uzun süreden beri yapılan önerilere rağmen, çoğu Avrupa Birliği ülkesinde sağlık çalışanı grip aşılama oranı %40'ın altındadır. Ayrıca, Avrupa Birliği'nde sağlık çalışanları arasında azalan aşılma oranları bildiren ülkeler vardır, ancak az sayıda ülke aşılma oranlarının arttığını bildirmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nin aksine, Avrupa halk sağlığı otoriteleri zorunlu grip aşılama politikalarını uygulama konusunda isteksizdir. Avrupa içinde çok az ülke sağlık çalışanları arasında giderek artan grip aşısı oranlarını göstermektedir (80). Birleşik Krallık, 2016-2017 sezonundan itibaren kliniklerde kaliteyi iyileştirmek için bir program başlatılmış, influenza aşılma oranlarını kalitenin bir göstergesi olarak belirlemiş ve %80'in üzerinde aşılma oranına erişildiğinde ücretsiz aşı temini sağlamıştır. Bu girişimle beraber influenza aşılma oranlarının % 63,2'ten 2019-2020 sezonunda % 74,3'e yükselmiştir (83).

Avrupa ülkelerinde 2018 ve 2011 yıllarında yürütülen anket çalışmaları ile daha kapsamlı ve daha güçlü aşılma politikalarının geliştiği gösterilmiştir. 2018 yılında 2011 yılına kıyasla daha fazla ülkede kızamık, kabakulak, kızamıkçık, hepatit A, difteri, tetanoz, çocuk felci, boğmaca ve çeşitli meningokok serogruplarına karşı sağlık çalışanı aşılması için yasalar veya düzenlemeler bulunmaktadır. 2011 yılında 5 ülkede zorunlu aşı politikaları varken bu sayı 2018'de 8'e yükselmiştir (82).

**Türkiye:** Türkiye'de sağlık çalışanı aşılma oranları ile ilgili bilgiler kısıtlıdır. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde yapılan kesitsel bir çalışmada uzmanları da içeren katılımcıların sadece % 14.5'inin influenzaya karşı aşılandığı, % 19.6'sı hekim, ebeler, bakım sağlayıcıları, laboratuvar teknisyenleri ve görüntüleme teknisyenleri olan 552 sağlık çalışanı örneği ile yapılan başka çalışmada ise 2006-2007 yılları için % 76.1'inin influenzaya karşı aşılandığı bildirilmiştir. Bir üniversite hastanesinde ve bir devlet hastanesinde 2009 salgından sonra 300 sağlık çalışanı ile yapılan başka çalışmada, katılımcıların sadece % 12.3'ünün pandemik aşı ile aşılandığı bulunmuştur. 2012 yılında İzmir ve İstanbul'da 911 aile hekimi ile yapılan çalışmada % 45,7'si düzenli olarak mevsimsel grip aşıni yaptırdıkları bildirilmiştir. Türk Hekimler Kohortu verilerine göre 65 yaş üstü hekimler arasında pnömokok aşısı alan hastalar grubun % 7.1'ini oluştururken, hepatit B aşılma oranı % 79.2 ve influenza aşılma oranı % 47.2

uzun süreden beri yapılan önerilere rağmen, çoğu Avrupa Birliği ülkesinde sağlık çalışanı grip aşılama oranı %40'ın altındadır. Ayrıca, Avrupa Birliği'nde sağlık çalışanları arasında azalan aşılma oranları bildiren ülkeler vardır, ancak az sayıda ülke aşılma oranlarının arttığını bildirmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nin aksine, Avrupa halk sağlığı otoriteleri zorunlu grip aşılama politikalarını uygulama konusunda isteksizdir. Avrupa içinde çok az ülke sağlık çalışanları arasında giderek artan grip aşısı oranlarını göstermektedir (80). Birleşik Krallık, 2016-2017 sezonundan itibaren kliniklerde kaliteyi iyileştirmek için bir program başlatılmış, influenza aşılma oranlarını kalitenin bir göstergesi olarak belirlemiş ve %80'in üzerinde aşılma oranına erişildiğinde ücretsiz aşı temini sağlamıştır. Bu girişimle beraber influenza aşılma oranlarının % 63,2'ten 2019-2020 sezonunda % 74,3'e yükselmiştir (83).

Avrupa ülkelerinde 2018 ve 2011 yıllarında yürütülen anket çalışmaları ile daha kapsamlı ve daha güçlü aşılma politikalarının geliştiği gösterilmiştir. 2018 yılında 2011 yılına kıyasla daha fazla ülkede kızamık, kabakulak, kızamıkçık, hepatit A, difteri, tetanoz, çocuk felci, boğmaca ve çeşitli meningokok serogruplarına karşı sağlık çalışanı aşılması için yasalar veya düzenlemeler bulunmaktadır. 2011 yılında 5 ülkede zorunlu aşı politikaları varken bu sayı 2018'de 8'e yükselmiştir (82).

**Türkiye:** Türkiye'de sağlık çalışanı aşılma oranları ile ilgili bilgiler kısıtlıdır. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde yapılan kesitsel bir çalışmada uzmanları da içeren katılımcıların sadece % 14.5'inin influenzaya karşı aşılandığı, % 19.6'sı hekim, ebeler, bakım sağlayıcıları, laboratuvar teknisyenleri ve görüntüleme teknisyenleri olan 552 sağlık çalışanı örneği ile yapılan başka çalışmada ise 2006-2007 yılları için % 76.1'inin influenzaya karşı aşılandığı bildirilmiştir. Bir üniversite hastanesinde ve bir devlet hastanesinde 2009 salgından sonra 300 sağlık çalışanı ile yapılan başka çalışmada, katılımcıların sadece % 12.3'ünün pandemik aşı ile aşılandığı bulunmuştur. 2012 yılında İzmir ve İstanbul'da 911 aile hekimi ile yapılan çalışmada % 45,7'si düzenli olarak mevsimsel grip aşıni yaptırdıkları bildirilmiştir. Türk Hekimler Kohortu verilerine göre 65 yaş üstü hekimler arasında pnömokok aşısı alan hastalar grubun % 7.1'ini oluştururken, hepatit B aşılma oranı % 79.2 ve influenza aşılma oranı % 47.2