชบัลลังก์ พระเจ้าคงยาง และตั้ง ลีซองกเย แม่ทัพใหญ่แห่งโครยอขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจพร้อมกับสถาปนาราชวงศ์โชซ็อน

neg:
สุสานหลวงราชวงศ์โชซ็อน
กลุ่มพระราชสุสานซอโอลึง (, ) ตั้งอยู่ในเมืองโกยาง จังหวัดคย็องกี ประกอบด้วยพระราชสุสาน 5 หลัง ได้แก่ พระราชสุสานคย็องนึง (, ) เป็นที่ฝังพระศพองค์ชายอึยคย็อง องค์ชายรัชทายาทในพระเจ้าเซโจ และพระศพพระชายาโซฮเย พระราชสุสานชังนึง (, ) เป็นที่ฝังพระบรมศพพระเจ้าเยจง และพระศพพระมเหสีอันซุน ตระกูลฮัน พระราชสุสานอิงนึง (, ) เป็นที่ฝังพระศพพระมเหสีอิงคย็อง พระมเหสีในพระเจ้าซุกจง พระราชสุสานมย็องนึง (, ) เป็นที่ฝังพระบรมศพพระเจ้าซุกจง พระศพพระมเหสีอินฮย็อน และพระศพพระมเหสีอินว็อน และพระราชสุสานฮงนึง (, ) เป็นที่ฝังพระศพพระมเหสีจ็องซ็อง พระมเหสีในพระเจ้ายองโจ

neg:
พระเจ้าเซจงมหาราช
พระราชกรณียกิจต่างๆ ของพระเจ้าเซจงนั้นยังคุณประโยชน์มากมายต่ออาณาจักรโชซอน และรวมไปถึงประเทศเกาหลีทั้งเหนือและใต้ในปัจจุบันด้วย เพราะทรงส่งเสริมวัฒนธรรมเกาหลี ทำให้ชาวเกาหลีมีความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเองในทุกวันนี้ และพระสาทิสลักษณ์ของพระองค์ยังปรากฏบนธนบัตร 10,000 วอนของเกาหลีใต้ เมื่อพระนางโซฮ็อนสิ้นพระชนม์ พระเจ้าเซจงทรงเศร้าโศกพระราชหฤทัย จนสวรรคตใน พ.ศ. 1993 มีพระเจ้ามุนจง สืบต่อราชบัลลังก์

neg:
พระเจ้าบูแห่งโกโชซอน
พระเจ้าบู พระมหากษัตริย์เกาหลีสมัยอาณาจักรโชซ็อนโบราณ มีพระนามเต็มว่า บู โซเย วอนด็อก จีมัน มูด็อก วัง เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าดันกุน วังกยอม กับพระนางฮโยซอง ตระกูลยง (ภายหลังถูกสถาปนาเป็น พระนางโซยอน พระราชชนนี) พระเจ้าบูสวรรคตด้วยพระอาการหัวใจวายเมื่อพระชนมายุ 31 พรรษา พระอนุชาได้ครองราชย์ต่อเป็นพระเจ้าจุนแห่งโกโชซอน

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
มเหสีของพระเจ้าโกจงคือมเหสีมิน ทรงเป็นสตรีที่เชี่ยวชาญด้านการเมือง พระนางมีความสนใจใฝ่รู้ในหลายด้าน และสนพระทัยในการต่างประเทศ บ่อยครั้งที่พระองค์จะออกมาจากที่กักกันของนางในในวังมาว่าราชการกับบรรดาขุนนางและนักปราชญ์ ซึ่งผิดหลักขงจื๊ออย่างร้ายแรง ซึ่งห้ามมิให้สตรียุ่งเกี่ยวกิจการบ้านเมือง และยังสร้างความไม่พอใจให้แก่แทวอนกุน ซึ่งต้องการจะรักษาอำนาจของตนไว้ จนในปี พ.ศ. 2425 พระเจ้าโกจงมีพระโอรสประสูติกับพระสนมองค์หนึ่ง ทำให้แทวอนกุนกล่าวโทษมเหสีมินว่าไม่ทรงทำหน้าที่ของภรรยาที่ดีแต่กลับว่าราชการ มเหสีมินจึงทรงตอบโต้ด้วยการให้ขุนนางฝ่ายพระองค์ลงความเห็นให้พระเจ้าโกจงทรงว่าราชการด้วยพระองค์เอง สิ้นสุดการว่าราชการแทนของแทวอนกุน และส่งแทวอนกุนไปประทับที่พระราชวังอึนฮย็อนเล็ก ๆ นอกเมืองฮันยาง

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ใน พ.ศ. 1935 อี ซอง-กเย ก็ปลดพระเจ้าคงยางและตั้งตนเองเป็นกษัตริย์ราชวงศ์ใหม่ และย้ายเมืองหลวงมาที่ฮันยาง ทำการก่อสร้างและปรับปรุงเมือง จนสร้างพระราชวังเคียงบกเสร็จใน พ.ศ. 1938 พระเจ้าแทจงโอรสของพระเจ้าแทโจก็ได้ทรงวางรากฐานการปกครองของอาณาจักรโชซ็อน ทรงตั้งสภาอึยจอง ให้มีการสำรวจสำมะโนประชากร และสนับสนุนลัทธิขงจื๊อให้เป็นที่ยอมรับนับถือเหนือพระพุทธศาสนาซึ่งแต่เดิมมีชาวโชซ็อนนับถือกันมาช้านาน พ.ศ. 1944 ราชวงศ์หมิงก็ยอมรับให้ราชวงศ์โชซ็อนปกครองโชซ็อนอย่างเป็นทางการ และเป็นเมืองขึ้นของจีนต้องส่งบรรณาการ

neg:
พระนางชินด็อก
เมื่อลีซองกเยได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โชซ็อนในวันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 1392 โปรดเกล้าฯสถาปนาพระชายาสกุลคังขึ้นเป็น พระมเหสีฮย็อนบี (顯妃) ต่อมาพระเจ้าแทโจได้สถาปนา ลีพังซ็อก หรือองค์ชายอึยอันแดกุน พระราชโอรสพระองค์รองที่ประสูติแต่พระมเหสีฮย็อนบีขึ้นเป็นองค์ชายรัชทายาท หรือวังเซจา(王世子) ทำให้บรรดาพระราชโอรสที่ประสูติแต่พระมเหสีชอลบี (節妃) ซึ่งเป็นพระมเหสีพระองค์แรกที่เสด็จสวรรคตไปแล้วไม่พอพระทัย โดยเฉพาะลีพังวอน องค์ชายจองอัน พระราชโอรสพระองค์ที่ 5 ซึ่งมีส่วนช่วยให้พระเจ้าแทโจได้ครองราชบัลลังก์

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
แต่ฝ่ายหัวก้าวหน้าที่ต่อต้านจีนไม่พอใจ จึงยกกำลังบุกพระราชวังยึดอำนาจในพ.ศ. 2427 สังหารฝ่ายซาแดไปมาก เรียกว่า การยึดอำนาจปีคัปชิน แต่สองวันถัดมาก็ถูกกองทัพจีนของหยวนซื่อไข่ปราบปรามจนราบคาบ ในพ.ศ. 2428 จีนและญี่ปุ่นทำสนธิสัญญาเทียนจิน ตกลงจะถอนทัพออกจากโชซ็อน

neg:
สงครามโบชิน
ขณะเดียวกัน ในวันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 1868 เกิดยุทธนาวีที่อะวะระหว่างรัฐบาลโชกุนและกองทัพเรือซัตสึมะบางส่วน นับเป็นยุทธนาการระหว่างกองทัพเรือสมัยใหม่สองทัพครั้งที่สองของประเทศญี่ปุ่น ยุทธนาวีขนาดเล็กดังกล่าวยุติลงโดยรัฐบาลโชกุนเป็นฝ่ายชนะ
ส่วนในด้านการทูต รัฐมนตรีของต่างชาติประชุมในท่าเปิดฮโยโงะ (ปัจจุบันคือ โคเบะ) ในต้นเดือนกุมภาพันธ์ ออกคำประกาศว่ารัฐบาลโชกุนยังถือเป็นรัฐบาลโดยชอบแห่งเดียวของญี่ปุ่น ให้ความหวังแก่โทกูงาวะ โยชิโนบุว่าต่างชาติ (โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝรั่งเศส) อาจพิจารณาแทรกแซงโดยถือข้างเขา ทว่า ไม่กี่วันต่อมา ผู้แทนจักรพรรดิที่เยี่ยมรัฐมนตรีเหล่านั้นประกาศว่ายุบรัฐบาลโชกุนแล้ว จะเปิดท่าตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศ และจะคุ้มครองคนต่างด้าว รัฐมนตรีดังกล่าวจึงตัดสินใจรับรองรัฐบาลใหม่

neg:
พระเจ้าคย็องจงแห่งโชซ็อน
พระเจ้าคย็องจงสวรรคตเมื่อ ค.ศ. 1724 โดยที่ไม่มีพระโอรส มีพระสุสานชื่อว่า อีนึง (의릉, 懿陵) พระอนุชารัชทายาทจึงขึ้นครองราชสมบัติต่อ เป็นพระเจ้าย็องโจ

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ในศตวรรษที่ 18 คณะมิชชันนารีก็ได้ย่างเท้าเข้ามาสู่อาณาจักรโชซ็อนในที่สุด และเริ่มได้รับผู้นับถือมากขึ้นเรื่อย ๆ บรรดาขุนนางและปราชญ์ขงจื๊อต่างเห็นพ้องต้องกันว่าศาสนาคริสต์เป็นความเชื่อที่คุกคามโครงสร้างทางสังคมของโชซ็อน แต่สำหรับสามัญชนแล้วศาสนาคริสต์คือผู้ปลดปล่อยพวกเขาจากสังคมที่เข้มงวดของโชซ็อนนั่นเอง จนในพ.ศ. 2301 พระเจ้ายองโจก็ทรงประกาศห้ามการเผยแผ่ศาสนาคริสต์ แต่พระเจ้ายองโจก็ทรงมีนโยบายที่ผ่อนปรน แต่หลังจากสมัยของพระองค์แล้วก็มีการสังหารหมู่ชาวคริสต์อยู่หลายครั้ง ชาวคริสต์จึงต้องหลบซ่อนอยู่ตามที่ต่าง ๆ และบ่อยครั้งที่ถูกตามจนพบและกวาดล้าง

neg:
ประเทศเกาหลีใต้
ตำนานที่เป็นที่แพร่หลายในประเทศเกาหลีเล่าถึงกำเนิดของชนชาติตนว่า เจ้าชายฮวางวุง โอรสของเทพสูงสุดบนสวรรค์ลงมาสร้างเมืองที่ภูเขาแทแบ็ก ได้แต่งงานกับหญิงที่มีกำเนิดจากหมี มีโอรสชื่อตันกุน ต่อมาเป็นผู้ก่อตั้งอาณาจักรโชซ็อนโบราณ เมื่อ 1790 ปีก่อนพุทธศักราช

neg:
รัฐบาลเอโดะ
เมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 กลุ่มไดเมียวผู้มีอำนาจ เช่น ตระกูลชิมาซุ ได้ร่วมมือกับจักรพรรดิและพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งในสมัยเอโดะเคยทรงเพียงศักดิ์แต่ไร้อำนาจ เพื่อโค่นล้มระบอบโชกุนในโดยสงครามโบชิน ส่งผลให้เกิดการปฏิรูปเมจิโดยจักรพรรดิเมจิ รัฐบาลโชกุนโทกูงาวะถูกล้มล้างโดยสมบูรณ์ในค.ศ. 1868 โดยมีโทกูงาวะ โยชิโนบุ เป็นโชกุนคนที่ 15 และเป็นโชกุนคนสุดท้ายของญี่ปุ่น จากนั้น ญี่ปุ่นก็เข้าสู่ยุคเมจิ อันมีการฟื้นฟูราชวงศ์มายังเมืองเอโดะ และเปลี่ยนชื่อเป็นกรุงโตเกียวดังเช่นปัจจุบัน

neg:
พระเจ้าคย็องจงแห่งโชซ็อน
พระเจ้าคย็องจง ( ค.ศ. 1688 — ค.ศ. 1724) เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 20 แห่งราชวงศ์โชซ็อน ( ค.ศ. 1720 - ค.ศ. 1724)

neg:
ตระกูลโทกูงาวะ
รัฐบาลโชกุนมีลักษณะเป็นรัฐบาลทหาร กุมอำนาจทางทหารของประเทศไว้ ในขณะที่ตระกูลฟุจิวะระ มีอิทธิพลอยู่แค่ส่วนของราชสำนักขององค์จักรพรรดิ แม้สองตระกูลนี้จะสืบเชื้อสายเดียวกันแต่กลับเป็นอริกันตลอดเวลา เนื่องจากตระกูลโทกูงาวะดูแลรัฐบาล ส่วนตระกูลฟุจิวะระดูแลราชสำนัก จนกระทั่งเมื่ออิทธิพลของชาติตะวันตกที่เข้ามาในปลายศตวรรษที่ 19 ทำให้ตระกูลโทกูงาวะเสื่อมอำนาจลง ฝ่ายองค์จักรพรรดิจึงถือโอกาสเข้าโค่นล้มอำนาจของตระกูลโทกูงาวะและเกิดเป็นสงครามโบะชิง ขึ้นใน ค.ศ. 1868 ตระกูลโทกูงาวะพ่ายแพ้และสิ้นอำนาจเนื่องจากรัฐบาลเอโดะล่มสลาย เนื่องจากอำนาจทั้งปวงถูกรวมไปอยู่ที่องค์จักรพรรดิ

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
แม้กบฏทงฮักจะถูกทำลายไปแล้ว แต่ทั้งจีนและญี่ปุ่นไม่ยอมถอนทัพกลับคืน และทำสงครามกันในโชซ็อน เรียกว่า สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่ 1 จนกองทัพญี่ปุ่นเข้ายึดพระราชวังเคียงบก คุมตัวพระเจ้าโกจงและมเหสีมิน ทางโชซ็อนจึงต้องจำนนทำตามข้อเรียกร้องของญี่ปุ่น ให้ขับกองทัพจีนกลับไปให้หมด และตามสนธิสัญญาชิโมโนเซกิ โชซ็อนหยุดส่งบรรณาการให้จีน เป็นประเทศเอกราช ทำลายยอนกึมมุน (ประตูใช้รับทูตราชวงศ์ชิง) และสร้างทงนิมมุน (ประตูเอกราช) ขึ้นแทน

neg:
พระนางซุนว็อน
สมเด็จพระราชินีซุนวอน (순원왕후 김씨) ราชินีแห่งอาณาจักรโชซอนพระมเหสีของพระเจ้าซุนโจ ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในปี 1834–1841 และปี 1849–1852.

neg:
ประเทศเกาหลีใต้
จักรวรรดิเกาหลี หรือ แทฮันเจกุก (อังกฤษ: The Greater Korean Empire ; เกาหลี: 대한제국, ฮันจา: 大韓帝國, MC: Daehan Jeguk, MR: Taehan Chekuk) คือราชอาณาจักรโชซ็อนที่ประกาศยกสถานะของรัฐจากราชอาณาจักรเป็นจักรวรรดิ ตามพระบรมราชโองการของพระเจ้าโกจง พร้อมกับการเปลี่ยนพระอิสริยยศจาก กษัตริย์ เป็น จักรพรรดิ โดยพระองค์มีพระนามว่า สมเด็จพระจักรพรรดิควางมูแห่งจักรวรรดิเกาหลี เพื่อให้ประเทศเอกราชจากจักรวรรดิชิง และยกสถานะของประเทศมีความเท่าเทียมกับจักรวรรดิชิง และ จักรวรรดิญี่ปุ่น แม้ว่าโดยพฤติการณ์แล้วสถานะของเกาหลีไม่ได้เข้าข่ายการเป็นจักรวรรดิเลยก็ตาม จนกระทั่งถูกจักรวรรดิญี่ปุ่นยึดครองในปี ค.ศ. 1910

neg:
พระเจ้าซุกจงแห่งโชซ็อน
แต่ต่อมาพระเจ้าซุกจงกลับทรงรู้สึกผิด ในค.ศ. 1694 ขุนนางฝ่ายตะวันตกถวายฎีกาขอให้พระเจ้าซุกจงทรงดูแลอดีตพระมเหสีอินฮย็อนให้ดีขึ้น พระเจ้าซุกจงจึงให้อดีตพระมเหสีอินฮย็อนกลับเข้ามาอยู่ในพระราชวังชางด็อกแล้วก็ทรงเปลี่ยนพระทัยคืนตำแหน่งให้กับพระมเหสีอินฮย็อน และให้พระมเหสีจางอ๊กซานกลับไปเป็นพระสนมฮีบินตามเดิมและไปอยู่ที่พระราชวังชางคย็อง เรียกว่า การเปลี่ยนขั้วทางการเมืองปีคัปซุล (갑술환국, 甲戌換局) และมีพระราชดำริห้ามให้พระสนมมาเป็นมเหสี ขุนนางฝ่ายใต้ถูกกวาดล้างอีกครั้งต่างถูกเนรเทศไปตามที่ต่างๆ โดยที่ฝ่ายตะวันตกกลับขึ้นมามีอำนาจแทน แต่แล้วเมื่อค.ศ. 1701 พระมเหสีอินฮย็อนก็สิ้นพระชนม์ และก็พบว่าพระสนมฮีบินทรงใช้นางร่างทรงเพื่อทำการสาปแช่งพระมเหสีอินฮย็อน พระสนมฮีบินจึงถูกสำเร็จโทษไป

neg:
พระเจ้าฮย็อนจงแห่งโชซ็อน
ลี ยอน เป็นพระโอรสขององค์ชายพงนิม ประสูติเมื่อพ.ศ. 2184 ที่เมืองเสิ่นหยาง ขณะที่พระราชบิดาไปเป็นองค์ประกันแก่ราชวงศ์ชิง ในพ.ศ. 2187 ราชวงศ์ชิงเข้ายึดปักกิ่ง องค์ชายลียอนและพระราชบิดาจึงย้ายไปที่ปักกิ่ง และถูกปล่อยตัวกลับพร้อมกับพระราชบิดาในปีเดียวกัน และพระราชบิดาได้เป็นวังเซจา (องค์ชายรัชทายาท) แทนที่พระปิตุลาองค์ชายรัชทายาทโซฮย็อนที่สิ้นพระชนม์ไปในพ.ศ. 2188

neg:
นัมอึน
นัมอึนมีบทบาทสำคัญเมื่อร่วมมือกับ ช็อง โด-จ็อน และขุนนางอีกหลายคนในการโค่นราชบัลลังก์ของพระเจ้าคงยัง พร้อมกับสถาปนาอี ซ็อง-กเยขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจแห่งโชซ็อนเมื่อ พ.ศ. 1935 แต่เพราะความเห็นต่างทางการเมืองกับ องค์ชายช็องอัน ทำให้เขาถูกลอบสังหารพร้อมกับช็อง โด-จ็อนในเหตุการณ์ที่เรียกว่า เหตุการณ์จลาจลขององค์ชายครั้งที่หนึ่ง เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 1941

neg:
ซูว็อน
ต่อมาในสมัยราชวงศ์โชซ็อน พระเจ้าซ็องโจ ได้ประสบความล้มเหลวในท้ายที่สุดในความพยายามที่จะให้ซูว็อนเป็นเมืองหลวงในปี พ.ศ. 2339 ส่วนหนึ่งของโครงการย้ายเมืองหลวงคือป้อมฮวาซ็อง ป้อมปราการกำแพงที่ล้อมรอบทั้งทั้งเมือง โดยเหตุผลบางส่วนมีความตั้งใจที่จะให้เป็นป้อมปราการเพื่อปกป้องสุสานของพระบิดาพระองค์ เจ้าชายรัชทายาทซาโด

neg:
จักรพรรดินีมย็องซ็อง
ในช่วงปลายราชวงศ์โชซอนการปกครองและสังคมของเกาหลีกำลังเสื่อมโทรม ลัทธิทงฮัก () ได้ถือกำเนิดขึ้น อันเป็นลัทธิที่ต่อต้านการปกครองของราชสำนักโชซอน เรียกร้องเรื่องความเท่าเทียมในสังคมและสิทธิมนุษยชน และได้รับอิทธิพลจากคริสต์ศาสนา ลัทธิทงฮักเป็นที่แพร่หลายในหมู่ชาวบ้านในมณฑลคยองซังทางตอนใต้ ค.ศ. 1894 ชาวบ้านในมณฑลช็อลลาซึ่งไม่พอใจการปกครองของขุนนางท้องถิ่นและตระกูลมินได้ก่อการกบฏขึ้น เรียกว่า กบฏชาวบ้านทงฮัก () นำโดย ช็อนบงจุน () เข้ายึดอำนาจจัดตั้งการปกครองตนเอง สามารถเข้ายึดเมืองช็อนจูได้ และยกทัพบุกนครฮันซอง พระมเหสีมินจึงทรงขอความช่วยเหลือไปยังราชสำนักต้าชิงเพื่อขอความช่วยเหลืออีกครั้ง ฝ่ายต้าชิงจึงส่งหลี่หงจางนำทัพจีนจำนวนประมาณ 2,500 คน เข้ามาในเกาหลีเพื่อทำการปราบกบฏทงฮักลงได้เป็นผลสำเร็จ แต่เนื่องจากก่อนหน้านี้ในค.ศ. 1885 จักรวรรดิจีนและจักรวรรดิญี่ปุ่นได้บรรลุข้อตกลงเทียนจิน (Convention of Tienjin) ว่าแต่ละฝ่ายจะไม่ส่งกองกำลังทหารเข้าแทรกแซงการเมืองของเกาหลี เว้นแต่จะเป็นไปเพื่อพิทักษ์ทรัพส์สินและบุคคลของชาติตนเอง การที่จีนยกทัพเข้าปราบกบฏทงฮักนั้นจึงเป็นการละเมิดข้อตกลงเทียนจิน สร้างความไม่พอใจแก่ฝ่ายญี่ปุ่น จึงเกิดเป็นสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่ง (First Sino-Japanese War) ผลคือความพ่ายแพ้ของฝ่ายจีน นำไปสู่สนธิสัญญาชิโมะโนะเซะกิ (Treaty of Shimonoseki) ในค.ศ. 1895 ให้จักรวรรดิจีนราชวงศ์ชิงยุติบทบาททุกประการในเกาหลี โดยที่เกาหลีพ้นจากการเป็นประเทศราชของราชวงศ์ชิง

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
พ.ศ. 2178 หวงไท่จี๋สถาปนาราชวงศ์ชิง ปีต่อมาพ.ศ. 2179 จึงส่งสารมาเรียกบรรณาการจากโชซ็อน บรรดาขุนนางฝ่ายตะวันตกซึ่งสนับสนุนราชวงศ์หมิงก็ปฏิเสธทันที หวงไท่จี๋จึงส่งทัพมาบุกถึงฮันซ็องอย่างรวดเร็วจนพระเจ้าอินโจทรงหลบหนีไม่ทัน และล้อมเมืองไว้ ทำให้ภายในเมืองผู้คนเริ่มอดอยากล้มตาย อีกทั้งพระโอรสและบรรดาสนมต่างถูกทัพแมนจูจับที่เกาะคังฮวา ทำให้พระเจ้าอินโจทรงยอมแพ้ หวงไท่จี๋นัดพระเจ้าอินโจมาที่ซัมจอนโด สั่งให้สร้างอนุสรณ์ยกย่องแมนจู และบังคับให้พระเจ้าอินโจคำนับตนเองถึงเก้าครั้ง รวมทั้งยังตั้งเงื่อนไขให้โชซ็อนพ้นจากราชวงศ์หมิงมาเป็นเมืองขึ้นของราชวงศ์ชิง และส่งองค์ชายโซฮย็อนและองค์ชายพงนิมรวมทั้งลูกชายของขุนนางชั้นสูงไปเป็นตัวประกันที่เสิ่นหยาง

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ก่อนหน้านั้น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 1931 แผ่นดินซึ่งปกครองโดยราชวงศ์โครยอที่ปกครองเกาหลีมาถูกล้มล้างราชบัลลังก์ และให้พระเจ้าคงยาง ครองราชย์เป็นกษัตริย์หุ่นเชิด

neg:
พระเจ้าฮอนจงแห่งโชซอน
ในพ.ศ. 2390 ฝรั่งเศสนำทัพเรือมาปิดล้อมโชซอน ทางราชสำนักจึงส่งสารไปยังราชวงศ์ชิง ว่าให้ช่วยขับไล่พวกฝรั่งเศสออกไป แต่โชซอนสำคัญผิดไป เพราะราชวงศ์ชิงเองก็ไม่อยู่ในสถานะที่อาจจะขัดขวางชาวตะวันตกได้ ไม่นานทัพฝรั่งเศสก็ถอยกลับ

neg:
จักรวรรดิเกาหลี
จนในพ.ศ. 2453 (ค.ศ. 1910) การลงนามในสนธิสัญญาผนวกดินแดนญี่ปุ่น-เกาหลี ทำให้ญี่ปุ่นเข้ายึดครองโชซ็อนอย่างสมบูรณ์ ในสนธิสัญญามีตราตั้งพระราชลัญจกร และมีพระนามของจักรพรรดิยุงฮีที่ลงนามโดยลีวานยง นายกรัฐมนตรีแทน ดังนั้นตลอดเวลาและหลังการยึดครองของญี่ปุ่น จึงมีคำถามโดยเฉพาะกับชาวเกาหลีว่าสนธิสัญญาฉบับนี้มีความถูกต้องมากเพียงใด ซึ่งแน่นอนว่าชาวเกาหลีในปัจจุบันจะต้องไม่ยอมรับสัญญาฉบับนี้ และประกาศให้สัญญาฉบับนี้เป็นโมฆะในพ.ศ. 2548 แต่ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม เกาหลีก็ตกเป็นอาณานิคมของญี่ปุ่นไป 30 กว่าปี จนกระทั่งญี่ปุ่นแพ้สงครามโลกครั้งที่สอง เกาหลีจึงถูกแบ่งเป็นเหนือและใต้

neg:
จักรพรรดิโคจง
จักรพรรดิโคจง (เกาหลี:광무제, 光武帝) หรือ สมเด็จพระเจ้าโกจง ( , ฮันจา:高宗光武帝, ) (25 กรกฎาคม พ.ศ. 2395–21 มกราคม พ.ศ. 2462) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรโชซอน ลำดับที่ 26 และสมเด็จพระจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิเกาหลีพระองค์แรก

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
มิชชันนารีที่รอดชีวิตก็ได้หลบหนีไปปักกิ่ง และเข้าพบปิแอร์-กุสตาฟ โรเซอ นายพลเรือฝรั่งเศส โรเชอจึงตัดสินใจบุกยึดโชซ็อนในทันที เพื่อกู้ศักดิ์ศรีของฝรั่งเศสและคริสต์ศาสนา ซึ่งโรเชอได้รับการสนับสนุนจากอองรี เดอ บัลโลเนต์ กงสุลฝรั่งเศสในปักกิ่ง โรเซอบุกยึดได้เกาะคังฮวา แต่กระแสน้ำแปรปรวนและแม่น้ำฮันตื้นเขินเกินกว่าจะล่องเรือไปได้ทำให้โรเซอไปไม่ถึงฮันยาง โรเซอพยายามจะขึ้นฝั่งอยู่หลายครั้งแต่ถูกชาวโชซ็อนต่อต้านอย่างรุนแรงจึงถอยกลับไปในที่สุด การบุกเกาหลีของฝรั่งเศสครั้งนี้เรียกว่า พยองอินยังโย (การรุกรานของชาวตะวันตกในปีพยองอิน)

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ญี่ปุ่นหลังจากที่มีการฟื้นฟูเมจินั้น ได้รับเอาวิทยาการตะวันตกเข้ามาอย่างมากและปรับปรุงประเทศจนทันสมัยมีพลังอำนาจแสนยานุภาพทัดเทียมชาติตะวันตก ในปี พ.ศ. 2418 เรือรบญี่ปุ่นชื่อ อุโย บุกเข้ามาโจมตีเมืองท่าต่าง ๆ ของโชซ็อนและหนีกลับ และญี่ปุ่นก็ส่งข้อเรียกร้องจนญี่ปุ่นและโชซ็อนได้ทำสนธิสัญญาคังฮวา ซึ่งเป็นสนธิสัญญาที่ไม่เท่าเทียม ทำให้โชซ็อนเสียสิทธิสภาพนอกอาณาเขตให้แก่ญี่ปุ่น และต้องเปิดเมืองท่าให้กับญี่ปุ่นและชาวตะวันตก ได้แก่ ปูซาน อินชอน วอนซัน รวมถึงยินยอมให้คนญี่ปุน่สามารถเข้าไปจับจองที่ดินในโชซ็อนได้โดยไม่มีข้อกังขาใด ๆ

neg:
สงครามโบชิน
หลังรัฐประหารในโชชูซึ่งส่งผลให้กลุ่มแยกต่อต้านรัฐบาลโชกุนหัวรุนแรงกลับเถลิงอำนาจ รัฐบาลโชกุนจึงประกาศเจตนานำการรบนอกประเทศโคชูครั้งที่สองเพื่อลงโทษแคว้นทรยศนั้น เหตุนี้กระตุ้นให้โชชูตั้งพันธมิตรกับแคว้นซัตสึมะอย่างลับ ๆ ในฤดูร้อน ค.ศ. 1866 รัฐบาลโชกุนแพ้ต่อโคชู ทำให้เสื่อมอำนาจลงมาก ทว่า ปลาย ค.ศ. 1866 ทีแรกโชกุนอิเอะโมะชิเสียชีวิต แล้วจักรพรรดิโคเมเสด็จสวรรคต ซึ่งตำแหน่งตกแก่โยชิโนบุและจักรพรรดิเมจิตามลำดับ เหตุการณ์เหล่านี้ "ทำให้เลี่ยงการสงบศึกไม่ได้" ตามคำของนักประวัติศาสตร์ มารีอัส เจนเซน

neg:
อาณาจักรโชซ็อนโบราณ
ในบันทึกประวัติศาสตร์อีกเล่มของเกาหลีที่มีชื่อว่า ฮวานดาน โกกิ อันเป็นบันทึกประวัติศาสตร์ที่แตกต่างออกไปจากประวัติศาสตร์ทั่วไป ซึ่งกำลังได้รับการถกเถียงจากนักประวัติศาสตร์ทั่วไปถึงความถูกต้องบันทึกว่า หลังจากยุคสมัยของดันกุน วังกอม แล้วกษัตริย์ที่สืบบัลลังก์เป็นโอรสของพระองค์คือ ดันกุน ปูรู ขึ้นสืบต่อในปี 1697 ก่อนพุทธศักราช ก่อนที่ดันกุน ปูรู จะขึ้นเป็นกษัตริย์ เคยได้รับสั่งจากพระบิดาให้เดินทางไปเมืองจีนเพื่อไปพบกับเซี่ยหยู ซึ่งในระหว่างนั้นกำลังแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วมให้กับพระเจ้าซุ่น ซึ่งเป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายในตำนาน 5 กษัตริย์ยุคโบราณของจีน และดันกุน ปูรู นี่เองเป็นผู้บอกวิธีการสร้างฝายทดน้ำให้แก่เซี่ยหยู เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนแก่ประชาชน จนต่อมาเซี่ยหยูได้รับสืบเป็นกษัตริย์ต้นราชวงศ์เซี่ย ราชวงศ์แรกของจีน ซึ่งหากยืนตามบันทึกแล้ว ก็ยังคงอิงกับตำนานเทพเจ้าเกาหลีเรื่อง พระเจ้าสร้างโลกด้วยเช่นกัน ยังกล่าวถึงยุคสมัยโคโจซ็อนว่ากษัตริย์สืบต่อกันถึง 45 พระองค์ จากปี 1790 ก่อนพุทธศักราช ถึงปี พ.ศ. 306

neg:
พระเจ้ามุนจงแห่งโชซ็อน
พระเจ้ามุนจงทรงครองราชย์อยู่สองปีก็สิ้นพระชนม์ใน พ.ศ. 1995 จึงให้พระโอรสขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าดันจง

neg:
พระเจ้าคงยัง
แต่แล้วในค.ศ. 1392 อี ซ็อง-กเยก็ตัดสินใจบังคับพระเจ้าคงยางให้สละราชบัลลังก์ ปลดลงเป็นองค์ชายคงยัง () แล้วปราบดาภิเษกตนเองเป็นกษัตริย์แห่งเกาหลี ตั้งราชวงศ์ใหม่คือราชวงศ์โชซ็อน เป็นพระเจ้าแทโจ () องค์ชายคงยังถูกสำเร็จโทษพร้อมกับสมาชิกพระราชวงศ์ที่เหลือในค.ศ. 1394 ในรัชกาลของพระเจ้าแทจง จึงทรงได้รับการสถาปนากลับขึ้นมาเป็น พระเจ้าคงยัง (공양왕, 恭讓王)

neg:
ราชวงศ์โครยอ
ลีซองกเยตั้งพระเจ้าชางพระโอรสของพระเจ้าอูขึ้นเป็นกษัตริย์แทน แต่ด้วยพระชาติกำเนิดที่ไม่แน่นอนของทั้งสองพระองค์ลีซองกเยจึงปลดพระเจ้าชาง (창왕, 昌王) และสำเร็จโทษสองกษัตริย์พ่อลูก แล้วตั้งพระเจ้าคงยาง (공양왕, 恭讓王) ขึ้นเป็นกษัตริย์ ใน ค.ศ. 1392 ลีซองกเยก็ได้ปลดพระเจ้าคงยาง ประกาศล้มราชวงศ์โครยอ ปราบดาภิเษกตนเองเป็นกษัตริย์ราชวงศ์ใหม่ คือ ราชวงศ์โจซอน (조선, 朝鮮)

neg:
ยุคห้าวงศ์สิบรัฐ
ยุคสมัยดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อราชวงศ์ถังล่มสลายลงใน ค.ศ. 907 และสิ้นสุดลงเมื่อราชวงศ์ซ่งก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 960 กินเวลากว่า 50 ปี รัฐที่ตั้งตนต่าง ๆ นี้เดิมเป็นราชอาณาจักรอิสระมาก่อนแล้ว ครั้นราชวงศ์ถังถึงจุดจบ ผู้ปกครองรัฐดังกล่าวก็พากันประกาศตนเป็นจักรพรรดิ จึงเกิดสงครามเพื่อชิงอำนาจกันเป็นจักรพรรดิที่ชอบธรรมแต่ผู้เดียว อย่างไรก็ดี แม้จะถือกันว่า ยุคนี้ยุติลงด้วยการตั้งราชวงศ์ซ่งเมื่อ ค.ศ. 960 แต่กว่าจะปราบปรามฮั่นเหนือ (北漢) รัฐสุดท้ายในหมู่ห้าวงศ์สิบรัฐ ได้ก็ล่วงสู่ ค.ศ. 979 แล้ว

neg:
ราชสกุลลี
ราชสกุลลี () หรือ ราชสกุลอี ราชสกุลที่ปกครองคาบสมุทรเกาหลีตั้งแต่ช่วง คริสต์ศตวรรษที่ 14 – คริสต์ศตวรรษที่ 20 ซึ่งสืบเชื้อสายจาก พระเจ้าแทโจแห่งโชซ็อน หรือ ลีซองเก ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์โชซ็อน

neg:
ราชวงศ์โชซ็อน
ความวุ่นวายทางการเมืองทั้งหลายก็เป็นโอกาสให้ลัทธิทงฮัก (การเรียนรู้ตะวันออก) ถือกำเนิด ที่ชี้ให้เห็นความสำคัญในการพิ่งพาตนเองไม่ยุ่งเกี่ยวกับชาวตะวันตก แต่การกระทำของทางราชการที่ไปทำสัญญญากับชาวตะวันตกทำให้พวกทงฮักไม่พอใจ แม้ว่าผู้คิดค้นลัทธิ คือ แชร์เจอู จะถูกประหารชีวิตไปแล้วก็ตามในพ.ศ. 2407 แต่ลัทธิของเขาก็ยังอยู่ ปลุกระดมบรรดาชาวไร่ชาวนาชาวบ้านที่ยากจนให้เดินขบวนประท้วงที่เมืองฮันยางในพ.ศ. 2437 เมื่อทางราชการไม่ฟังจึงก่อจลาจล มเหสีมินทรงเรียนกองทัพจากจีนมากช่วยปราบกบฏ จีนจึงให้หยวนซื่อไข่ไปปราบกบฏทงฮัก ฝ่ายญี่ปุ่นเห็นดังนั้นจึงยกทัพเข้ามาบ้าง อ้างว่าจีนละเมิดสนธิสัญญาเทียนจิน ทำให้ชาวบ้านทงฮักผู้น่าสงสารถูกทั้งจีนและญี่ปุ่นสังหารเสียชีวิตไปมากมาย

neg:
ประวัติศาสตร์เกาหลี
จักรวรรดิเกาหลี หรือ แทฮันเจกุก (อังกฤษ: The Greater Korean Empire ; เกาหลี: 대한제국, ฮันจา: 大韓帝國, MC: Daehan Jeguk, MR: Taehan Chekuk) คือราชอาณาจักรโชซ็อนที่ประกาศยกสถานะของรัฐจากราชอาณาจักรเป็นจักรวรรดิ ตามพระบรมราชโองการของพระเจ้าโกจง พร้อมกับการเปลี่ยนพระอิสริยยศจาก กษัตริย์ เป็น จักรพรรดิ โดยพระองค์มีพระนามว่า สมเด็จพระจักรพรรดิควางมูแห่งจักรวรรดิเกาหลี เพื่อให้ประเทศเอกราชจากจักรวรรดิชิง และยกสถานะของประเทศมีความเท่าเทียมกับจักรวรรดิชิง และ จักรวรรดิญี่ปุ่น แม้ว่าโดยพฤติการณ์แล้วสถานะของเกาหลีไม่ได้เข้าข่ายการเป็นจักรวรรดิเลยก็ตาม จนกระทั่งถูกจักรวรรดิญี่ปุ่นยึดครองในปี พ.ศ. 2453

neg:
พระเจ้าฮอนจงแห่งโชซอน
พ.ศ. 2392 พระเจ้าฮอนจงสวรรคต โดยไม่มีรัชทายาท ทำให้ราชวงศ์ที่สืบสายพระโลหิตมาตั้งแต่พระเจ้าจองโจสิ้นสุดลง

neg:
จักรวรรดิเกาหลี
แต่จักรวรรดิรัสเซียเห็นว่าการขยายอำนาจในตะวันออกไกลของญี่ปุ่นจะเป็นภัย ด้วยความช่วยเหลือของเยอรมนีและฝรั่งเศส การบังคับยึดเอาพอร์ตอาเธอร์ในคาบสมุทรเหลียวตงมาจากจีนกลายเป็นภัยโดยตรงต่อญี่ปุ่น พระมเหสีมินจายองทรงเป็นผู้นำในการต่อต้านอิทธิพลของญี่ปุ่นในโชซ็อน จึงทรงถูกทหารญี่ปุ่นลอบสังหารในปี พ.ศ. 2438 (ค.ศ. 1895) ทำให้พระเจ้าโกจงทรงหลบหนีไปสถานกงสุลรัสเซีย ญี่ปุ่นเข้าควบคุมการปกครองโชซ็อน ทำการปรับปรุงประเทศต่างๆ ยกเลิกประเพณีเก่าแก่ เช่น ยกเลิกการใช้นามปีนับศักราชแบบจีน และให้ใช้ปฏิทินเกรกอเรียนแทน รวมทั้งการตัดจุกของผู้ชาย ซึ่งขัดกับหลักขงจื้อที่ห้ามตัดผมตลอดชีวิต ทำให้ประชาชนเล็งเห็นถึงภัยจากต่างชาติที่กำลังคุกคามโชซ็อน อย่างหนัก จึงรวมตัวกันเป็นสมาคมเอกราช รบเร้าให้พระเจ้าโกจงทรงกลับมาต่อต้านอิทธิพลของญี่ปุ่น